İlgilenmişe benziyorsunuz… Gelin o zaman birlikte Güney Afrika Cumhuriyeti topraklarında bulunan ve Johannesburg şehrine bir adımlık mesafede olan “Güneş şehrini”(veya Sun City”i) keşfe çıkalım… Aynı coğrafya içinde ülkenin en popüler milli parklarından Pilanesberg’de safariye çıkıp, gün boyu Afrika bozkırlarının sessizliğini içinize çekip, vahşi hayvanları yakından gördükten sonra, gününüzü “Güneş Şehrinin” sunduğu şovları izleyerek bitirmek … İşte sıkılmaya hiç vaktinizin olmayacağı kıpır kıpır bir tatil örneği.

Eğer bu masal şehrini gezmeye karar verdiyseniz, büyük ihtimalle kendinizi Johannesburg havaalanında bulacaksınız, buradan yapacağınız iki saatlik otobüs yolculuğu sizi “Güneş şehrine” götürecek…

Sun City Yolunda Giderken…

“Güneş şehrine” giden yolda hayal alemine dalmışken geçtiğiniz yollar sizi bu kıtanın gerçekleri ile de yüzleştirmeyi ihmal etmiyor. Sun City’e giden yolda ilerlerken bu ülkenin farklı dokularını bir arada görme şansına sahipsiniz.Yolunuz başta Johannesburg’un zengin ve yeşil kuzey mahallelerinden geçiyor. Sokakta yürüyen yoksul siyahları saymazsak her yer bakımlı ve zevkli, geniş yollar ve son model arabalar size Afrika’da olduğunuzu unutturuyor. Kuzeye doğru yol alırken pencerede şehir görüntüleri yavaş yavaş kayboluyor…Bu sefer de ortaya Afrika’ya özgü bitki örtüsü, palmiye ağaçları ve kaktüslerle bezenmiş tepeler, suyu kurumaya yüz tutmuş “Timsah Nehri”, “Fil Barınağı” ve “Devekuşu Sirki” çıkıyor…Arada sokak pazarları ve dört yol ağzında meyve satan siyah çocuklar, köyün futbol takımına para toplayan delikanlılar derken…yol küçük bir Afrika köyünün içine doğru kıvrılarak uzuyor…Geçilen köy sefalet izleri taşımasına rağmen neşeli bir dokuya sahip, yol kenarında görülen çocukların yüzü gülüyor, açık hava berberlerinde müşteriyle muhabbet koyulaşmış…”Güneş Şehri” belli ki buraları kalkındırıyor. Köyün caddeleri reklam billboard’larıyla bezenmiş, her ne hikmetse dünyaca ünlü bir cep telefonu markası, yeni metalik modelini buralarda tanıtmaya heves etmiş…

Aids öldürür…

Çeşitli billboard’ların arasında dolaşırken tüm ülke çapında yayılmış olan Aids ile ilgili bilinçlendirme kampanyası burada da dikkati çekiyor. Sloganlardan bazıları ” Aids öldürür, yola prezervatifle çık”tipinde önlem niteliğinde… Fakat bir o kadarı da yüksek sayıdaki Aids’li nüfusu düşünerek “Sen benim dostumsun başına ne gelirse gelsin hep yanında olacağım” tarzında hastalıktan mustarip olanlara moral verme niteliğini taşıyor.

Sönmüş bir volkanın eteklerinde…

Derken…manzara iyice ıssızlaşmaya ve etraf sessizleşmeye başlıyor. Sanki birden Afrika’nın fotoğraflarda gördüğümüz şemsiye biçimli ağaçlarının hemen gölgesinde bir aslan yelesi görecek gibi oluyoruz…Coğrafyada görülen dağlık ve kayalık alan aslında sönmüş volkanik bir yapı, bu manzaraya Afrika’ya özgü bitki örtüsü, dikenli çöl bitkileri de eklenince etraf büyüleyici bir görüntüye bürünüyor. İşte böyle bir ortamda “Sun City” tabelalarını görmeye başlıyorsunuz ve Afrika kırlarına dökülmüş turist otobüsleri manzaranın değişmez bir parçası halini alıyor.

Güneş Şehrine Hoş geldiniz !

“Sun City” aslında tamamen yapay bir cennet. 1970′lerde çılgın yatırımcı Sol Kelzner tarafından yapılmış, bir başka örneği olmayan bir rüya kenti…Bir vahayı andıran mekanda eğlence merkezi, çeşitli oteller, “Dalga Vadisi” isimli yapay dalgaların çarptığı dev havuzlar, Las Vegas’ı aratmayan kumarhaneler, şov merkezleri, dünyaca ünlü iki golf sahası, timsah çiftliği ve unuttuğum bir sürü başka mekan var…Bunların arasında en meşhuru ve “Güneş Şehrinin” sembolü haline gelmiş olanı ise “The Palace of the Lost City” (Kayıp Şehir Sarayı)…Ünlü şarkıcı Michael Jackson’un da ortağı olduğu bu sarayda yüklüce bir geceleme ücreti karşılığında masallardaki Afrika’yı yaşayabilirsiniz. Dev fil ve leopar heykelleri arasında dolaşırken dekoru süsleyen dev fildişleri, zebra postları ve dur durak bilmeyen bir ihtişamın içinde buluyorsunuz kendinizi…Sınırsız bir hayal gücü ve masal dünyası hizmetinize sunulmuş sizi bekliyor… Michael Jackson’un servetine biraz katkıda bulunmakta işin cabası…

Etraf çoğu Amerikalı, bin bir ülkeden gelmiş turist kaynıyor, eğer The Palace of the Lost City’de kalmıyorsanız, bu mekana adım atmanız ancak organize tur eşliğinde veya daha önceden yaptırdığınız bir yemek rezervasyonu sayesinde olabiliyor. Müze gezer gibi otel gezseniz de, masal meraklılarının kaçırmaması gereken bir gezi.

Sarayı gezdikten sonra, ister dev dalgalı havuzda ve etrafındaki jungle da serinleyin, ister kendinizi tek kollu canavarlara emanet edin.. Kumar oynayanların en büyük tesellisi kaybettikleri paraların civardaki köylere veya bölgedeki “Milli Park”ta ki hayvanlara gitmesi…ne kadarı gider belli değil!!! Ama en azından para kaybedenlerin, Afrika’ya yararda bulunduklarını düşünmeleri onları rahatlatıyor besbelli !

Güneş Şehri aynı zamanda bir Golf cenneti

Eğer hem güneşli havadan yararlanayım hem de biraz kaslarımı çalıştırayım diyorsanız o zaman aynı mekanda bulunan ve dünyaca ünlü iki golf parkurundan birinde soluğunuzu alabilirsiniz. Güney Afrika’nın bir numaralı Golf sahası Gary Player’da 18 delik oynayabilir veya “The Palace”ın hemen yanı başındaki “Lost City” parkurunda hem etrafın güzelliğini seyredip hem de “swing”inizi ilerletebilirsiniz. Aman etrafa bakayım derken topunuzu 13.delikteki “Timsah gölüne” düşürmeyin, düşürürseniz de almaya kalkışmayın gölün sakinlerinin huzurunu kaçırabilirsiniz !

Afrika’ya gelip de Safari yapmadan gitmeyin !!!

Eğer Afrika’nın gerçek yüzüne daha yakın olayım, doğanın içinde kalıp “Sun City”e günübirlik gideyim diyorsanız bu da çok isabetli bir karar. Sun City’nin hemen 10 dakika mesafesinde Pilanesberg milli parkında Afrika şıklığının yalın halini temsil eden çeşitli Safari otelleri de emrinize amade sizi bekliyor. Buralarda sabah erkenden safariye çıkabilir, daha sonra öğleye doğru otelinize gelip dinlenip soluğu Sun City’de alabilirsiniz.

Eğer hem gece hayatından vazgeçemiyor, hem masalsı mekanlardan hoşlanıyor, hem de doğa ve hayvanları görmek istiyorsanız. Sun city’de her üçünü de bir arada bulabilirsiniz.
Ama eğer hayaliniz Afrika’nın vahşi doğal yaşamını daha detaylı ve eksiksiz görmekse o zaman Güney Afrika seyahatinize kuzeydeki Kruger Milli Parkını da eklemeyi unutmayın.

Uçak penceresinden bakıldığında saatlerce devam eden, uçsuz bucaksız kuraklığın su, bitki ve insan yokluğunu haykırdığı Afrika kıtasında Atlas’ın soğuk ve Hint’in sıcak okyanus akıntılarını birleştiren, siyah adamla beyaz adamın yollarını kesiştiren ve beyaz adamın siyah adamın kaderini yeniden yazmasına tanıklık eden yer Güney Afrika…

İstanbul’dan uçağa binip açık bir semada ve türbülânsız bir atmosferde kâh uyuyarak, kâh bakınarak, kâh film izleyip bir şeyler yiyerek geçen yaklaşık 13 saatlik uzun ama daha önce hiç görmediğin ve keşfetmek için seni bekleyen bir yere varmanın verdiği heyecan ile çabuk geçen bir uçuşun ardından Afrika kıtasına ayak basabilirsiniz. Eğer Johannasburg’a yani Afrikalıların tabiriyle Joburg’a indiyseniz ve mevsim yaz ise çok sıcak ve güneşli bir hava size merhaba derken, Cape Town’a indiyseniz nispeten daha ılıman bir hava size hoş geldin diyecektir. Artık üç ayrı başkenti olan, parası Güney Afrika Randı üzerinde önemli bir şahsiyet yerine fil, aslan, leopar, bufalo gibi hayvanların resmi olan ve bu özellikleriyle ilklere imza atan bir ülkedesiniz. Cape Town, Johannasburg, Pilanesberg, Sun City, Pretoria ilk başta görülebilecek şehirlerarasında. Rotayı çizmek size kalmış.

Güney Afrika’nın yasama başkenti olan Cape Town ülkenin en turistik şehirleri arasında yer alıyor. Lila, sarı ve narçiçeği renginin sadece çiçeklerin taç yapraklarında olmadığı, caddeleri ve yolları saran ağaçlardan öbek öbek fışkırdığı, şehirdeki parklarda sincapların insanlara yanaşıp yiyecek beklediği, Cape Dağları’nın, okyanusun ve sislerin sarıp sarmaladığı bir şehir Cape Town. Yolunuz oraya düştüğünde; şehir merkezini dolaşabilir, tekne turu ile Fok Balıkları Adasında (Seal Island) fokları, Penguenler Plajında (Boulders Beach) Jackass Penguenleri doğal yaşam alanlarında görebilirsiniz. Waterfront marina tarafındaki AVM’de küresel markalara ait mağazalardan alışveriş yapabilir, deniz ürünlerini ister fast food ister a la carte restoranda Masa Dağı ve okyanus manzarası eşliğinde yiyebilirsiniz. Oraya özgü zincir fast food restoranlarda lezzetli deniz ürünlerini, büyük porsiyonlarda ve uygun fiyatlarda alabilirsiniz. Yerel ezgileri tınlatan sokak çalgıcıları görmenizde geziye renk katacaktır. Yolunuz Stellenbosch’a düşerse şarap çiftliklerini gezebilir, mahzenlere inebilir, tadım yapabilir ve tattığınız şarabı yerinde satın alabilirsiniz. Tabiat ana izin verdiği ölçüde Masa Dağı’nı teleferikle gezebilir ya da en güneye Ümit Burnu’na giderek dünyaya bir de uç bir noktadan bakabilirsiniz. Mandela’nın yıllarca hapis yattığı Robben Adası da görülebilecek yerler arasında.

Pilanesberg’e yolunuz düştüğünde bu safariye çıkıyorsunuz ve Babunlarla kaynaşıyorsunuz anlamına geliyor. Babunlar mekân ve sınır tanımayan hayvanlar olarak kaldığınız odanın balkonuna tırmanabilir, hatta içeri girip masanın üzerinde duran yiyecek poşetini alıp gidebilir ve hatta canı istemezse gitmeyip sizi çıldırtabilir. O nedenledir ki, otel odalarında balkon camlarında “Dikkat! Kapıları kapalı tutun, Babun girebilir” uyarısı mevcut. Eğer kahvaltı yaptığınız açık büfenin önündeki masalarda tepişen bir hayvan görürseniz bilin ki o bir Babun. Pilanesberg’de görüceğiniz tek hayvan Babun değil elbette. Ülkenin en büyük ikinci safari parkı olarak Pilanesberg Milli Parkında Afrika Beşlisi (Africa Big 5) diye adlandırılan Aslan, Leopar, Fil, Gergedan ve Bufaloyu doğal ortamında avlanırken, dinlenirken ama çoğu kez tembellik yaparken gözleyebilirsiniz. Öyle ki, safarinin ilk başında yanından geçtiğiniz bir Güney Afrika Tilkisini safarinin sonunda aynı yerde ve aynı pozisyonda görebilirsiniz. Ayrıca Zebra, Zürafa, İmpala, Deve Kuşu da mutlaka kamera kadrajına girecek olan hayvanlar arasında. Kurallara uyduğunuz sürece safari tehlikeli olmaktan çıkıyor. Vahşi hayvanlar üstü açık safari arabalarını hareket eden diğer bir büyük vahşi hayvan olarak algılıyor ama ne zaman ki dışarı doğru sarkar, araçtan iner ya da çok gürültü yaparsanız işte o zaman algıları sizi bir hedef olarak belirleyebiliyor. Safariye gece hariç farklı zamanlarda çıkılıyor ama en ideal vakit sabah çok erkenden, tabi bir mont ya da ceketle birlikte çıkmakta fayda var. Safariye çıkmakta sakınca görmeyin, hatta birden fazla kez farklı rotalarda dolanın, nereden ne çıkacağı belli olmaz, eve döndüğünüzde çektiğiniz en güzel fotoğraflar arasında mutlaka safari fotoğrafları da olacaktır. Pilanesberg’e çok yakın olan Sun City ise içinde kumarhaneleri, golf sahaları, yapay gölleri, eğlence merkezi, dalga havuzlarıyla birbiri içinden geçilebilen, mesafe olarak çok uzak olmayan ve ulaşımın hem yürüyerek hem servis aracı ile sağlandığı farklı otel ve apartların olduğu bir yer.

Sabah uyandığında gözünü farklı bir kıtada açmak istediğinde, keşfedilmemiş uzaklar çağırdığında, merak dürttüğünde, son ana kadar karar verme özgürlüğünü yaşamak ve vize ile uğraşmak istemediğinde, içindeki hayvansever ortaya çıktığında, safariye çıkmak istediğinde, insanları ve havasıyla sıcak bir yerde olmak istediğinde gidebileceğin en eşsiz destinasyonlardan bir tanesi Güney Afrika’dır. Bir maniniz yoksa Güney Afrika gezmek, görmek ve keşfetmek için sizi bekliyor. Bu seyahatte bol bol okyanus balığı yemeniz, dumanlı dağların çevrelediği kartpostallık manzaralar görmeniz, güney enlemlerinde yetişen üzümlerin şaraplarını içmeniz, vahşi hayvanları doğal yaşam alanında görmeniz, çita ve aslanları ellerinizle sevmeniz, yerin 1.400 metre aşağısına altın madenine inmeniz, hiç de uzak bir ihtimal değil.

[Gallery not found]

[View with PicLens]

Bölgede Orleans ve Tours gibi iki büyük şehirden ayrı, Blois, Amboise, Angers, Chinon gibi küçük şehir ve kasabalar bulunuyor. Yapılacak gezide bölgenin herhangi bir şehri merkez alınarak çevre gezilere çıkılabileceği gibi, bunlardan her birisinde bir veya ikişer gün konaklayarak da bölge sindirerek ve zamanın oradaki ağır, acelesiz akışına uygun olarak da gezilebilir. Fazla zamanı olmayanlar için, Paris’ten hareket eden günlük gezilere katılmak da düşünülebilir. Bu günlük gezilerde sabah erken saatte Paris Montparnasse garından hızlı trenle hareket edilerek Tours’ da özel otobüse geçiliyor ve gün içinde gezi tamamlanıp akşama tekrar Paris’e dönülüyor.

Biz gezimizi Loire odaklı olarak planladığımızdan Paris’te geçirdiğimiz iki günün ardından Austerlitz garından (Gare d’Austerlitz) hareketle yaklaşık birbuçuk saate yakın bir yolculuktan sonra Orleans’a ulaştık. Adı Jeanne D’arc ile birlikte anılan bu şehrin, Fransa tarihindeki önemli yeri her köşede hissediliyor.

Kentin kalbi sayılabilecek bir noktadaki Place du Martroi’ da Jeanne D’arc’ın at üstündeki heykeli bulunuyor.

Din savaşları sırasında Kalvinistler (Huguenot’lar) tarafından yıkılıp yüzyıllar sonra tekrar yapılan, Orleans Katedrali olarak da adlandırılan Sainte-Croix Katedralinin Paris’teki Notre Dame ile yarışan görkemi , Orleans’ın geçmişte Fransanın en önemli şehirlerinden biri olduğunun somut işareti.

Katedralin nehir tarafında Old Town ve yine yakınlardaki St.Aignan kilisesi civarındaki ara sokaklar özellikle gezilmeli.

Bölgenin hakimiyeti için İngilizlerle Fransızlar arasında yaşanan (1337-1453 yılları arasında yaşanan) 100 yıl savaşları sırasında, Orleans’ın Azize Jeanne d’Arc ‘ın komutasındaki Fransız birlikleri tarafından İngiliz kuşatmasından kurtarılması Fransa’nın bugün bile yıldönümleri kutlanan önemli tarihsel dönemeçlerinden.

1550 lerden kalma eski belediye binası, Orleans’ da ziyaret edilmesi tavsiye edilebilecek yerler arasında. Nehir kıyısının tenhalığı küçük bir şehir için şaşırtıcı sayılmamalı. Karşı tarafta genellikle bahçeler bulunuyor.

Blois, Orleans’la karşılaştırılamayacak kadar küçük bir şehir ama o derece güzel ve sevimli. Arduvaz kaplı çatılı binaları ile Loire Vadisinin karakteristik yapısını yansıtıyor, şehri ve gezginleri eskiçağlara taşıyor. Bir dönem Fransa krallarının ikametgahı da olması sebebiyle kraliyet şatosu olarak anılan Blois şatosu şehrin merkezinde. Loire manzaralı teraslardan diğer anıtsal binaları izlemek mümkün.

Blois şatosu 13. ile 16.yüzyıllar arasında yapılıp eklenen binalarla sürekli olarak büyümüş. 1.François’ nın döneminde ön cepheye eklenen, 5 katı birbirine bağlayan sekizgen sarmal merdiven özellikle etkileyici.

Şatoda her gün izleyicilere ilginç gelebilecek gösteriler ile geceleri ışık gösterileri düzenleniyor.

Şatonun tam girişinden hareket edip aynı noktaya dönen atlı arabalarla Blois’nın merkezinde küçük keyifli bir tur atılabiliyor.

Blois kenti, vadinin en ünlü şatolarından üçüne son derece yakın. Bunlardan en büyüğü, tarihimizde Kanuni Sultan Süleyman ile yakın ilişkileri dolayısıyla bizde de çok tanınan 1.Francoise ‘ nın yaptırdığı Chambord şatosu. (The royal Château de Chambord ) Françoise’ nın av partilerine ev sahipliği yapmak üzere, bir güç göstergesi olarak çok büyük maliyetlerle, krallığa gerçekten yakışır şekilde inşa edilmiş. İki taraftan tırmanmaya başlayan iki kişinin, birbirini görmeden en üst kata kadar çıkabileceği ikili sarmal merdivenlerini Leonardo da Vinci’nin tasarladığı söyleniyor. Bulutlu bir gökyüzü altındaki görünüşü daha da heybetli Çevresindeki kanalda kayıkla da gezilebiliyor. Blois’dan Chambord’a giderken yol üzerinde Loire’ın karşı kıyısında uzaktan gördüğümüz etkileyici bir şatonun, Amerika’lı bir ailenin özel mülkü olduğunu öğrendiğimizde oldukça şaşırıyoruz.

Blois yakınındaki İkinci ünlü şato, Cheverny şatosu. (Le château de Cheverny) Çok büyük bir bahçeye sahip ve bahçe ziyaretçilerin uzun zaman geçirebileceği şekilde düzenlenmiş. Şatoda özel eğitimli yüzlerce av köpeği bulunuyor ve beslenme saatlerinde izleyicilere gösteriler sunuyorlar. Tenten’in çizeri Belçika’lı Herge’nin, çizgi romanlarında da Tenten’in yakın arkadaşı Kaptan Haddock’un evi olarak Moulinsart ismiyle karşımıza çıkan şatoda, ayrı bir bölüm Tenten temalı olarak düzenlenip bir Tenten (orijinalinde Tintin) müzesi olarak düzenlenmiş. Şatonun girişinde, şatonun bağlarında üretilen şarapların uygun fiyatlarla alınabileceği bir şarap mahzeni de bulunuyor. Özellikle rose’leri çok beğendik.

Bu şatolardaki ziyaretçi sayısının çokluğu gerçekten şaşırtıcıydı. Ve bizi asıl şaşırtan bu kadar çok turistin içinde tek bir Türk’e rastlamayışımız oldu. Oysa Paris’te ne kadar çok Türk’le karşılaşmıştık.

Beuregard şatosu ilk ikisi kadar yoğun ziyaretçi çekmemekle birlikte porte tablolar koleksiyonu ile ünlü. “Günümüzün popüler kişiliklerinden” Kanuni Süleyman’ın bir portresi de koleksiyonda yer alıyor.

Blois’te bir gece olarak planladığımız kalışımızı iki geceye çıkardık. İyi de öyle yapmışız. Zira gezinin temposunu, bölgedeki yaşamın akışına uydurmakta fayda var. İnsanların gerçekten hiç aceleleri yok. Buna bağlı olarak, akşam restoranlar 10 dedi mi kapanıyor. O saatten sonra ancak barlar açık kalıyor ki onların da fazla sayıda olmadığını belirtmek gerek. Yemek için mümkünse en geç 20,30-21.00 de gidip oturmak gerekiyor, zira daha geç kaldığınızda , masalarda oturanlar olsa da servisin kapandığı cevabını alabiliyorsunuz.

Bölgenin önemli merkezlerinden birisi Amboise. Burası Loire’ a hakim bir şatonun çevresinde oluşmuş küçük bir yerleşim. Amboise şatosu da bir kraliyet şatosu.

En önemli özelliği de Leonardo da Vinci’nin ömrünün son üç yılını geçirdiği yer olması. Leonardo, 1516 da 1.Françoise’nin daveti üzerine buraya geliyor ve şatonun çok yakınında kendisine tahsis edilen “Château du Clos Luce” ismiyle anılan çok büyük bir bahçeye sahip özel konutunda ömrünün son üç yılını geçiriyor. Mezarı da şatonun içindeki şapelde yer alıyor.

Clos Luce özellikle Leonardo’nun teknik çalışmalarının, maketlerle ve video gösterileriyle canlandırılıp sergilendiği kapalı ve açık mekanlarıyla ilgiyi hak ediyor. Burası da bir hayli kalabalık ve yine hiç Türk’e rastlayamıyoruz. Şaşırtıcı şekilde uzakdoğulu turistler de yok denecek kadar az sayıdalar.

Amboise sevimli bir kasaba, ara sokakları keşfe çıkmaya değer. Kuşkusuz, büyük bir şehir, örneğin Paris gibi, bir cihan imparatorluğunun başkenti ile karşılaştırılamaz ama bölgenin karakteristik kasabalarından birisi. Şehri üçe bölen Loire nehri kıyısında yemyeşil (ve şaşırtıcı olarak çöp barındırmayan) alanlarda kasaba sakinlerinin piknik yapıp, gençlerin nehre girmelerini izlemek de zevkliydi. (biz cesaret edemedik) İstenirse yelkenli teknelerle nehirde gezinti de yapılabiliyor.
Vadinin en ünlü şatolarından bir diğeri Chenonceau, Amboise’den 13 km mesafede. Chenonceaux komünü sınırları içindeki Chenonceau Şatosu (Le château de Chenonceau) , Loire’nin bir kolu olan Cher nehri üzerinde inşa edilmiş. Önce nehrin kıyısında yer alan şato, sonradan eklenen galeri ile nehrin tam üzerine taşınmış. Şatoya giderken içinden geçilen ormanın ağaçların yoğunluğu sebebiyle neredeyse günü geceye çevirir niteliği gerçekten son derece etkileyici. Farklı tekniklerle düzenlenmiş üç büyük bahçesi bulunuyor. Şatonun içinden karşıya geçilerek ulaşılan karşı yakadaki orman da şatonun en güzel görünümlerini sunması bakımından mutlaka gidilmesi gereken yerlerden. Şatoyu, yaşamı boyunca üç krala hizmet etmiş üst düzey bir maliye görevlisi, karısı için yaptırmış. Kral 2.Henry, şatoyu metresi Diana de Poiters’e hediye olarak vermiş. Kralın ölümüyle şatonun hakimiyeti, karısı Catherine de Medici’ye geçmiş. Daha sonraki yıllarda, ülkenin ünlü kadınları Louise de Lorraine ve Madam Duphin de şatonun sahipleri arasında yer almış. Bu yüzden şatoya kadınlar şatosu da deniliyor.

Tours bölgenin diğer bir büyük şehri. Ortaçağdan kalmış binaların çevrelediği, kafe ve restoranların yoğun olarak yer aldığı, gece yaşamının en canlı olduğu bölgelerden birisi Place Plumereau ve civarı. Old Town olarak da adlandırılıyor. Loire kıyısındaki dans kulüpleri de geceleri oldukça hareketli. Bölgenin küçük yerleşimlerinin sessiz sakin ortamında sıkılabilecekler için bir ferahlama fırsatı veriyor.

Güzel sanatlar müzesi bahçesindeki Lübnan sedirinin altındaki levhaya 1806 da ekildiğini yazmışlar. Bizdeki 300 -400 yıllık çınarlar yanında çocuk sayılacak yaşta olmasına rağmen son derece heybetli oluşu bize tuhaf geliyor. Sonra, bu ağacın dikilişinin yazılı olarak kayıtlı olmasına karşın, bizdeki çınarlar için böyle kayıtlar olmadığını fark ediyor ve levhalara yazılan yaşlarının neye göre belirlendiğini merak ediyoruz.

Saint Gathien Katedrali, Tren garı, Hotel de Ville, Wilson Köprüsü, Büyük Tiyatro, Tours Şatosu, Adliye Sarayı, Vinci Kongre Merkezi de (Centre De Congress Vinci) şehirdeki görülmesi gereken diğer yerler arasında sayılabilir.

Rue Nationale , aralarında La Fayette’nin de bulunduğu mağazaların sıralandığı en büyük caddesi ve alışveriş merkezi.

Tours’un, Endülüs Emevileri’nin Avrupa içlerine doğru ilerlemelerinin durduğu bölge olarak da tarihi bir önemi bulunuyor. Abdurrahman El Gafıki kumandasında, Tours’ u hedef alan Emevi ordusu, Charles Martel kumandasındaki Frank savaşçıları tarafından 732 yılında Tours’un güneyindeki Poitiers’de gerçekleşen Puvatya (Poitiers) muharebesinde durdurulmuş.

1562 yılında Fransız Kalvinistleri (Huguenots) tarafından yakılarak yıkılan Saint Martin Bazilikası’nın günümüzde ayakta kalmış iki kulesi ve arasında yer alan binalar ve yollar, halen mevcut olmasa bile geçmişteki büyüklüğünü , ihtişamını ortaya koyuyor. Bazilikanın yıkıntıları arasında 1860 yılında keşfedilen Saint Martin’in mezarının üzerine inşa edilen yeni bazilika da turistlerin ilgi gösterdikleri yerlerden.

Tours’ da geçirdiğimiz iki günün ardından, Loire vadisine, her yerde hissetmediğimiz bir “tekrar gelme” isteği ile veda edip Paris’e dönüyoruz.

Yazan: Cem Koç

Dubai bir alışveriş cenneti.. Zaten turistlerin çoğunu bu şekilde çekiyorlar. Yılın belli zamanlarında alışveriş fuarları düzenleniyormuş. Devlet bir indirim oranı belirliyor ve tüm alışveriş merkezleri bu indirime katılıyormuş (ama eminim bu dönemlerde otel fiyatları da aynı oranda artıyordur).
2. gün yine kahvaltının ardından, 2 saat süren bir otoban yolculuğundan sonra Abu Dhabi şehrine ulaştık. Abu Dhabi, Dubai’ye göre çok daha oturmuş, daha zengin, daha yeşil ve modern bir emirlik. Aslında her iki emirlikte çok modern.. Yabancılar istedikleri kıyafetlerle istedikleri gibi dolaşıyorlar. Kimsenin dönüp baktığı bile yok. Bir yanda yüzü peçeli, kara çarşaflı bayanlar, bir yandan da şortlu, mini etekli yabancılar..
Ayrıca, Abu Dhabi daha zengin bir emirlik. Çünkü burada çok fazla petrol var. Dolayısıyla, paranın yaptırabileceği herşeye sahip olmuşlar. Özellikle gezdiğimiz yerler arasında bulunan Emirates Palace Otel’ini görmelisiniz. Yapımının maliyeti tahmin bile edilemeyen, yıllarca odalarını en yüksek fiyatla satsa bile maliyetini karşılayamayacak, krallığın zenginliğini dünyaya göstermek için yapılmış, gösterişli kelimesinin anlatmak için az geleceği bir şaheser..Bu otelin yapılış amaçlarından biri de; Dubai’deki Burj el Arab’ın çok ünlenmesi ve bir nevi biz daha iyisini yaparız diyebilmek. Biliyorsunuz Dubai son dönemde moda deyimiyle “in”. Abu Dhabi daha zengin olmasına rağmen biraz geri planda kalmış. Mevcut petrol rezervlerinin de maximum 100 yıl içinde tükeneceğini bildiklerinden, geleceğe bir nevi yatırım yapmak istiyorlar. Sarayın bu kadar reklamını yaptıktan sonra, gelelim diğer gezdiğimiz yerlere; İttihat Caddesi, Volkan çeşmesi, dünyanın 2.büyük camisi olan Abu Dhabi camisi ve marina..

Hilton otelinde aldığımız lezzetli öğle yemeğinden sonra, şehri yukarıdan görmek için otelin terasına çıktık. Manzara enfesti. Çölün ortasında böylesine bir vaha kurmak inanılmaz bir iş. İnanılmaz çünkü ülkemizde bolca bulunan bir çok şey burada çok değerli; ağaçlar, çiçekler, bunları dikmek için gerekli toprak, meyve, sebze.. en önemlisi de SU. Su kaynakları olmadığı için tüm ihtiyaçları için gerekli olan suyu deniz suyunu arıtarak elde ediyorlar. Bunun da maliyeti tabi ki çok yüksek. İnsan düşünmeden edemiyor, güzelim ormanlarımız, su kaynaklarımız aslında o kadar değerli ki, böyle bir yere gelince daha da iyi anlıyorsunuz. Bunları düşünerek geçirdiğimiz yolculuktan sonra Dubai şehrine geri dönüyoruz.

Mısır’daki gibi burada da yemek yemek için tur yapan tekneler var. Yanlız bunların farkı daha küçük ve daha orjinal olmaları. Bizde akşam yemeğimizi bu tipik tahta teknelerinden birinde Dubai körfezinde yapılan tekne turu esnasında alıyoruz. Bu sayede Dubai şehrini körfezden de görme olanağı buluyoruz. Yanlız bu tekne turlarının Mısır’dakinden bir farkı da malesef yemek üstüne burada dansöz çıkmıyor
Yemeğin ardından otele dönüş yolculuğunu istisnasız herkes ertesi gün saat 15:00’e kadar olan boş vakti geçireceği alışveriş merkezini planlamakla geçirdi. Sabahleyin otobüstekiler kendilerini bekleyen alışveriş macerası için heyecanla yerlerinde duramıyorlardı sanki (tabi ki erkekler hariç:) Yaklaşık 4 saat süren alışveriş turundan sonra saat 15:30 civarı bizi otelin önünden alan jeeplerle safari turuna çıktık. Hepimiz merak ediyorduk, çölde safari turu nasıl olacaktı? Yaklaşık 45 dakikalık yolculuk esnasında filmlerdeki çöl sahnelerini andırırcasına, dağları arkada bırakarak çöle doğru yol aldık. Biranda yolun her iki tarafıda uçsuz bucaksız çöl ile kaplandı. Jeepler küçük ve büyük kum tepelerinden bir iniyor bir çıkıyor adrenalinimiz sürekli yükseliyordu. Kendimizi bir Amerikan filminin içinde gibi hissediyorduk. Jeep her an kuma saplanacak ya da yan yanatacak gibiydi. Bu macera dolu safarinin devamında bir çöl kampına vardık. Değişik Arap yemeklerini tattık. Kampın ortasında yer alan sahnede müzik eşliğinde ortaya çıkan dansöz herkesin keyfine daha da bir keyif kattı. Gecenin bitiminde yorgun ama mutlu bir şekilde otelimize döndük.
Ertesi sabah kahvaltıdan sonra otobüse binip havaalanına gitmek için lobide toplanılmaya başlandığında yüzler bir seyahatin daha bitmiş olması sebebiyle hüzünlüydü. Çok güzel anılarla evlerine döndüklerini, yeni bir seyahatte yine buluşmak istediklerini söyleyerek herkes birbirinin telefonlarını alıyor, yine görüşelim sözleri veriliyordu.

Zaten hiçbir şey olmayan devlet mağazası TSUM’daki nemrut tezgâhtarlar, naylon poşetten de ayrı para alırdı. Kocaman piyanolar, sadece bin dolara müşteri beklerdi ve sanıyorum Sofyalılar için hayat o yıllarda çok zor geçerdi.

2009’un son gününde gittiğim Bulgaristan’da her şey tamamen değişmiş, artık Sofya’daki marketler, fransız peynirlerle, pahalı şaraplarla, uzak denizlerin balıklarıyla dolup taşıyor ama sıra naylon torbaya gelince her şey yine eskiye dönüyor. Bir toplum yokluk günlerinin korkularından kolay kolay vazgeçmiyor. Öte yandan küresel kapitalizm, Bulgaristan’ın geniş otobanlarında müthiş bir süratle koşuyor,dünyanın bütün ünlü markaları fabrikalarını, gökdelenlerini çoktan dikmiş bir milyon nüfuslu bu küçücük Balkan kentini bir dev metropole dönüştürmüşler. Avrupa Birliği de bu yeni üyesine belli ki iyice cömert davranmış; Devlet mağazası TSUM şimdilerde Akmerkez’in kopyası ve Sofya ışıklar içinde bir kent olmuş…

Bulgar komünizminin ikonları yerle bir olurken Ortodoks hristiyanlığın mabetleri, neo klasik devlet yapıları, Avusturya mimarili dev binalar, yeni çağın modern ve renkli makyajıyla Sofya’nın yeni çehresini oluşturmuş. Anılarımdaki solgun, soğuk ve yaşlı yüzlü kent, yeni bir slogan da bulmuş kendine: “Büyüyor ama eskimiyor”

Çehre ve slogan tamam ama belli ki 2010 Sofya’sının kafası hayli karışık. Kırk yıllık komünizm, ardından Todor Jivkov döneminin Türk komşularını dışarı atan sert milliyetçiliği ve şimdilerde Avrupa Birliğinde üye olma heyecanı… Eski doğu bloku ülkelerinin hepsinde olduğu gibi Bulgaristan’da da hıristiyanlık çok moda ve bu yılbaşı günü Sofya kiliseleri tıklım tıklım dolu… Nitekim yılbaşı gecesi Aleksandar Batenberg meydanında konser veren Goran Bregoviç, beyaz ceketinin yakasında sallanan kocaman gümüş bir haçla sahneye çıkıyor ve müziğiyle üç saat boyunca çıldırtıyor Sofyalıları. Kendini “Osmanlı’nın eski bir vilayetindenim” diye tanımlayan ve karısı da Bosnalı bir Müslüman olan Goran Bregoviç, Sofyalılarla Boşnakça konuşuyor ve on binlerce kişi onun Balkan folklorundan esintiler taşıyan pop-rock şarkılarına eşlik ediyor. Bregoviç’in “Düğün ve Cenaze Orkestrası” nın ritmleri bize de hiç yabancı değil; aynı çoşku, aynı hüzün aynı neşe ve şarkılarda aynı çocuksu sözler… Son albümü Alkohol’den okudukça, Arizona Dream, Underground, Crna Maçka, Dom Za Vesanje dedikçe bütün Sofyalılar ona katılıyor. Goran Bregoviç sahneden “Haydee!” diyor, meydan yanıtlıyor: Haydeee! Bulgarlar, Boşnakçayı kolayca anlıyor ama zaten bu topraklarda dil hiç sorun değil. Bulgarca, geniş Balkan coğrafyasında ortak olan Slavcanın bir varyantı; Sırpçaya, Boşnakçaya Hırvatçaya çok yakın, Rusça’yla çok benzer bir alfabe kullanıyor. Bütün Balkanlar neredeyse aynı dili konuşarak ve ufak tefek aksan farklılıklarıyla birbirini anlıyor.

Ülkenin büyük gazetelerinden Dnevnik’in yazarı Yulian Popov ise Bulgarca ile ilgili başka bir konuya dikkat çekiyor ve “Bulgaristan’ın Türkiye Ufku” adlı yazısında şöyle diyor. “Evet dilimiz Türk dilinin istilasına uğramıştır ve bugün de dilimizde bol sayıda Türkçe sözcük vardır. Bu sözcükleri dilimizden çıkaracak olursak raflardaki edebiyat eserlerimizden yarısını çıkarıp atmamız gerekir, muhtemelen tam yarısını.” Popov’un bu cümleleri kaçınılmaz bir Balkan gerçeğini ifade ediyor: Balkan dillerinde, Bulgarcada, Sırpçada, Makedoncada bugün hâlâ yaşayan, hayatın her alanına ait binlerce Türkçe sözcük var. İşte bu Türkçe sözcükleri ayırt edebildiğim ve Bulgarcayı anlayabildiğim için doğrusu Popov’un makalesini seviyorum ama herhalde ünlü Bulgar şairi İvan Vazov’un kemikleri sızlıyordur kentin kalbindeki kırmızı kiremitli tarihi tiyatroya adını veren şair İvan Vazov, ömrünün çoğunu sürgünde geçirmiş. Osmanlı’ya ve onun kültürel etkisine karşı durduğu için Sofya’dan Romanya’ya sürgüne gitmiş Bulgar yazarı. Garip ama bütün milliyetçiliğine rağmen Vazov’un eserlerinde o kadar çok Türkçe sözcük var ki, Bulgarlar bile onu zor anlıyor ama yine de Vazov, Bulgar edebiyatının yapı taşlarından sayılıyor. Eserlerinin adları bile onun Osmanlı’ya muhalif ruh durumuna uygun düşüyor: Bulgaristan Hüzünleri(1877), Kurtuluş (1878), Unutulmuşların Epopesi (1881) Aynı kırılganlığa günümüz Bulgar şairlerinde de rastlamak olası. Cevat Çapan’ın Çağdaş Bulgar şiirini yorumladığı ve Yordan Kırıçmarov’u (1948-86), Saşo Serafimov’u(1953), Krasimir Simeonov(1967) ve Dimitr Kalev’i tanıttığı yazısını dönüşte tekrar okuyorum .

Sofya’da dolaşıp da gençlik yıllarımızın ünlü romanı “Sarı Dünya Tütün”ü ve adına bir de edebiyat ödülü konan yazarı Dimitr Dimitrov’u hatırlamamak mümkün mü. Yanılmıyorsam; çevirmen Burhan Arpad, romanı orijinalinden değil Fransızca’dan tercüme etmişti; Bulgarca, Slav kökenli Kiril alfabesiyle yazılıyor ve okumak da öyle her yiğidin harcı değil elbet. Bu alfabenin mucidi, bugün Sofya meydanında heykeli bulunan Kiril ve Metodiy Kardeşler. Onlar, bütün Balkanlar’da aziz mertebesine taşınmış iki bilim adamı. Üsküp’te dört yıl çalıştığım sevgili üniversitem de (Saint Kiril and Metodiy University) onların adını taşırdı.

Sofya’daki “Milli Kütüphane”nin ise sadece Kiril alfabesi ile değil Osmanlı alfabesiyle yazılmış el yazmaları ve kayıtları ile dolu olduğunu biliyorum Osmanlı arşivlerini barındıran en zengin kütüphanelerden biri Sofya Kütüphanesi. Eh; kentin adı da “kutsal bilgelik” anlamına geliyor zaten, Sofya, İmparatorluğun Rumeli Beylerbeyinin Sancak Merkezi. Sofyalılar yakmamış, saklamışlar Osmanlı’nın kayıtlarını ve eserlerinik … Bulgaristan, 1878’de Berlin Antlaşması ile başkent İstanbul’a özerkliğini kabul ettirmiş anc bağımsızlığını tam otuz yıl sonra 1908’de elde etmiş.

Osmanlı’nın Sofya’daki son mutasarrıflarından biri de tanıdık bir isim. Ahmet Vefik Paşa. Türk tiyatrosunun babası… Kimbilir;belki de Paşa’nın tiyatro sevdasının temelleri Sofya’da atılmıştır, nitekim sonraları Bursa valisi olunca ilk işi kentte bir tiyatro binası kurmak olacaktır. Çünkü Sofya bir tiyatrolar kenti ve belli ki konserler, oyunlar kentin karakteristiği. Biz bile, bu gerçekten kaçamıyoruz, kentteki her gecemizde bir performans izliyoruz.

Şehir parkının içindeki Vazov Tiyatrosu küçük, klasik ve şık ama Ludmila Jıvkova meydanındaki modern Kültür Merkezi doğrusu akıllara ziyan büyüklükte, her yıl uluslar arası Kitap Fuarı burada düzenleniyor. Vitoşa’nın sonunda tiyatro, sinema ve opera salonlarıyla heybetle dikiliyor.

Mustafa Kemal’in de Sofya’da ateşe militer olarak görev yaptığı yıllarda (1913-1915) sık sık operaya gittiği, Verdi’nin Aida’sından çok hoşlandığı anlatılır ya, açıkça belli ki Sofya’da yaşayınca bu kaçınılmaz bir şey. 2010’un ilk gecesi Kültür Sarayındaki Tosca gösterisi tıklım tıklım, ertesi gece İtalyan Aryaları var ve sekiz bin kişilik salonda yine tek bir boş koltuk yok.

Büyük elçiliğimizin rezidansı da Vasil Levski caddesinde, Kristal Park’ın dibinde, pembe boyalı biblo gibi bir bina. Bulgaristan’daki baş konsolosumuz sevgili kuzenim Ahmet Ülker, yeni bir binaya geçileceğini söyleyince üzüldüm doğrusu. Burası Mustafa Kemal’den izler taşıyor, onun Sofya yıllarında oturduğu evin tam burada olduğu biliniyor. Sofya, sadece tiyatrolar değil bir parklar şehri. Büyükelçiliğin önündeki caddeden karşıya geçince o dev parkın içinde kayboluyorum. Bu koyu yeşil ve yaşlı ağaçlarla dolu parklar ve mesken olarak kullanılan aynı tip binalar bana hep Üsküp’ü hatırlatıyor. Komünizmin klasik konut mimarisini hemen ayırt ediyorum. Hiçbir lüksü olmayan ama eksiği de olmayan bir oda bir salonluk mini mini daireleri Makedonya’dan biliyorum. Bütün kent tek bir merkezden elektrikle ısıtılıyor, sıcak su devamlı ve elbette bu hizmetleri devlet çok ucuza sunuyor.

Sekiz milyon nüfuslu ülkenin Türk soylu yurttaşları da her şeye ortak elbette; ama Bulgaristan Türklerinin 1989’daki zorunlu göçü ve Todor Jivkov’un ad değiştirme politikalarını da unutmayacağı muhakkak. Murat Bardakçı’nın yazısından öğreniyorum ki Jıvkov’un bu ad değiştirme harekatından sadece tek bir kişi kurtulmuş:

Sultan Abdülhamit’in torunu Alaettin Efendi, Sofya’da yaşamış ve orada ölmüş. Şehzade Abdülkaadir Efendinin oğlu olan Alaettin Efendi, sonradan Türk vatandaşlığını almış ama hayatının son günlerine dek, kendi küçük elektrikçi dükkanında çalışmaya devam etmiş. Başkan Jivkov’un bizzat, “Türk prensinin ismine dokunmayın” dediğini yazıyor Murat Bardakçı.

Şimdi düşünüyorum da, Şehzade’nin dükkânı mutlaka Jenski Pazarot’daydı (Kadınlar Pazarı) diye karar veriyorum. Sofya’nın bu semt pazarında, öyle tanıdık bir iklim hüküm sürüyor ki, mahzun ve temiz yüzlü bir İstanbul sürgününün adeta fısıldayarak konuştuğunu, henüz altı yedi yaşında bir çocukken ayrıldığı Dolmabahçe’yi sorduğunu duyar gibi oluyorum. Jenski Pazar’da, bir yaşlı çınar, Türk mallarıyla dolu tezgâhlar, havada eskimiş bir Bursa kokusu, meşhur Bulgar çömlekleri ve yerde kırık dökük Arnavut kaldırımları.

Bütün Sofya’nın bu tür kaldırım parkeleriyle döşendiğini fark etmemek zaten olanaksız.

Tarihi barok binalarla aynı renkte olan pembe sarı parkelerle kaplı kent merkezinden uzaklaşıp kentin sınırlarına doğru yürüyorum. İşte “Gülüm Restoran” gerçek bir Türk lokantası ama yılbaşı sabahı ne yazık ki kapalı. Küçük bahçesindeki gül fidanları bu kentin bir başka gerçeğini, Sofya’nın ve Bulgaristan’ın Türk nüfusunu işaret ediyor. . Sekiz yüz bin Türk yaşıyor burada. Ankara’daki Bulgaristan Büyükelçiliğinin kapısında karşılaştıklarım artık Avrupa Birliği bir ülkenin yurttaşı olmaktan hoşnut görünüyorlar. Sofya’da ise otuz altı tarihi camiden bugün sadece üçü ayakta. Büyük Camii’yi de Arkeoloji Müzesi olarak kullanıyorlar. İbadete açık olan tek cami ise Kadı Seyfettin Camii, 1V. Yüzyıla ait bir Mimar Sinan eseri. Gerçi 1989’daki büyük göçte 310 bin Türk soylu Bulgaristan vatandaşı Türkiye’ye göç etmiş ama bugün Türk partisi Hak ve Özgürlükler Hareketi (HÖH), ülkenin üçüncü büyük partisi. HÖH de, otuz altı milletvekiliyle parlamentonun ağırlıklı üyesi.

Çağdaş Bulgar Şiiri, Cevat Çapan, Cumhuriyet Kitap, 12.05 2008

Heykelin hemen yanında parke taşlarla döşenmiş sokaktan yukarı doğru bir süre yürüdükten sonra Tolstoy’un evini aradığımızı söylediğimizde bize gösterdikleri iki katlı eve giriyoruz. Görevliyle yaptığımız kısa sohbette buranın aslında Tolstoy’un evi olmadığını ancak Lenin talimatıyla bir müzeye dönüştürüldüğünü anlatıyor. Tolstoy’un asıl evinin ise üç sokak ötede olduğunu belirtiyor. Bizde yazarın birkaç parça el yazması ve eşyasına baktıktan sonra asıl oturduğu eve doğru yola koyuluyoruz.

Park Kultura’dan biraz ilerdeki levhanın üzerinde Tolstoy Sokağı yazıyor. Sokağın hemen başındaki yeniden doğuş kilisesinin bahçesi birkaç yaşlı Rus ve birkaç da keşiş dolaşıyor. Sokağın tam ortasında üzerinde Tolstoy’un evi yazılı küçük bir levha bulunan duvarların arkasında turuncu ve yeşile boyanmış iki katlı bir konak duruyor. Bu konaklara özgü büyük kapı eşiğinden içeri girdiğimizde (belki de cumartesi olmasından) bahçede bizim dışımızda da çok sayıda ziyaretçisi olduğunu görüyoruz.

NE YOKSUL NE ŞATAPATLI

Ünlü yazarın Kırım savaşından döndükten sonra yani 1882’lerden 1901’e kadar bu evde oturmuş. 1789–1795 arasında de yapılan konak 19. yy. Rus mimarisini yansıtıyor ve Moskova yangınından sonra yapılan kentin klasik mimarisinin iyi bir örneğini teşkil ediyor. Farklı yaşam arayışlarının maceracı rüzgârıyla gittiği savaştan dönen genç yazar, kiraladığı evde kız kardeşi Maria Nikolaevna ve çocukları Vera, Lisa, Nicholas ve kardeşi Sergey Nikolayeviç ile birlikte oturmuş. Rusların altın yüzük dedikleri Moskova’nın merkezinde yer alan ev Lev’in arkadaşları olan devrimcilerin dogmatik yazarı ve “Çeliğe Su Verildi” nin yazarı Nikolay Ostrovsky, ünlü şair Afanassi A. Fet, ünlü Rus hicivcisi Mikhail Saltykov-Shchedrin, şair ve yazar Sergey Aksakov, gibi ünlülerle görüşüp edebiyat üzerine eşsiz sohbet yaptığı anılarını taşıyor.

Evi gezmek için verdiğimiz fazla abartılı olmayan ücretten sonra bize verilen ve ayakkabı üzerine giyilen deri terliklerden dışı gibi içi de ahşap olan konağın ziyaretçilere ve zamana karşı iyi korunduğunu gösteriyor.

Sosyalist hükümet 1920’de konağı kamulaştırarak 1921’de Edebiyat ve Sanat Müzesine dönüştürmüş ve sadece yazarın burada kullandığı eşyaları değil Yasnaya- Polyana’ki çiftliğinden de getirilen bazı öteberileri ile birlikte 6 bin parça eşyası sergileniyor. Ancak getirilen eşyalarda konağı bir bazı eşyaların sergilendiği bir müze gibi değil hala içinde Tolstoy ve kız kardeşinin ailesi yaşıyormuşçasına canlı ve doğal hali korunmaya çalışılmış.

BU EVDE BÜYÜYEN YA YAZAR YADA FİLOZOF OLUR

Elle yapılmış dantelle örülü kaplanan korkulukları olan dar merdivenle ikinci kata çıktığımızda sadece ünlü bir yazara ait bir konağın değil klasik Rus kültür ve yaşam tarza göre tasarlanmış bir konakta olduğumuzu anlıyoruz. Salonun girişindeki büyük siyah piyanonun altındaki büyük boz ayı bostu her an canlanıp yerinden kalkacakmışçasına duruyor. Salonun hemen ortasında sayıları çok olan bir aile için alındığı belli ceviz ağacından yapılmış masa ve üzerindeki sade desenlerden oluşan porselen yemek takımı evi canlı kılıyor.

Masanın hemen arkasındaki küçük müzik seti kutusundan Piyano ile çalınan nostaljik ve klasik bir Rus müziği var. Konağın loş ışığına ve nostaljik atmosferine eşsiz bir hava katan parçadan sonra yazarın yaşlılık çağından ve orijinal sesinden nereye yönelik yaptığı beli olmayan küçük bir söylevi var. Ancak yanımdaki tercüman arkadaş bile konuşmayı anlamıyor. Salonun diğer köşesinde ise Ruslar için olmazsa olmazlardan olan bir satranç takımı duruyor. Eski Rus evlerinde olduğunu hiç bilmediğimiz misafir odası konağın en zarif düzenlenmiş bölümünü oluşturuyor. Böylece Rusya’nın da diğer halkların feodal çağlarındakine benzer şekilde misafir kültürüne sahip olduğunu anlıyoruz.

Duvarlarda Lev’in kız kardeşi Maria Nikolaevna ve kızlarının birkaç zarif fotoğrafının resm edildiği tablolar yer alıyor. Konağın en dikkat çekici yanlarından bir ise güzel ve sade yeşil bahçeye bakan küçük ahşap pencerelerin hemen önüne ders çalışmak, okumak veya yazmak için konan küçük masa ve sandalyelerin oluşturduğu yerler. Bunların oluşturduğu bu ortama bakıldığında burada yaşayan herkesin ya yazar yada filozof olacağını düşünüyor.

Üst kattaki bu oturma salonlarının içinden çıkıp küçük uzun bir koridora girdiğinizde kenarda Nikolaevna’nın çocuklarının yatak odaları duruyor. Nedendir bilinmez ama Tolstoy yazı yazmak ve çalışmak için bu koridorun sonundaki kuytu odayı seçmiş. Oda köşede olduğu için tarafındaki pencerelerden de ışık alıyor. Pencerelerin küçük olmasından dolayı içerisi loj ışığı korumuş.

Yazar bu odada zengin yaşam tarzından çıkıp Kırım’da Türklere karşı savaşa gittiği zaman karşılaştığı yoksulluğun biçimlerini konu aldığı “Kazaklar” kitabını, “üç ölüm” hikâyesini ve birçok kısa yazıyı kalama aldı. Ama bu evde yaptıklarının ötesinde onun yaşamının ve düşüncelerinin şekillendiği bir çağındaki 20 yılını geçirdiği bir yerdi.

Ama evde ünlü yazarın felsefi düşünceleri konusunda insanda ciddi çelişkiler bırakan noktalar ortaya çıkıyor. Özellikle kişisel eşyaları ve sıradan yaşamını sürdürmek için yapılan küçük düzenlemeler ile düşünceleri bazen onda olmasa bile izleyende önemli çelişkilere yol açıyor. Alt kattaki uzun kürkü yukarıdaki odasının yanına asılı uzun cüppeleri küçük el yıkama tasları ve testileriyle tam bir sofi yaşamını sergiliyor. Gençliğinde yani kural tanımaz çağından hemen sonra halkı için yaşamın gerçek yüzüyle tanışması ile birlikte içine girdiği sesiz isyanın izleri var. Ama belki de yazarın kafasında ve yüreğinde kaynayan duygular ve düşünceler ne olursa olsun “Savaş ve Barış”, “Anna Karenina” ve daha birçok dev eseri yazma sabrını veren bu ağır başlı olgunluktu. Bu eve girildiğinde kalabalık bir ailenin yaşadığı yer olmasına rağmen sanki büyük ve yaşlı yazar odasında çalışıyormuş gibi ayak parmaklarına basarak yürünmesi gerektiği hissine kapılıyor insan.

OLGUNLAŞMA, PASİVİZM VE BİTMEYEN ARAYIŞ

Lev Nikolayeviç Tolstoy’u realistleştiren kumar ve seks maceralarıyla geçirdiği gençlik yıllarından sonra gerek Kırım ve Kafkaslarda gerekse Moskova’ya yakın Kaluga bölgesinde Rus köylülerinin yoksul ve dramatik yaşamları karşılaşmasıydı. Yaşadığı dönemde de ünlü olmasına ve dolayısıyla da hayatı hakkında gerçekler de yazılı olmasına rağmen yaşamı konusunda diğer yazarlardan daha fazla şehir efsanelerinin söylenmesinin sebebi yaşadığı ağır duygusal çelişkilerden ve bunun oluşturduğu imajdan kaynaklanıyor. Yine savaşta karşılaştığı acımasızlıklar olsa gerek o gerçek bir pasifistti. Yani savaşa ve şiddete karşı barışı savunarak militarist kurumların ortadan kaldırılmasını savunuyordu. Onun tek anarşist durduğu yer ise Hıristiyanlıktı.

Zaten 18. ve 19 yy Rus edebiyatçılarının bu kadar evrensel ve klasik kılan herhalde kendi halkının içinde bulunduğu zorlukları ve çelişkileri kendi hayatlarında ve ruhlarında yaşamaları idi. İster Puşkin’in Çernişevski’nin, Lermontov gibi lirik davranışlı ister Tolstoy, Gogol, Dostoyevski gibi sofi isyancılar olsun hepside var olan olumsuz durumlara karşı itirazları, devrimci arayışlarla kendilerini gerçekleştirmişlerdi.

Küba’da yaşam çok erken saatlerde başlıyor. Bunun nedeni işbaşı saatlerinin ve okulların saat 08.00′de başlıyor olması. O kadar erken kalkıp da nasıl o kadar güler yüzlü olduklarını düşünmeyi bıraktığınızda yoldan geçen herkese ”günaydın” derken buluyorsunuz kendinizi. Küba’daki bir ayımı İspanyolca öğrencisi olarak geçirmem, Kübalıların yaşamlarını yakından tanımama yardımcı oldu.

Turistlere yasak olan 10 pezoluk, ”makine” dedikleri o büyük Amerikan arabalarına bindim, 2 pezoya tiyatroya gittim, 9 pezoya romla yapılan en güzel kokteyllerden olan Mojito’dan içtim, daha da önemlisi Malecon’da Kübalılarla derin politik konuları tartıştım. Gördüğüm kadarıyla pek az olan sistem karşıtları, Türkiye’yi anlattığımda çok şaşırdılar ve kapitalist bir ülkede ihtiyaçların bu kadar az karşılanabilmesi onları hayal kırıklığına uğrattı.

Castro’nun haklı övüncü…

Küba’da eğitim ve sağlığın parasız olduğunu bilmeyen pek az insan vardır. Okuma yazma oranının yüzde 100, lise eğitiminin yüzde 98.5 olduğunu da Devlet Başkanı Fidel Castro neredeyse her konuşmasında, haklı bir övünmeyle dile getiriyor. Ama bu sadece Kübalılarla sınırlı değil. Küba’da öğrenciyseniz -ki çok sayıda yabancı öğrenci Küba’da eğitim görüyor- sağlık hizmetleri parasız.

Turistlere 20-25 dolar olan tiyatro, sinema biletleri 1-4 pezo arasında değişiyor. 3-8 dolar olan müze fiyatları ise yine 2-4 pezo arasında. Kültür faaliyetlerinin bu kadar yoğun ve ucuz olduğu, halkın da buna kayıtsız kalmadığı Küba’da insanların sonsuz yardım severliğinin bilgi ve kültürden mi kaynaklandığı hep aklımı meşgul etti.

İlk iki gün, yolunu bir türlü bulamadığım yurt için kafasını gözünü yararak konuştuğum İspanyolca’ya karşın, o sıcak güneşin altında sabırla dakikalarca beni anlamaya ve yol göstermeye çalıştılar. Saatlerce yürümeme karşın bulamadığım yurda iki gün boyunca bir Kübalı eşliğinde gitmek zorunda kaldım.

Salsa keyfi…

Genetik olduğuna kesinlikle inandığım Küba salsasını 7′den 70′e tüm Kübalılar layığıyla yapıyor. Türkiye’de bir erkeğin oturduğu masadan kadını dansa kaldırmak cinayet nedeniyken Küba bu konuda çok esnek. Birbirlerini tanımasalar da dans edip teşekkür ederek masalarına geri dönüyorlar. Tabii unutulmaması gereken bir şey var ki, birbirine yakın masalarda oturan Kübalıların birbirleriyle sohbet etmemesi mümkün değil. Bir ay boyunca benim de çok uğraşlar verdiğim dans konusunda Kübalıların bile sabrını taşıran tek şey, müziği dinlememek. Salsa bilmek zorunda değilsiniz, saatlerce size öğretebilirler. Ama salsa olmasa bile, müziğin ritmine uygun hareket etmek zorundasınız, aksi takdirde ”önce müziği dinle!” uyarısıyla karşılaşırsınız. Fiesta…Haftanın son günü olan cuma Kübalılar için parti günü. ‘

‘Fiesta” dedikleri bu partiler, evlerde ya da barlarda düzenlenebiliyor. Bunun yanı sıra, bizim de her zaman tercih ettiğimiz Malecon partileri hem daha ucuz hem de herkesle sohbet etme şansı bulabilirsiniz. Malecon, İzmir’deki Kordon’a benzeyen, uzun bir duvarın tüm deniz kenarını dolaştığı bölgenin adı. Havana’daki yolların neredeyse tamamı Malecon’a çıkıyor. Küba’da her restoranda, kafede, barda bulunan amatör müzik grupları Malecon’da da ”sahne alıyor”. Burada hafta sonları, marketten aldığınız rom ve meyve suyuyla sabaha kadar müziğin, dansın ve sohbetin tadını çıkarabilirsiniz. İlk günlerimizde beni strese sokan Havana’daki cadde sistemini öğrendikten sonra, tahmin edemeyeceğiniz adres yok gibi. Habana Vieja (Eski Havana) dışında genellikle caddeler, sayıyla anılıyor ve birbirine paralel caddeler iki fazlası ya da iki eksiği olarak devam ediyor. Yani 32′nci caddeyi biliyorsanız 38′inci caddenin 32′ye paralel üçüncü cadde olduğunu tahmin edebiliyorsunuz. Çift sayı olan caddeleri kesen caddeler ise tek sayı ve onlar için de aynı sistem geçerli. Küba’da üç televizyon kanalı bulunuyor.

Bunlardan en çok izlenen Cubavision’da, akşam haberlerine kadar çocuklar ve aileler için eğitici ve öğretici küçük jenerikler ve çizgi filmler bulunuyor. Örneğin benim de hep izlediğimiz bir çizgi filmde Kübalılar, CIA ajanlarıyla çatışıyor. Çizgi filmde göze ilk çarpan ise CIA ajanlarının heyecanla silahlarına sarılması, Kübalıların ise sakin olmaları ve akıllı tuzaklar kurmaları.

Söylemeye gerek bile yok, tabii ki her seferinde Kübalılar kazanıyor. Dünyada vizyonda olan tüm film ve çizgi filmlerde ABD’lilerin kazanmasına alışmışken bu çizgi filmleri ne yalan söyleyeyim keyifle izledim. Ailelerde çocuğun durumuna ilişkin küçük jeneriklerin yanı sına, sigaraya karşı her program arası yoğun bir kampanya yürütülüyor. Bir tütün ülkesi olan Küba’da 30 yaş altı gençliğin sigara içme yoğunluğunun düşük olması sanırız bununla yakından ilişkili.

Müzik dinlemeyen yok

Müziğin, Kübalıların hayatında çok önemli olduğunu Küba’ya gitmeden önce de az çok biliyordum. Fakat 1950′lerden kalma Amerikan arabalarına yerleştirdikleri o müzik sistemini gördükten sonra dehşete kapıldık. Arabanın penceresi ya da kapı kolu bozuk olabilir ama müzik, en iyi sesi vermek zorunda.

Bu arada Amerikan arabalarından söz etmişken taksi-dolmuş olarak kullanılan bu arabaların kapıları çok ağır olduğu için, sakın normal arabalar gibi kapatmaya kalkmayın. Kapıyı hızlı kapattığınızda, şoförün kötü bakışları karşısında, arabaya hiç binmemiş olmayı yeğlersiniz.

Kübalıların devlet tarafından sağlanan konutlarında en çok dikkati çeken şey de son model müzik setleri. İstediğiniz saatte, müziğin sesini istediğiniz kadar açabilirsiniz. Küba’da müzikten ya da müziğin sesinden rahatsız olan kimse görmedim. Hele ki hafta sonları, müziğin sesini açmamak ayıp gibi.

Bizde de hafta sonları kimse dinlemiyor olsa bile nedenini bilmediğim bir şekilde müzik seti ortaya çıkarılıyor ve sesi sonuna kadar açılıyordu.

Volveran-Dönecekler

Devrim Meydanı’na adım attığınızda sizi Jose Marti ve Che Guevara karşılıyor. Devlet Başkanı Fidel Castro ‘nun her eyleme önderlik ettiği bu meydanda, İspanyollara karşı ulusal mücadele veren Marti’nin ”Onurumla yaşadım, yüzüm güneşe dönük öleceğim” sözleri sanki kulaklarınızda yankılanıyor.

Her ne kadar milyonların katılımıyla gerçekleştirilen eylemlerden televizyon sayesinde haberimiz olsa da, meydanın bu kadar büyük olabileceğini düşünmemiştim. Meydana çıkan geniş caddelerin, eylemlerde trafiğe kapatıldığını da düşünürsek, meydan, 11 milyonluk Küba halkının tamamı düşünülmüş de yapılmış gibi. Meydanın tam karşısında yer alan Jose Marti Müzesi’nde Marti’nin fotoğrafları, mektupları ve şiirleri yer alıyor. Marti’nin devasa bir heykelinin yer aldığı müze girişinde bir de anıt bulunuyor.

Anıtın üstüne çıktığınızda, Havana’nın tamamını ve meydanın ihtişamını daha iyi görmek mümkün.Havana’nın her yerinde, yollarda, bilbordlarda, tabelalarda, binaların duvarlarında, ya Castro’nun bir sözü, ya Che Guevara’nın resmi ya da devrimin nasıl yapıldığını ve nasıl sürdürüleceğini anlatan özlü sözler yer alıyor. Tüm işyerlerinde ve evlerin tamamına yakınının balkonlarında, pencerelerinde bir Küba bayrağı asılı.

Bu arada ABD’nin çeşitli hapishanelerinde esir tutulan 5 Kübalı devrimci de unutulmamış. Büyük bilbordlarda bulunan 5 Kübalı devrimcinin fotoğraflarının ve ”Volveran” (Dönecekler) yazılarının yanı sıra turistlere yönelik bazı restoranlarda imza defterleri bulunuyor. Devrim şehitlerinin yol kenarlarında bile resimlerinin yer aldığı Küba’da, ABD darbesiyle öldürülen Şili Devlet Başkanı Salvador Allende ‘ye ait bir cadde, bir park ve büyük bir heykel de var.

Devlet Başkanı Castro’nun, konuşmalarında övgüyle bahsettiği Allende, 11 Eylül’de darbenin yıldönümünde Şili Komünist Parti yöneticilerinin de katılımıyla ve saatlerce süren bir programla anıldı. Küba halkının Allende ve devrime olan büyük bağlılığının da anlatıldığı programda, dakika dakika ABD darbesinin belgeseli de gösterildi. Kübalı kadınlar Küba’da kadınların tamamına yakını, erkekler gibi üretime katılıyor. Genellikle çok erken yaşlarda evlenen ve çocuk doğuran kadınlar, bir süre uzak kalsalar da tekrar işlerine geri dönüyor. Küba’da kadınlar için 15. yaş günü çok önemli.

15. yaş gününde gelinlik gibi çeşit çeşit elbiseler giydirilen kızların, şehrin önemli yerlerinde profesyonel fotoğrafçılar tarafından fotoğrafları çekiliyor. Akşam büyük bir partinin düzenlendiği yaş gününde, 15 yaşına giren kız önce babasıyla, daha sonra da 15 kavalyeyle dans ediyor. Yaş günü partisine katılanların hediye olarak para verdiği kız, yaş gününden sonra genç kadınlığa adım atıyor.

Cennette ABD üssü

Guantanamera (Guantanamo’dan gelen kız) şarkısıyla ünlenen Guantanamo kentini pek çoğumuz, ABD’nin Afganistan saldırısının ardından, Afgan esirlerinin götürüldüğü yer olarak tanıdı. Küba’daki en iyi kakaonun yetiştiği, nüfusun az olması nedeniyle yapılaşmanın da az olduğu bölge, yemyeşil ağaçları, nehirleri ve papağanlarıyla cennet gibi.

Santiago’ya 64, Havana’ya ise 920 km. uzaklıktaki Guantanamo Körfezi’nde bulunan Amerikan deniz üssü, 117.7 kilometrekarelik bir alanı ve 17.5 kilometrelik sahil hattını kaplıyor. 1903′te ABD, tek taraflı anlaşma ile Guantanamo Körfezi’nde ihtiyacı olan alanı aldığını ilan etti. 50 yıldan fazla süreyle, kumarhane ve fuhuşun merkezi olarak ABD tarafından kullanılan bölge, 1959′daki Küba Devrimi’nden sonra saldırı ve provokasyon için kullanılmaya başlandı.

Yalnız 1961 ile 1966 yılları arasında bir Kübalı işçi ile iki Kübalı asker öldürüldü, bir balıkçının kaçırılan çocuğu ise yapılan işkence sonucu yaşamını yitirdi. Bölgede bulunan ABD askerlerinin, nükleer bir denizaltı kullandıkları ve çevredeki ekolojik dengeyi bozucu deneyler yaptıkları da öne sürülüyor.

Küba Devrimi’nden sonra anayasanın değişmesine, Castro yönetimindeki devletin anlaşmayı tanımadığını ilan etmesine ve her fırsatta, her uluslararası görüşmede bunu kabul etmediklerini dile getirmelerine karşın ABD, Guantanamo’daki işgalci tutumunu sürdürüyor. Her ne kadar Guantanamo’da bir ABD işgali söz konusu ise de el değmemiş, kimsenin olmadığı eşsiz güzellikteki Baracoa plajına mutlaka gidin.

Dönüşte de yollarda satılan, ”Cucuruchu de coco” denilen ve yaprak külahlarda 3 pesoya  satılan hindistancevizi ve ananas karışımı lezzetli şekerlemeden yemeyi unutmayın. Devrimin, dansın, müziğin ve puronun ülkesi Küba’ya gitmek isteyenlere bir önerim var: Turist olarak gidip otellerde, özellikle de Varadero’da kalmayın.

Öğrenci olmasanız bile aile yanında kalıp onların kültürlerini, yemeklerini, danslarını, müziklerini yakından görme şansına sahipsiniz.

Küçük Pu Yi, Saray’da yaramazlık yapıp hizmetkarların elinden kaçarken, birden kendisini, altında dönüp durduğu sarı ipeklerle örtülü kapının dışında bulur. Dışarı çıktığında gördüğü sahne ise muhteşemdir: Devasa bir avluda, rengarenk giysilere bürünmüş binlerce görevli kendisini selamlamaktadır. Yıllar sonra yolum Çin’e düşüp Pekin’de yaşamaya başlayınca, doğal olarak öncelikle adını çok duyup hakkında fazla birşey bilmediğim bu gizemli mekanı görmek istedim. Ancak Yasak Şehir’i ilk gezdiğimde edindiğim izlenim hiç de umduğum gibi değildi. Ne filmdeki o büyülü havayı yakalamıştım, ne de bu koca saray bende binlerce yıllık Çin İmparatorluğu’nun ihtişamına dair herhangi bir iz bırakmıştı.

Sonradan, sarayı birlikte gezdiğimiz tüm arkadaşlarımın ve misafirlerimin de aynı düşüncelerini paylaştıklarını gördüm: Bu muydu Yasak Şehir, Yasak Şehir dedikleri?
Ama ne olursa olsun, yine de hiçbirşey Yasak Şehir’in Çin tarihindeki önemini ve konumunu gözardı ettiremez.

Bu nedenle, Ekim 2005′de müze olarak açılışının 80. yıldönümünü kutlayan Yasak Şehir’i isterseniz hep birlikte gezmeye başlayalım.

Yasak Şehir deyimi birçok Batı diline olduğu gibi bize de İngilizceden geçmiş. İmparatorluk döneminde halkın buraya girmesi yasak olduğu için Batılılar bu devasa büyüklükteki mekanı “Forbidden City” olarak isimlendirmişler. Bu yapının Çincedeki adı ise eski saray ya da antik saray anlamına gelen “Gu Gong”. Çinliler İngilizce kullandıklarında zaman da buraya “The Palace Museum” demeyi tercih ediyorlar.
Türkçe kullanım açısından en uygunu ise galiba burayı İmparatorluk Sarayı olarak adlandırmak.

Bazı kaynaklarda buradan “Purple Forbidden City” diye bahsedildiğini de görebilirsiniz. Çünkü, 15. yüzyılda Pekin başkent olarak ilan edilip yeni şehrin imarı başlayınca Saray için en uygun yerin seçimi dönemin alimlerine bırakılmış. Bilim adamları da ölçüp biçmişler ve bugünkü yerin bu dünyanın ekseni, merkezi olduğunu saptamışlar! Ve Sarayın yapım alanı olarak burayı önermişler.

Çünkü Çinlilere göre, öbür dünyanın, göklerin ya da evrenin merkezinde Kutup Yıldızı yer alırken, bu dünyanın merkezinde de İmparator yani Tanrı’nın oğlu oturmalıdır. Kutup Yıldızı’nın rengi de mordur. Dolayısıyla; göklerin merkezi Kutup Yıldızı, yerkürenin merkezi ise İmparatorluk Sarayı: Ve işte size Mor Yasak Şehir!

Görüldüğü gibi, Yasak Şehir’e, Pekin’in, Çin’in ve hatta dünyanın merkezi demek çok da yanlış değil!

Zaten bu merkezilik deyimi coğrafi olarak da uygun düşüyor. Çünkü 500 yıl önce Saray’ı merkez kabul ederek onun çevresine büyüyen Pekin, bu anlayışı Çin Halk Cumhuriyeti’nin kurulduğu 1949′dan sonra da devam ettirmiş. Kentin imarı için yapılan çalışmalarda, Yasak Şehir çevresindeki su kanalları 1. çevre yolu olarak kabul edilmiş ve diğer yollar bunu saracak şekilde tasarlanmış.

Halen kullanılan ve bu merkezi saran dairevi çevre yollarına yakında 7. cisinin de ekleneceğini söylersem, herhalde kentin ne kadar santralize olduğu konusunda kafanızda bir fikir oluşur.

Bilmeyenler için ekleyelim. Çinliler kendi ülkelerine de Merkezdeki Ülke ya da Merkezi Krallık anlamında Conggo diyorlar.

Bir diğer önemli not: Yasak Şehir’in hemen batısında yeralan, neredeyse onun kadar bir alanı kaplayan ve Congnanhay diye bilinen kompleks ise bugünkü Çin’in kalbi, yani Çin’in devlet ve hükümet merkezi. Başka bir deyişle Çin’in Kremlin’i ya da 20. yüzyılın Yasak Şehir’i.

Yılda 7-8 milyon insanın ziyaret ettiği Yasak Şehir, halen dünyadaki en büyük “korunmuş antik ahşap yapılara sahip” kültürel miras olarak biliniyor. Toplam 720.000 m2′lik bir alanı kaplayan, içinde 800 bina ve 9999 oda barındıran bu Saray-Müze, 1987 yılında da UNESCO tarafından Dünya Mirası listesine kaydedilmiş.

Tiananmen Meydanı’nın hemen kuzeyinde yeralan Saray’ın inşası 1406′da başlamış ve 1420′de sona ermiş. Çin İmparatorluğu’nun son iki hanedanının yani Ming ve Qing (Çing) hanedanlarının yönetim merkezi olan Saray, toplam 24 imparatora da evsahipliği yapmış.

1909′da henüz 3 yaşındayken tahta geçen son imparator Pu Yi ise, 1911′de bu şaşaalı emperyal geçmişin tarihe gömülüşüne sadece tanıklık edebilmiş. 1911′de İmparatorluk yıkılıp da, Sun Yat Sen önderliğinde Çin Cumhuriyeti ilan edilince Pu Yi’nin hayatı bağışlanarak, Saray’da yaşamaya devam etmesine izin verilmiş. Yani “Son İmparator” da, tahttan “feragat” ettiği yıldan, bir hükümet darbesinin gerçekleştiği 1924′e kadar yine burada yaşamış. Ama seleflerinden farklı olarak, bir cezaevi mahkumu şeklinde…

Sadece sembolik önemi olan bir tahtta oturan, İngiliz hocasının etkisiyle Batı yaşam tarzına hayranlık besleyen ve yüksek duvarların dışına çıkması yasak olan bir “İmparator”…

Yani İmparatorluk döneminde halkın Saray’dan içeri girmesi mümkün değilken, İmparatorluk yıkıldıktan sonra İmparatorun kendisi Saray’dan dışarı çıkamaz hale gelmiş.

Merak etmeyin Afrika’ya ayak bastığınız andan itibaren bu kıta sizi etkisi altına alacak ve çok geçmeden vahşi hayvanlar ve doğal yaşamın cazibesine kapılacaksınız… Afrika öyle bir yer ki, insanda kolaylıkla bağımlılık yaratıyor, çoğu batılı bu topraklara bir kez adım attıktan sonra tekrar dönme yollarını arıyor.

Afrika deyince insanın aklına farklı şeyler gelse de… Bu kıtaya gelip de safariye çıkmadan dönmek olmaz… Swahili dilinden alınan “safari” kelimesinin kökeni bizim de pek yabancı olmadığımız “seferi” kelimesinden geliyor.

Safari, ilk olarak Avrupalı keşifler tarafından avlanma amacıyla yapılan gezilere takılan bir isimmiş. Günümüzde, safari kavramı, avlanma anlamını kaybetmiş ve yerine “Vahşi hayvanları doğal ortamında izlemek, iz sürmek, fotoğraf çekmek, vahşi doğanın sesini dinlemek, tabiatın kokusunu ve dokusunu incelemek” anlamlarını kazanmış. Afrika bozkırlarında güneşin doğuşunu seyretmek, başka hiçbir yerde göremeyeceğiniz muhteşem gökyüzünde renklerin değişimine tanık olmak, vahşi hayvanlarla burun buruna gelip avlanmalarını izlemek, hayvanlar arasındaki hiyerarşiye ve uyuma tanık olmak…İşte gerçek safari izlenimleri. Seyrettiğiniz belgesel ve filmlerde benzer sahneleri görmüş olsanız da, bir leoparla göz göze gelmek ve soluğunu hissetmedikçe, o hayranlık… korku… heyecan duygularını bir arada yaşamadıkça safariyi anlamak çok zor.

Bu yazıda ben size safaride görülen hayvanlar ve doğal yaşamdan bahsetmeyeceğim. Safariye gitmeyi planlıyorsanız bunları yerinde tecrübe edeceksiniz ve emin olun şimdiye kadar yaptığınız tatiller ve keşfettiğiniz ülkeler, safari tecrübesinin yanında sönük kalacaklar. Bu yazıda safariye gitmeden önce bilmeniz gereken pratik bilgilere yer vereceğim… Sürprizlerden pek hoşlanmayanlar için işte safari macerası…

Safari’de sizi bekleyenler…

Baştan belirtmek gerekir ki, eğer tatilde ki amaçlarınızdan biri de dinlenmek, uyumak ve mükellef sofralarda lezzet arayışında bulunmaksa “Safari Tatili” sizi hayal kırıklığına uğratabilir…Bir kere safari tatilinde eğer hayvan görmek istiyorsanız, gününüzü hayvanların avlandığı ve güneşin henüz doğmadığı zamanlara göre planlamanız gerekiyor…Güneşin görünmesiyle birlikte, özellikle etoburlar kendilerini bozkırın içinde, insan gözünden uzak gölgelere saklıyorlar. Sabahın beşinde başlayan normal bir safari gününde, Afrika’nın ayazını yememek için yanınıza sıkı battaniyeler ve rüzgarlık almayı unutmayın. Genellikle üstü açık jeep’lerle yapılan safarilerde, bazı noktalara dikkat edildiği taktirde herhangi bir tehlike ile karşılaşmak mümkün değil.

Safari turu sırasında sizin için en büyük tehlike, güneş yanığı, göze kaçan toz ve toprak, eğer jeep’in kenarında oturuyorsanız çalı ve dikenlerin sizi çizmesi ve bir de tuvalet ihtiyacı…Eğer aslanların avlandığı bir mekanda çalıların arasında ihtiyaç molası vermek istemiyorsanız (Vermeseniz daha iyi olur tabi !) kendinizi tutma alıştırmalarına önceden başlasanız iyi olur.

Vahşi Hayvanlara yem olmamak için…

Sanılanın aksine safari’de vahşi hayvanlara yem olmak pek sık rastlanılan bir durum değil. Çok meraklı birkaç Japon turist gibi, leoparı görünce jeep’den fırlayıp fotoğraf çekmeye kalkmazsanız başınıza bir şey gelmez.

Üstü açık jeep’lerle safariye çıkmadan önce işin püf noktasını bilmekte yarar var. Vahşi hayvanlar sizi Jeep ile birlikte bir bütün olarak görüyorlar. Safari yapılan bir mekanda vahşi hayvanlar için, içi dolu bir jeep aslında sık sık gördüğü ve hızlı kaçtığına inandığı bir hayvan anlamını taşıyor. Bu yüzden ani hareketler, jeep’den inmek, ses yapmak veya çok renkli giyinmek sizi hayvanın gözünde “bütün”den ayıran özellikler ve dolayısıyla bir “av” niteliğini kazandırıyor. Safari’de atıştırmak da pek akıl karı değil, kokular o günkü avından yeterince tatmin olmamış bir aslanı baştan çıkarabilir !!!İştahınızı safari kampında sizi bekleyen kahvaltıya saklamanızda yarar var.

Safarinin en önemli özelliklerinden biri de göreceğiniz hayvan çeşidi ve sayısını önceden belirleyememiş olmanız. En az dört saat süren bir safari turunda aslan, leopar, çita gibi yırtıcı hayvanları görmek biraz da şans meselesi…Tabi bir de sizi gezdiren “ranger”ın tecrübe ve iz sürme yeteneğine bağlı. Eğer fazla hayvan göremiyorsanız, doğayı, manzarayı ve cüsselerinden dolayı saklanamayan fil, zürafa, gergedan gibi iri kıyım hayvanları seyretmekten zevk almayı öğrenmelisiniz. Bazen de hayvanlar sizi şaşırtabilir, tüm gün peşinde koşup göremediğiniz aslan ailesi, akşam odanızın önündeki su birikintisine gelip soluklanırken size de “tatlı” bir sesle iyi geceler dileyebilir !!!

Safarinin sosyal tarafı…

Unutmayın ki safariye çıkmak dünyanın bin bir ucundan gelen çeşitli insanla gününüzü geçirip bir tür kamp hayatı yaşamak anlamına geliyor. Bozkırın ortasında yer alan “Game Lodge’lar (Safariye çıktığınızda konakladığınız yerlere verilen genel isim) doğal dokuyu bozmamak için küçük ölçekli tutuluyor. En iyi “Game Lodge”larda müşteri sayısı otuzu pek geçmiyor, bu da demek oluyor ki, tüm gününüzü ve gecenizi aynı insanlarla geçiriyorsunuz.

Diğer tatil seçeneklerinde olduğu gibi sıkılınca spor yapmak, yürüyüşe veya alışverişe çıkmak safarinin genel kültürüne uymuyor. Bir kere “Game Lodge”dan kendiniz çıkamıyorsunuz etraf bozkır ve vahşi hayvan kaynıyor. Hava karardığında odanızdan restorana gitmeniz ve karanlıkta dönmeniz için bile size eşlik eden ranger’larınız var (rehber). Etraftaki vahşi hayvanlarla aranızda sadece ve sadece bir su birikintisi, tel veya görüntüyü bozmayacak alçak bir duvar olduğunu unutmayın…Her an bir kükreme duyabilir veya balkonunuza gelen maymunların elinden eşyalarınızı kurtarma çabasına girebilirsiniz.

Odanızdan çıkıp akşam yemeğine geldiğinizde, masanızı Afrika tutkunu bir grup ile paylaşacaksınız. Safari’de akşam yemeklerinin bir diğer anlamı da diğer araçta safariye çıkmış gruplara gördüğünüz hayvanları ballandıra ballandıra anlatmak! “En fazla hangi grup hayvan gördü” karşılaştırması yapmak klasikleşmiş bir safari’de sosyalleşme örneği. Özellikle Afrika’ya özgü hayvan türlerini, kuş ve bitki çeşitlerini bildiğinizi kanıtlamak grup içindeki karizmanızı çok artırıyor! Eğer insanları etkilemekten hoşlanıyorsanız, safariye çıkmadan önce gideceğiniz bölgede bulunan hayvan ve bitkileri anlatan bir rehberi okuyup öğrenmekte yarar var !

Balayında safari…

Tüm bunları okuduktan sonra hala balayında safariye çıkmak isteyenler varsa şunu da belirtmekte yarar var: Safari’de baş başa kalmak, romantik akşam yemekleri yemek pek mümkün değil. Grup olarak dev bir ateşin etrafında (Boma fire) yenilen yemeklerde şarabınızı yudumlarken, ızgarada yapılmış timsah eti ve impala yahnisini yeterince romantik bulmazsanız, seçiminizi daha alışıla gelmiş etlerden kullanma şansınız da var tabi. Ama eğer cesur davranır da yeni tatlara yelken açarsanız, balayında sizi uyutmayanın midenize oturan bir timsah ızgarası olduğunu fark edebilirsiniz!!! Bu durumda sabah beşte kalkıp tekrar safariye çıkmak kulağa pek cazip gelmeyebilir. Uyarmadı demeyin !

Bunlar biraz da işin şakası…Safari’ye çıkmak çok büyük bir ayrıcalık aslında… Eğer doğayı seviyor, can güvenliği konusunda aşırı “takıntılı” değilseniz ve değişiklikten hoşlanıyor, tatili bir dinlenme aracı olarak değil, öğrenmek ve dünyanın farklı coğrafyalarını yaşamak olarak görüyorsanız, şaşırmaktan, değişik yaşam tarzlarına tanık olmaktan heyecan duyuyorsanız… Daha ne bekliyorsunuz? Afrika’daki aslanların canı sıkılıyor, oynaşmak için sizi bekliyorlar…

ImageGözüm ürüne değil ama şelaleye takıldı, geniş, büyük ve etkileyici gözüküyordu. Bu resme daha önce birkaç yerde daha rastladığım için neresi olduğunu biliyordum: Zambiya’daki Victoria şelalesi. Daha önce buraya gitmek aklıma hiç gelmemişti yolculuk etmek için her zaman bahane arayan ben, bu sefer naneli şeker reklamının hatırına kendimi Zambiya uçağında buldum.

Havaalanından otelin aracına atlayıp yola çıkıyoruz, otelimiz havaalanına 40 km kadar uzaklıkta. Yolun henüz yarısındayken ileride beyaz garip şekilli yere yakın bir bulut dikkatimi çekiyor. Herhalde biraz uzun dalıp bakmışım ki şoför bilgi vermek ihtiyacı duydu: “Victoria şelalesi orası, etrafa sıçrattığı sular 500-600 m yüksekliğe çıkar 20-30 kilometreden görülür. Şelalenin kenarında yılın her günü her dakikası bu yüzden yağmur yağarmış gibi olur” .

Otelimizin oldukça geniş bir bahçesi var, resepsiyondan odamıza gitmek için elektrikli arabalardan birine biniyoruz. Şoför ilerideki ağaçlarda oynayan 40-50 üyeli bir maymun sürüsünü işaret edip ” üzerinizdeki ufak şeylere sahip çıkın, gözlük ve şapkaları çok çalıyorlar” diyor, sonra da yakındaki üniformalı bir görevliye kendi dilinde bir şeyler söylüyor. Duruyoruz. Üniformalı görevli bütün ciddiyetiyle arka cebinden sapan çıkartıp yerden bir taş alıyor ve en yakındaki maymuna atıyor. Maymunlar bağrış çağrış, ağacın dalları oynuyor, yapraklar yağıyor ve sürü ağaçtan ağaca geçerek sapandan kaçıyor. Odaya varıp bavulları attığımız gibi nehir kenarına fırlıyoruz: Zambezi nehri herkeste hemen hayranlık uyandıracak kadar geniş ve heybetli. Yağmur mevsiminin sonunda olduğumuz için nehir iyice bir yağızlaşmış, güç kuvvet gelmiş. Bu kuvvetle önüne çıkan her şeyi önüne katıp Victoria’ya önümüze kadar getiriyor: nehrin üzeri kim bilir nereden sürüklediği dallarla dolu, suları açık kahve. Nehrin karşı kıyısında suda güçlükle seçilen su aygırları arada kulaklarının oynatarak kuşkulu kuşkulu bize bakıyorlar.

Zambezi nehrinde birkaç saat gezinmek için ” African Queen- Afrika Kraliçesi” gemisine atlıyoruz, kaptanımız bizlere Humprey Bogart’ın bu seferlik geziye katılamayacağını bildiriyor. Ehh şansımıza küselim bu sefer. Gemi iki güverteden oluşuyor, üst güvertede köşede hasır bir koltuk bulup yayılıyorum. Gemi hareket ederken mangalları yakıp bira servisi yapıyorlar: keyif yapmak için iskeleden ayrılmamıza bile gerek yoktu çocuklar niye ayıp ettiniz. Nehrin kenarları göz alabildiğine yeşil, arada tek bir bina yada açık alan göze çarpmıyor. Akıntıya karşı geziye devam ediyoruz, kıyıda arada ağzını açmış timsahlara rastlıyoruz. Şanslı olanlarının dişçileri de orada: nehir kenarında yaşayan bir tür kuş yemek aramak yerine, ağzını açmış timsahların diş aralarındaki kırıntılardan geçiniyor. Timsahların ise buna itirazı yok, niye olsun ki dişleri bedavadan temizleniyor. Su aygırları topluluklar halinde suda oynaşıyorlar ama bunların oyunları biraz hoyratça. Oyunları “Sen benim üzerime çık, ben sana diş geçireyim, sonra ikimiz şu köşedeki aygırını suya bastırıp eğleniriz” ekseninde geçiyor, dişleri de küçük değil hani, ağızlarının kenarında 30-40 santimlik kolum genişliğinde iki tane parlıyor. Bu dişler, küçük kulaklar, küçük ayaklar, patlak gözler ve kendini zor kaldıran ağır bir vücut bir araya gelince en olmayacak formülle Afrika’nın en tehlikeli hayvanı ortaya çıkıyor: Afrika’da en fazla insan öldüren hayvan su aygırları. Su aygırına söyle bir bakınca hiçte öyle tehlikeli gözükmüyor: 3-4 tonluk bir gövde, çelimsiz bacaklar ve üstelik otobur! Sevgili abimiz gündüzleri sudan çıkmıyor, maksat elin hayvanına yem olmamak. Ha bu arada kim yer su aygırı abimizi derseniz bilemem, kendileri biraz şizofren olabilirler mi? Geceleyin otlanmak için sudan çıkan aygırların sevdikleri ot cinslerine ulaşmak için 50 kilometreye kadar yolculuk ettiği biliniyor, hem de o ufak bacaklarla, hem de akşam karanlıkta yola çıkıp sabah gün ışırken geri dönmek kaydıyla. Açlık koskoca aygıra neler yaptırıyor. Bu arada karaya çıkan su aygırı kendini sudan çıkmış aygırdan beter, yok bu olmadı, sudan çıkmış balıktan beter görüyor. Kendisini suda güvenli gördüğü için tehlike sezdiğinde (mesela yakında bir insan gördüğünde) hemen suya koşmaya başlıyor. Diyelim adınız Niyazi ve diyelim ki canınız sıkıldı ve gece Zambezi nehri kıyısında dolaşmaya çıktınız (istatiksel olarak Zambezi nehri kenarında dolaşan insan topluluğu pek büyük değil ama olsun), sonra gece otlanmaya çıkan bir su aygırını farkına varmadan rahatsız ettiniz, o 3 tonluk küçücük sevimli şey sizden ürktü ve doğrudan üzerinize gelmeye başladı ( sizden ürküp sizin üzerinize gelmesi garip bir mantık olayı tabii, ama böyle bir anda isterseniz onunla su arasında durmayın), kaçarsınız tabii, ama durun bir dakika, (yok beni şimdi dinlemeyim arkanıza bakmadan kaçın) su aygırı birden hızlandı ve sizden hızlı koşmaya başladı (evet ayaklar küçük ama insandan daha verimli kullanıyor mereti) üzerinize saatte 30 km hızla gelirken küçük dişlerini gösterdi ve yeryüzünde balinadan sonra ikinci büyüklükte olan ağzını açıp 30-40 santimlik dişleriyle gövdenizi bir defada ikiye böldü. Yukarıdaki senaryonun olasılığı küçük gibi gözükse de yılda 25-30 kişi Niyazi’nin durumuna düşüyor.

Victoria şelalesi otele çok yakın yürüyerek gidiyoruz, şelaleye yaklaştığımızı uzaktan görünen duman müjdeliyor. Şelalenin olduğu bölgenin etrafı çevrilmiş ve kapıya sevgili bir gişe etrafına da bir sürü yapışkan satıcı konulması unutulmamış. Bunları aşıyoruz ama ileride daha da yapışkan bir grup satıcı daha var. Dışarıdaki satıcılar hediyelik eşya satıyorlardı, içeridekiler farklı bir konuda uzmanlaşmışlar: yağmurluk ve şemsiye. Şelaleden gelenlere bakınca aslında yağmurluk almanın mantıklı olduğunu görüyoruz, ancak tatilde olduğumuz ve mantığımız evde kaldığı için almıyoruz. Şelaleyi tam karşıdan görecek bir patikaya giriyoruz, birkaç dakika sonra yağmur çiselemeye başlıyor. Şelaleye ilerledikçe yağmur -aslında buna yağmur denmez çünkü bizi ıslatan 100 metre ilerideki şelaleden sıçrayan su -ama dedim ya mantığımız evde- şiddetini arttırıyor. Şelalenin tam karşısına geçince göz gözü görmez oluyor. Harika bir görüntü. Yılda 365 gün sulanmaktan iyice azmanlaşıp şımarıklaşan ve oraya buraya sarkan devasa ağaçların altına giriyoruz. Su biraz azalıyor. Ortamda bol bulunan su zaten çok bol olan güneş ışınlarıyla birleşince bulunduğumuz yerden iki gökkuşağı birden gözüküyor, fotoğraf makinemi koyduğum naylon torbadan çıkarıp resim çekmeye başlıyorum. ” Ehh artık makine bozulmuştur” diyene kadar da ıslanıyor. Ama bozulmuyor, sen misin bozulmayan bir şekilde filmi değiştirip yine su testine tabi tutuyorum bana mısın demiyor. Keyfim yerinde, oradaki banklardan birine kuruluyorum. Bank ıslak ama artık ben ve üzerindeki herşey ondan daha ıslak. Karşımdaki görüntünün zevkini çıkarıyorum: şelalenin genişliği 1.5 km, yüksekliği 110 m yi buluyor. Yağmur mevsiminde dakikada 550 bin metreküp su akıtıyor (demin su faturasına baktım geçen ay 11 metreküp su kullanmışız, “vay be bu şelalenin 1 saniyede akıttığı suyu bizim eve musluklara bağlasak 50 bin ay su parası yok” geyiğini yapmadan duramıyorum. Yaptım işte, rahatladım). Düşen suyun gürültüsünden yanınızdakiyle bile konuşmanız güç, bağrışarak anlaşıyoruz, açık hava diskosu gibi. Biraz daha oturuyoruz,sonra su dolan ayakkabılarımdan komik sesler çıkararak otele yürüyorum. Yatmadan önce yarın sabah için fil sırtında safari için yer ayırtıyorum.

Sabahleyin kahvaltı bile etmeden yola çıkıyoruz, hareket edeceğimiz milli parka varıyoruz. Rehber filleri bize teker teker tanıtıyor, sonra yapmamamız gerekenleri sıralıyor: tiz ses çıkarmak, üzerlerine koşmak ve bu arada bağırmak, hortumlarına kol sokmak (niye ki??). Açıklamalar devam ediyor: filler, doğada 6-12 filden oluşan anaerkil sürüler halinde yaşıyorlar, dişiler arasında akrabalık ilişkileri güçlü. Erkek çocuklar 20-22 yaşına kadar sürüyle beraber hareket ediyorlar bu yaşa geldiklerinde sürüden ayrılıp diğer bekar erkeklerin oluşturduğu sürülere katılıyorlar. Dişiler ise sürü fazla büyümediği sürece sürüden ayrılmıyorlar. Fillerin de sağlak ve solak olanları var: dişlerini bizim elimiz gibi kullanıyorlar. Vücutlarındaki damarlar kulaklarından geçiyor ve aynen radyatör görevi görüyor. Bir filin hortumundaki kas sayısı insan vücudundaki toplam kasların 60 katı kadar. Fillere atlıyoruz (daha doğrusu merdiven dayayıp tırmanıyoruz) ve düşüyoruz yola. File binme tecrübemi anlatmayayım, siz deneyin: salonun ortasına bir sandalye koyun, sonra her beş saniyede bir yerle neredeyse paralel hale gelecek kadar -sırayla- sağa sonra sola yatın. Sağdan sola yatarken tam ortaya geldiğinizde sıçramayı ihmal etmeyin, tam sıçrama esnasında mesela karşınızda açık olan televizyonun fotoğrafını çekin ama sakın hareketinizi durdurmayın ve makineyi titretmeyin. Oldu işte. Ormanın içinden geçip ırmağın kenarına geliyoruz, filler hiç beklemeden doğru suya… da üzerinizde insan var be filcim huoop. Buradan geri dönmemiz yaklaşık bir saatimizi alıyor. Köpüklü ayrandan daha çok sallandıktan ve bir daha file binersem iki olsun dedikten sonra , fotoğraf makinesini görevlilerden birine veriyoruz ve filin üzerinde gayet muzaffer bir fotomuzu çekiyor. Böylece kutsal turist görevlerimizi bitiriyoruz. Ama durun bir görev daha var: fil binmeden sonra sonra hiç vakit kaybetmeden yakındaki helikopter pistine geçiyoruz. Fiyat listesine daha önceden bakmadığım iyi olmuş: 15 dakikalık bir tur İstanbul-Ankara uçak bileti kadar. Ama fillerin sallamasından biraz da aptallaşmış durumdayken fiyat kötü durmuyor – du. Helikopterle Victoria şelalesi üzerinde birkaç tur atıyoruz, gerçekten çok ihtişamlı gözüküyor. Şelalenin büyüklüğünü daha iyi görüyoruz, hem yerden görülmeyen bir sürü adacık ta ortaya çıkıyor. Şelalenin kuzeyinde Zimbabwe-Zambiya sınırında bir köprünün üzerindeki kalabalık dikkatimi çekiyor: Bunjee Jumping yapıyorlar. Zambezi üzerinde biraz daha turlayıp iniyoruz. Sabah sabah bu kadar hareketin üzerine otele dönüp tembellik etmek şart artık deyip, otelde bahçedeki koltuğa bir yayılıyorum. Kucağımda kitap, hafif rüzgar, ağacın üstünde maymunlar ve elinde sapanıyla nöbet bekleyen üniformalı görevli… Aaa akşam olmuş… Gün batımını seyrederken son naneli şekerimi de ağzıma atıyorum. İçime bir ferahlık yayılıyor. Yahu, bu şeker cidden ferahlatıyor mu ne?

Dünyanın çok az yerinde ki yerleşim yerlerinde rastlanan Beyaz geceler kentin sanatsal yapısına ayrı bir romantizm katıyor. Tarihi ve sanatsal değerler açısından  UNESCO tarafından Dünya kültür Mirası Listesi de yer alıyor. Güzellikleriyle tüm insanlığın ortak değeri olan kent maalesef Sovyetlerin yıkılmasından sonra kontrolsüz özelleştirmelerden dolayı ulusal ve küresel ticari şirketlerin işgaline uğramış durumda. Pervasız özelleştirme sınırsız ticarileştirme kentin tarihi ve mimari dokusunu tehdit ediyor.

BİR ÇAR BİR İMPARATORLUK VE BİR KENT

1 Petro Denizçiliğe olan hevesinden dolayı çarlık  şanından öte bir gemide en alt rütbede çalışarak ilginç bir  kişilik sergilediği ve en güçlü dönemlerinde Osmanlı imparatorluğunun karşısına çıkıp meydan okuduğu için kendisine deli Petro denmiş.  Ama dağınık Rus beyliklerini toparlayıp  imparatorluğu güçlendirmesi ve yine  Rus aydınlanmasını başlatarak ülkesine saygın bir yer kazandırınca ismi büyük Petro olarak anılmaya başlar.
Rus Çarı Batıda ortaya çıkar Rönesans ve reform hareketlerine kendi ülkesine taşırmak için dünyanın en iyi mimar ve sanatçılarını getirerek  Baltık Denizi kıyısı ile Neva Nehri üzerindeki bataklıklar halindeki adalar  üzerine bir şehir kurmak ister. Batıda Rönesans’la yükselen kentleri gördüğü için bu planını Rusya’nın geleneksel ağaç mimarisiyle yapamayacağını anlar ve  ülkedeki tüm yapıların ve evlerin inşaatlarını durdurarak taş işçilerini ve  mimarları buraya çağırır ve dünyanın en güzel kentlerinden birini imar eder. Her ne kadar  Hıristiyanların aziz kabul ettiği Peterburg ismi takılsa da;  çeşitli dönemler  St. Petersburg, Petrograd ve Leningrad olarak değiştirilmiştir.

TARİHİ İBARETHANELER

İmparator Batıda  yükselen Rönesans sanatına kafa tutarcasına her birini özenle planlayarak, işleyerek yaptırdığı  saraylar, kiliseler, katedraller, köşkler ve kanallar  kente eşsiz bir görünüm veriyor. Kent görenlerde ve yaşayanlarda silinmez bir iz  bırakmış olmalı ki; her ihtilalden, savaştan ve bombardımandan sonra deyim yerindeyse küllerinden yeniden yaratılırcasına geçmişinin bir kopyası gibi yeniden imar edilir.
Kent Doğu ve Batı mimarisinin bir sentezi niteliğindeki Rus mimarisiyle örülmüş. XVII ve XVIII. yy. yapılan  Peter ve Paul Katedrali, İsak, Kazan ve diriliş Katetralleri ve kiliseleri kentin en iyi yerlerine serpiştirilmiş. Bu ibadethaneler bu günde mimarileri ve renkleriyle çevrelerindeki peyzajı tamamlıyor. Sadece güzellikleriyle değil aynı zamanda çevrelerinde yaşayan insanların ibaret ihtiyaçlarını da karşılıyor. Her kapısına gittiğimiz bu ibadethanelerin bir yanında insanlar ibadet ederken diğer yanları  içlerine kurulan birkaç parça tarihi eserler birer müze ve tarihi mekanlar niteliğinde. Ama katedral ve kiliselerin duvarlarını boydan boya kaplayan  resimler eşsiz birer sanat eseri.

Bunlar içerisinde Vlademirskiy kilisesi kentin en eski yapıları arasında yer alıyor. yine uzun süre aradıktan sonra eski St.Petersburgta bulduğumuz  Peter ve Paul Katedrali kentin ilk yapıları arasında yer alıyor. En yüksek tepesine yaptırılan katedralin kulesine çıkıldığında eski St.Petersburg’un  büyük kısmını görmek mümkün. Katedralin duvar ve tavanları İncilden alınan İsa Meryem ve havarilerini anlatan  mozaikler yada yağlı boya resimlerle süslenmiş. Her eser sanatçıların aylarca süren çalışmalarıyla ortaya çıkmış ve izleyenleri büyülüyor.

Yine bunlardan yeniden doğuş kilisesinin iç mekanı tamamıyla mozaiklerle kaplanmış. Mozaiklerin özel bir cilayla cilalanmış olması onların eskimesini önlediği gibi hep parlak kalmalarını da sağlıyor.  Yine Aziz İsaak Katedrali: Finlandiya’dan getirilen taşlarla inşa edilmiş. Yapımı 40 yıl süren ve yaklaşık 250 merdivenle tırmanılan  ve 100 kilogram saf altınla kaplı kubbesinden kenti başka bir yönden görebilmek mümkün.
Kenttin sadece kilise ve katedralleri değil iki de cami var.  Tararskiy olarak isimlendirilen cami 1913 yılında yapılmış Alexander van Hohen tarafından Gur-eAmir modeline göre tasarlamış. Caminin , Semerkant’taki Timurlenk’in türbesinden esinlenerek yapıldığı söylenir.

DELİ PETRONUN ÇEŞMELERİ

Büyük Petro’nun Versailles Sarayından etkilenerek yaptırdığı meşhur sarayı eşsiz mimarisinin yanında özellikle bahçesi ve çeşmeleriyle de ünlü Petro sanat ve bilim dehasını çeşme ve havuz kompozisyonlarında ve mühendisliğinde göstermiş.
Sarayın  balo ve resepsiyon salonları süslemeli büyük aynalar ve pencereler ile çevrili. Resepsiyon ve yemek odalarında sergilenen yemek takımları aynı zamanda sarayda uzun bir hayat süren  Katarina’nın şatafatlı yaşamını sergiliyor. Sarayın içinde çok sayıda tablo var. Sarayın diğer bir ilginç yanı ise hizmetçilerin servis yapması hem de saray erkanının görünmeden ziyaretçilerle buluşması için gizli geçit ve koridorlar bulunuyor
Yatak odaları, salonlar, ziyaretçi kabul odaları, koridorlar, avizeler, yemek takımları, çar ailesinin ziynet eşyaları insanın çocukluğunda dinlediği masallardaki sarayları gerçek bir versiyonu gibi. Belki de bu saraylar masallardaki saraylardan bire daha güzel.
Peterhof Sarayı’nın  çeşmeleri ve havuzları dünyanın en ilginç tasarımları arasında.  Nehirden borularla getirilen temiz su üst bahçenin altındaki depoda toplanıyor ve her sabah hiç bir pompa ve elektrik gücü kullanılmadan tamamen su ve yerçekimi kuvveti ile bu muhteşem çeşmelere getirilip harika manzarayı oluşturuyor. Özellikle havuzdaki  çeşmelerin her biri tunçtan yapılmış birer heykel.  Sarayın her yanında Osmanlıların deyimiyle Deli Petro’nun dahiliğini görebiliriz. Aslında Denizi ve suyu çok seven çar   Peter sarayının bahçesinde hemen deniz kenarında sadece 8 odalı bir köşk yaptırıp zamanının çoğunu burada geçirmiş. Gezilmesi bile saatler alan sarayın sık sık yeniden düzenlenen bahçesi bir bitki müzesi gibi.

Kentin diğer bir temel tarihi mimarisini tamamlayan saraylarıdır. Her biri çarların gücünü ve kudretini  sergilemeleri açısından özenle yapılmış ve imparatorluğun ihtişamını sergiliyor. Bunlardan ve bu gün Pek çok sanatçının yıllarını almış olan Katarina Sarayı, Büyük Petro nun  Versailles Sarayından etkilenerek yaptırdığı meşhur sarayı  Ermitaş müzesi olarak kullanılan  Kışlık Saray, Donanma binası eşsiz birer sanat eseri.
Kentin sadece kilise ve sarayları değil cadde ve kanalları da eşsiz güzellikte. Deniz kıyısı Neva nehrinin yanı sıra  içinden kanal geçirilen Nevsky Prospekt caddesi ve kenarlarını dizilen heykel kabartmalarla süslü yapılar gezenleri hayrete düşürüyor. Bu kadar çok heykeli kim, hangi sanatçılar, ne kadar zaman, ve  ne kadar emek sarf ederek yapmış? Sayısız tarihî bina, meydan ve kanallar tarafından sağlı sollu olarak çevrelenmiş bu sokak hala romantizmin merkezi olarak biliniyor.  Türkçe, Yenice anlamına gelen Nevsky özellikle beyaz gecelerde adım atılamayacak kadar kalabalık. .
Sadece Nevski değil şehrin her yanı heykellerle dolu. Kente egemen olan her bir rejim kendi ideolojik mantığına ve dünya görüşüne göre yaptırdığı heykellerin hepside sanat açısından eşsiz bir eser. Çarların kendi aile heykellerini yaptırırken Sovyetler  kendi kahramanları ölümsüzleştiren heykeller yaptırmış. Zaten en çok dikkat çekende bu. Yani özel sadece sokaklarda yada meydanlarda değil  kentin kınarlarında yükselen bazı  sitelerin dışında hemen hemen her yapıda birkaç heykel olması. Her evin her yapının üzerine yapılan bu heykellerin sadece kendileri değil üzerine yapıldıkları bu yapılara da hayat veriyor. Kendilerini yapıları kenti de hep canlı tutuyor. Belki de bu yüzdendendir hiçbir rejim kendisine ters gelen kodları taşıyan bu heykellere ve sembollere zarar vermemiş. Bu aynı zamanda sanata saygı duyan uygar bir zihniyete işaret ediyor. Ama maalesef ticaret mantığı aynı saygıyı uygarca yaklaşımı göstermiyor.

BEYAZ GECELER

Kent Kuzey kutbuna olan yakınlığı yeni coğrafik pozisyonundan dolayı her yılın iki ayında beyaz geceleri yaşıyor. Mayıs aylarının ortalarından Temmuzun ortalarına kadar süren beyaz gecelerde güneş saat 03 doğuyor ve 24. 00 batıyor. Ancak güneş battıktan sonrada uzun süre karanlık olmuyor. Sada gece saat 01.30 ile 02.30 arasında havanın hafif karardığı görülür..
Şehrin bu beyaz gecelerinde  turistlerin akınına uğruyor. Her yıl gibi bu aylarında  kentin sokakları turist kaynıyor.
Beyaz gecelerde tek dolaşamayanlar ise siyahi yabancılar. Yükselen milliyetçiliğin en fazla etkilediği kentlerden biri olan St. Petersburg da  esmer tenli yabancılar ırkçı saldırılardan dolayı gece sokağa çıkamıyor

KAHRAMAN KENT

Monarşi ve toprak köleliğine karşı yarı anarşist dekaprist ayaklanması ve ardından 1988’lerde çara karşı yapılan başarısız suikast girişimleriyle maceralı bir siyasal yaşama başlayan kent savaşların ve ihtilallerin başkenti. Monarşiye karşı durmak bilmeyen ayaklanmalar bir katliama dönen 1905 teki “Kanlı Pazar”  olayına yol açar.  Parke taşlarla dizili alan ve hala saraya meydan okuyan baldırı çıplakların isyanın izlerini taşıyan alan bu gün fotoğraf çekmeye çalışan turistlerin uğrak yeri.
Bir asır boyunca dünya siyasal tarihine damgasına vuran 17 Ekim devriminin mekanı kent hala bu olaylara tanıklık eden eserlerini koruyor.
Yine hem şehrin kendisi hem de dünya için bir felaket olan ikinci dünya savaşını yaşayan kent bu yıkımın izlerini çoktan silmiş. Alman orduları tarafından  29 ay kuşatmaya alınan ve sürekli olarak  top ateşine tutulan kentte 53.000 de fazla insan ölür. Bu kuşatma sırasında bir günlük tutan 11 yaşındaki  Tanya Savicheva kuşatma trajedisinin sembolü olmuş.
Kent ve varoşları savaşı takip eden on yıllık sürede eski kroki üzerinde yeniden inşa edildi.
Elbetteki bu kente düşen bombalar erkek ve kadın ayrımı yapmadı, ama şehrin tüm erkekleri yada kenti savunurken yada diğer yerlerdeki çatışmalarda hayatını kaybetti. Bu gün hala kentin sokaklarında kadınlar belirgin bir biçimde erkeklerden daha fazladır .
St.Peteresburg bu direnişinden dolayı  SSCB tarafından Kahraman kent ismiyle ödüllendirildi.

RUS EDEBİTININ ANAVATANI

Tamda bu kenti, buraya emek verenleri, burayı canı pahasına savunanları, yada bu kentindin caddalerinde ve sokaklarında yaşanan aşkları kim anlatabilir ki  diye düşündüğüm bir sırada aklıma gelen Rus edebiyatçıları benim bu konuya araştırmama yol açıyor. Evet bu kadar bu kenti anlatabilecek dünya edebiyat devleri de bu kentte yaşadı.
Rusya’nın bir çok roman ve şairi bu kentten geçti hatta St.Petersburg için” rus edebiyatını yapan külliyatın oluşumuna yardım ve yataklık eden şehir” derler. Bu kent Rus edebiyatının anavatanı olarak ta bilinir. Dostoyevski, Puşkin, Anna Akhmatova ve Rimsky-Korsakov’un uzun süre bu kente yaşamıştır.  Puşkin bu kentte ölmüştür. Zaten bu şehri Puşkin’in bu mısralarının dışında kim bu kadar güzel anlatabilir ki Şair bu kent için
Bir zamanlar doğanın hüzünlü üvey oğlu Finli balıkçıların,
Dipleri bilinmez bu engin kıyılarda yapayalnız,
Harap ağlarını attıkları yerlerde,
Şimdi, sarayların ve kulelerin zarif kütleleri yükselmekte;
der
İçini gezerken çarların saraylarının aksine küçüklüğünden ve sadeliğinden gözlerimize inanamadığımız Fiyodor Dostoyevski’nin,  Dostoyevski sokağındaki müze haline getirilen evi halen bıraktığı gibi. Bu evde yazdığı “suç ve ceza”  nın karalamalarının yanında kitab eski ciltleriyle birlikte  masanın üzerinde duruyor. Yine yazar “Beyaz Geceler” kitabını da burada yazdı Dostoyevski bu kentin sokaklarında yaşayan insanların davranışlarından yola çıkarak Rus insanın ruh halini yazdı. Kim bilir belki de kendini yazdı.

KÜRESEL ŞİRKETLERİN  TEHDİTİ ALTINDA

Devrimlere ve savaşlara dayanan kent ulusal ve küresel şirketlerin tehdidi altında. Ticaretin içten fethine uğrayan kent hissedilmeden tüketiliyor. Her biri sanat eseri sayılan heykellerde süslenen yapıların içine bankalar, devlet kuruluşları, özel şirket ve Mc. Danıltslar yerleşmiş turumda. Kente hayat veren bu tarihi mimarisi, heykelleri ve kabartmaları hissetirilmeden  tahrip ediliyor. Kentin her yerinde kültürel ve sanatsal dokusunu kirleten, görüntüsünü bozan reklam tabelaları ve tüketim ikonaları ile dolu. Bu seferki kuşatma almanlar gibi dışardan dağil içeriden bir fetih.
Şehir mimarisi monarşi ve dinsel yaşam biçiminin en yoğun kodlarına göre imar edilmiş ve ikinci dünya savaşında büyük oranda tahrip edilse bile Sovyet Rusyası tarafından  kendi geçmişine uygun bir biçimde yeniden onarılmış. Her sistem kendi  rejiminin karşıtı yapılar ve kodlara rağmen kendi tarih ve kültürel mirası olarak görmüş ve korumuştur. Örneğin kentin tüm kilise, Katedral ve camileri onarılmış ve korunmuş. Yine çarlara ait tüm yapılar ve eserler müze haline getirilmiş. Ancak ticaret mantığı ynı özeni göstermiyor. Müze haline getirilen tarihi yapıların ziyareti çok fazla ticarileşmiş. Yine  bu nitelikteki diğer yapılar  ticari mekanlar olarak kullanılabiliyor.
Şehir tarihî, kültürel ve mimarî öneminden dolayı UNESCO tarafından Dünya Mirası Listesi ‘ne alınmış. Beklide bu kadar renkli ve çeşitli geçmişini  bir bütün olarak koruyan dünyanın tek kenti. Diğer taraftan Avrupa Mimarları Birliği’nin de koruması altında bulunmasına rağmen buna aldırış eden yok..
Yeni şehir bir yandan restore edilirken bir yandan da tarihi yapıları ulusal ve küresel şirketlerin ticari mekanı olmaktan kurtulamıyor.

RAHMİ YAĞMUR

St.Petersburg 20.06.2008

28 Aralık 2009 Pazartesi

Sabah ilk uçak ile Brezilya’nın Parana eyaletinde bulunan Foz de İguaçu kasabasına hareket ediyorum. Aklımda hep o devasa büyüklükteki İguazu Şelalesi var. Masmavi bir gökyüzü, bembeyaz bulutlar arasından geçerek yemyeşil bir coğrafya’nın tam yakınına iniyoruz. Havalanındaki turizm ofislerinden ve tur firmalarından bölge hakkında harita ve daha detaylı bilgileri alıyorum. Keşifci ruhum bu kez havanında çok sıcak olmasından dolayı daha rahat etmek istedi ve 2 günlük paket bir tur almak en mantıklısı geldi. Ne de olsa bölge o kadar geniş ki şelalelerin bir bölümü Brezilya’nın Parana Eyaletinde Foz de İguaçu şehri sınırlarında ve diğer kısmı Arjantin’in Misiones eyaletindeki Puerto Iguazu şehirlerinde bulunmakta. Şelaleleri gezmek için Brezilya bölümüne yarım gün, Arjantin bölümünü gezmek tam bir gün gerektiği için 2 gece burada konaklama yapmayı uygun buluyorum.

Öğlen saatlerine kadar Tropik bir bölge olan harika iguazu Milli Parkında ilk fotoğraflarımı çekmeye başlıyorum. Bölgeye özgü birçok bitki, ağaç ile birlikte rengarenk kelebekler, kuş ve diğer hayvanlar bana eşlik ediyor. Özellikle Tukan kuşunun ve kelebeklerin renkleri buradan ayrılmayı hiç istememe sebep oluyor. Ama şelalelerin o gürültülü coşku ile akmasını görmek ve bol bol fotoğraf çekmek için özel olarak hazırlanmış yürüyüş platformuna geçmem gerekiyor. Bu yürüyüş parkurunda bile fare ile sincap benzeri rakun olarak tahmin ettiğim hayvanlar ayaklarınızın arasında dolanıyorlar. Bölgeye gelen insanlara o kadar alışmışlar ki hiç kaçmıyor tam tersine sizlere arkadaşlık etmek istiyor sanki. Sesi çok uzaklardan duyulan devasa büyüklükteki İguazu Şelalesi, bölgeye özgü birçok endemik hayvan eşliğinde bir bölümünü gösteremeye başlıyor. 275 şelaleden oluşan İguazu Şelalerinin büyük bir bölümü Arjantin bölümünde olduğundan şuan bulunduğum alandan daha geniş bir bölümü görmek ve panoramik olarak fotoğraflar çekme imkanı bulabiliyorum.

Tam bir şelaleler vadisi olan İguazu, Dünyanın şelalelerine baktığımızda 979 metre ile en yüksekten akan Angel, en geniş şelaleler olan Niagara ve Victoria ile birlikte Dünyanın en büyük şelalelerinden biridir. Bölge 1934 yılında milli park ve 1984 yılından beride Unesco tarafından koruma altına alınmıştır. Tropik bir orman içinde bulunan İguazu Şelaleleri çevresinde 2000′den fazla bitki türü, 500 çeşit kuş ve memelinin yaşadığı, 70.000 hektara yayılmış tam bir doğa harikası. Yerli dilinde Büyük su anlamındaki Şelaleler 2.7 km uzunluğunda birçoğu 60-70 metreden aşağıya dökülmekte ve tam olarak ziyaretçilerine görsel bir şölen sunmakta.

Bölgeye gelen turistlerin gün geçtikçe artmasından dolayı şelalelerin neredeyse tümüne yürüyüş platformları oluşturulmuş. Haritalar yardımıyla çok kolay bir şekilde bir şekilde parkurlar gezilebilmekte. Şelalelerin en büyüğü olan “Şeytan gırtlağı” ise 150 metre genişliğinde ve 700 metre uzunluğunda. Buraya geldiğinizde ıslanmamak mümkün değil. Tropik yağmurlar yerine devasa şelalelerin suyunda sırılsıklam olmak da ayrı bir keyif veriyor. Platforma oluşturulmuş son noktada asansör ile çıkarak bu kez “Şeytan boğazı” diye tabire edilen bölüm ayaklarımızın altında kalıyor.
Arjantin tarafında Şelalelerin %70’lik büyük bir bölümünü gezeceğimi düşünerek otele dönerek bu harika günü noktalıyorum. Brezilya tarafından gördüğümüz geniş alanı bugüne göre daha çok yürüyüş yaparak ertesi gün daha yakından görme imkanı bulacağım….

3.Gün

29 Aralık 2009 Salı

Sabah kahvaltının ardından yepyeni bir ülke’ye daha girmenin ve adım atmanın heyecanı içinde Misiones eyaletindeki Puerto Iguazu şehrine hareket ediyorum. Yarım saatlik yolculuk sonrası Paraguay’dan doğup Brezilya ve Arjantin sınırından geçerek Bounes Aires te Rio de la Plata deltasında Atlantik okyanusuna dökülen Parana Nehrinin üstünden bir köprü ile geçiyoruz. Paraguay ve Brezilya sınırında Parana nehri üzerinde Dünya’nın en büyük barajı olan İtaipu yer almakta. Dünyanın en çok elektrik üreten ve üretim kapasitesi en büyük hidroelektrik santrali olan Itaipu adı Guarani dilinde “şarkı söyleyen taşlar” anlamına geliyor. Ancak ünvanını, Çinlilerin yakın zamanda tamamlayacağı Tree Gorgos Barajı’na bırakacak.

Parana nehri üzerinden geçip, sınır karakolunda pasaport kontrolündeyim. Yoğunluktan dolayı biraz bekledikten sonra Latince ‘’Argentum’’ (gümüş) kelimesinden adını alan tangonun anavatanı Arjantin’e geçiş yapıyorum. Şelaleleri sınırında bulunduran Puerto İguazu şehir merkezi yerine Milli Park tarafına doğru hareket ediyorum. Brezilya tarafı gibi koruma altında olan, yüzlerce endemik ve farklı bitki türüne, kelebek, kuş, yabani hayvanlara ev sahipliği yapan Milli Park, Şelalelerin yaklaşık %70 ini kapsıyor. Haliyle gezmek için tam bir gün gerekiyor. Brezilya tarafına göre daha çok aktivite de mevcut. Bunlardan biri bot ile şelalelerin altına girerek ıslanma turu.

Park içinde özel olarak döşenmiş raylar üzerinde ekolojik tren dedikleri sistemle şelalelerin ilk bölümünü gezmeye başlıyorum. Her şey o kadar düzenli ki, buraya gelen turistler sırasıyla bu trenlere binerek ulaşılması gereken noktalara ulaşıyor. Özel yürüyüş platformları ile şelalelerin büyük bir bölümünü geziyor ve diledikleri açıdan fotoğraflar çekebiliyor. Tropik ormanların arasında rengarenk kelebeklerin eşliğinde hiç bitmesini istemediğim bu ufak tren yolculuğu sona eriyor.

Şimdi yeniden yürüyüş ve keşif zamanı. Nehrin üzerine oluşturulmuş köprüyü yürüyerek son noktada Şelalelerin en geniş ve büyüğü olan “Şeytan Boğazı” na bu kez neredeyse dokunacak kadar yaklaşıyorum. Bir anda belirleşip kısa bir sürede kaybolan ve hep fotoğraflarda gördüğüm o rengarenk gökkuşağını görme imkanını burada buluyorum. Dün Brezilya tarafının son noktasında aşağıdan bakıp hayran kaldığım bu bölüm bu kez hemen yanı başımdaydı . Büyük bir gürültü ve coşku ile akan şelalelerde yine ıslanmamak imkansızdı. Tabi burada fotoğraf çekmekte bir hayli zordu. Hazırlıklı geldiğim için sualtı kılıfı ile yine onlarca fotoğrafı arka arkaya çekiyorum. Islanmak kimsenin umurunda değil. Şelaleleri farklı açılardan görüntülemek için diğer noktalara hareket ediyorum. Yaklaşık 10 farklı noktayı gezmek için 2 ila 3 saatlik bir yürüyüş gerçekleştirmek gerekiyor. Yürüyüşün son noktasında biraz daha macera diyor ve özel olarak hazırlanmış botların düzenlediği. Nehir ve Şelalelerin altına girme turlarına katılıyorum. Kısa bir nehir gezisi ardından, birden farklı noktada şelalelerin üstümüze döküldüğü o an maceranın ve keyfin tam anlamıyla doruklarındayım. Yine burada ıslanmak kimsenin umrunda değil. Bottan indikten sonra harika doğanının derinliklerinde ki maceramız bu kez üstü açık devasa arazi araçlarıyla devam ediyor. Jeep Safari rehberi Portekizce bölge hakkında birçok bilgi veriyor. Ama benim kulaklarım doğanın sesinde ve gözlerim yeşilin canlılığında farklılığında. Elim her an deklanşöre basmak için hazır. Fotoğraf avcılığı bu olsa gerek…

4.Gün

30 Aralık Çarşamba

İki gün süren ve beni bu kıtaya çeken doğa harikası İguazu Şelalelerinden artık ayrılma zamanı . Aklım halen o büyük bir coşku ve gürültüyle akan rengarenk gökkuşağının daha bir süslediği “Şeytan Boğazı’nda”…

Yeni yıla, 7 milyon Rio’lu ve buraya akın eden turistler ile birlikte girmek için yeniden Foz de İguazu Havaalanına hareket ediyorum.

Brezilya’nın en büyük 2.kenti olan İngilizce “River of January” (Ocak Irmağı) anlamına gelen Rio de Janeiro, Şubat ayındaki karnavalı, devasa İsa heykelinin bulunduğu Corcovado ve plajlarıyla hep turizm konusunda talep gören yerlerden biri olmakta. Buna birde 2016 yaz olimpiyatlarına ev sahipliği eklenince Rio daha uzun yıllar turizm konusunda adından sıkça söz ettirecektir.

Bu kente 30 derece tropik bir sıcakta yağmurlu bir akşam ulaşıyorum. Yeni yılı burada karşılamak isteyen gezginler tüm otelleri doldurmuş ve fiyatlar neredeyse üç, dört katında. Tabiki konaklama şartları 4 günlük paket halinde sunulmakta. Planlarımda Rio da 3 gün kalmak son 2 gün Sao Paulo’da geçirmek var ama Rio da ilk günü yağmurlu geçirince 4 gün kalmanın ancak yeteceğini anlıyorum.

Yılbaşında bu kadar talep gören bir yerin Karnaval zamanında ne derece daha kalabalık olabileceğini kestiremiyorum. Genellikle Şubat ayında 4 gün süren Karnaval sırasında samba okullarının rengarenk kostümlü, kıvrak ve enerjik kızları ziyaretçilerine güzel anlar yaşatmakta. 1723 yılından beri geleneksel bir hal alan karnaval dünyanın en ünlü ve çekici karnavalı durumunda.

5.Gün

31 aralık Perşembe

Yılın son günü ülkemden kilometrelerce uzak ama İstanbul gibi enerjik bu şehirde, günümü dünyaca ünlü Copacabana, İpenama, Lebnon plajlarına ayırıyorum. Atlantik okyanusu’nun dalgalarıyla sürekli sörfçülere de ev sahipliği yapan plajlar, ortalama yedişer kilometre büyüklüğünde. En kalabalığı Copacabana.

Plajın hemen yanındaki geniş bulvarın arka tarafında yüzlerce otel ve onlarca pansiyon bulunmakta, tabii gökdelenlerin dibinde restoranlar, barlar, eğlence kulüplerin sıralandığı geniş caddeler yer alıyor. 1970 yılında Portekiz kaldırımlarına esinlenerek , siyah ve beyazlı taşlarla dalga desenleriyle süslenmiş ve yürüyüş yapmak isteyenler için çok rahat bir o kadar da keyifli. Yürüyüş yapanlar ile birlikte plaja paralel şeklinde bisiklet ve kaykay kullananlara ayrı bir yolda mevcut. Rio bu özellikleriyle bile siyahı, beyazı, meleziyle yıllardır birbirine saygılı bir şekilde turistlere rahat bir ortam sunuyor. Tabii her büyük kentin sorunları olduğu eski ve tarihi bazı bölgelerde bu kentin ara sokaklarında kapkaçcılık bir hayli yüksek. Polis kontrolleri bu bölgelerde bir hayli fazla.

Yılbaşı hazırlıklarından dolayı öğle saatlerine doğru trafik tamamen kapatılıyor ve Copacabana plajı devasa bir meydana dönüştürülmeye başlanıyor. Kumsal üzerinde devasa platformlar kuruluyor. Samba ve farklı diğer müzik türlerini dinlemek isteyenler öğle saatlerinden itibaren buralara akın etmeye başladı bile. Her sene olduğu binlerce turist bekleniyor. Öğleden sonra bu kez Copacabana plajının hemen devamındaki İpenama plajına geçiyorum. Burada da yine aynı hazırlıklar devam ediyor. Copacabana’dan bir farkı bulunmuyor. Sörfçüler artan dalgaların üzerinde kıvrak hareketler ederek dans etmeye devam ediyor. 35 derecelik kavurucu sıcağının altında serinlemek için ilk olarak burada kendimi Atlantik okyanusunun köpüklü dalgalarına bırakıyorum. Brezilya ne de olsa yaklaşık 7500 km uzunluğunda kıyı şeridine sahip. ..

Akşam saatlerine doğru yeni yılı karşılamaya saatler kala, copacabana plajı çevresindeki restoranlar ve mekanlar turistlerin iyiden iyiye arttığında rezervasyonlarını attırıyor ve fiyatlarını 2’ye hatta 3’e katlamaya başlıyor. Plaj üzerinde oluşturulmuş dev sahne ve müzik platformlarında son provalar yapılmakta. Şimdiden en ön kısımlar Rio’lu ve eğlence sever turistlerle dolmaya başladı. Copacapana açıklarına devasa mavi yolculuk gemileri yanaşıyor.

İki gün öncesinde başlayan hazırlıklar ve öğleden sonra başlayan müzik eşliğinde bol alkol sonucu herkes kendinden geçmiş durumda. Ve beklenen an gelip müzik bir an kesildiğinde copacabana açıklarında havai fişek gösterileri başlıyor. Saatler süren rengarenk hava fişek gösterileri eşliğinde yeni yılı bu enerji dolu şehirde karşılıyorum. Son 2 yılda Fas ve Mısır gibi Afrika’nın egzotik ülkeleri ardından bu kez yine Egzotik bambaşka bir ülkede yeni bir güne merhaba demek üzere uykuya dalıyorum. Aklımda yılın ilk gününde bu şehrin sembolü olmuş İsa Heykeli ile turistlerin akın ettiği yer olan Corcovado tepesi var…

6.gün

01 Ocak 2010 Cuma

Yeni yılın ilk günü Rio de Janeiro (Ocak Irmağı) da gün daha ağarmadan , copacabana açıklarında güneşin doğumunu fotoğraflamak için erken kalkıyorum. Kaldığım otelin terasına çıkıyorum ve şansımdan güneş ufuk’dan doğmak üzere. Atlantik okyanusu üzerinden doğan güneş etrafına harika bir kızıllık yansıtıyor. Benim gibi bu anı yaşamak isteyen birkaç Rio’lu plajda ve kum üzerinde, birkaç kişi ise dalgaların arasında…

Gündoğumu fotoğrafları ardından bugünkü Rio gezi rotamda, İsa Heykeli ile buranın sembolü olmuş Corcovoda tepesi var. Fotoğraf makinamı ve küçük sırt çantamı sırtıma geçirip Copacabana’dan ayrılıyorum. Rua Cosmo Velho sokağına taksi ile ulaşıyorum. Günün daha ilk saatleri olmasına rağmen bir hayli kalabalık ve 10.30’da kalkacak treni bekliyorum. Corcovoda kambur demek ve Rio da tam bir “kamburlu tepeler” şehri. Bu tepelerin hemen eteklerinde birçok yağmur ormanı ve park bulunmakta. Corcovoda tepesi yamaçlarında Tijuka Milli Parkı bulunmakta. Gezi rotamda Amazon bölümü yer almasa da şu ana kadar gördüklerim doğa’nın Rio’yu çok güzel bir şekilde yarattığıdır. Yeşilin tüm tonlarına, okyanus dalgalarının dağlar ve tepelerle birleşerek birbirinden güzel plajlar oluşturmasına sebep olmuş.

Yaklaşık yirmi dakika süren tren yolculuğu sırasında kıvrılarak Corcovoda tepesinin zirvesine doğru yaklaşıyoruz. Daha şimdiden her iki tarafta harika bir manzara bizlere eşlik ediyor. Sol tarafımızda Rio’nun diğer bir kambur tepesi olan Pau de Acucar (Sugar loaf) ve eteklerindeki Flamengo, Botofago gibi şehrin diğer merkezleri ve plajları. Sağ tarafımızda Copacopana, İpenama, Lebnon plajları ve uçsuz bucaksız gibi görünen Atlantik Okyanusu.

7 Temmuz 2007 tarihinde, Dünyanın Yeni Yedi Harikası’ndan biri olarak seçilen, Brezilya’nın ve Rio’nun sembolü Reedemer Heykeli “Kurtarıcı İsa” denizden 710 metre yükseklikte bulunmakta ve 38 metre uzunluğunda. Dokuz yıllık bir uğraş sonucu 1931 yılında yapımı tamamlanmış. Şimdilerde ise tam bir turist akınına uğruyor. Heykeli ve bu harika manzarayı görmek için yılda yaklaşık 1 milyon ziyaretçi buraya çıkıyor. Buraya çıkarken trenden gördüğümüz manzara, heykelin çevresindeki balkonlardan tam olarak 360 derecelik bir bakış sunuyor ziyaretçilerine. Dünyaca ünlü, birbirinden önemli futbol karşılaşmaları yaşamış Maracana Stadyumunu buradan görmek bile ayrı bir keyif. Hemen önümüzde “Lagoa Rodrigo de Freitas” lagünü ve biraz ilerisinde Copacopana ve İpenama plajları bu kez ayaklarımızın altında. 2016 olimpiyatlarına ev sahipliği yapacak olan Rio, Kürek ve kano yarışları bu lagün de yapılacak. Çevresindeki devasa gökdelenlerin altında parklar yer almakta. Saatlerce bu harika manzara eşliğinde akşama kadar kalabilir, panoramik fotoğraflar çekebilirsiniz ama dakikalar ilerledikçe ziyaretçiler bu küçük alanı doldurmakta. Rio’ya inen ve havalanan bir çok uçak Corcovoda tepesi ‘nin ve ziyaretçilerinin altında kalıyor…

Öğle’den sonra Rio’nun şehir merkezinde yer alan “downtown” bölgesindeki katedral, tiyatro, müze gibi mimari detaylarını gezmek için yeniden Cosmo Velho’ya trenle iniyorum. Elimdeki Rio de Janeiro kültürel haritası yardımıyla otobüs ile öncelikle geniş bir meydan olan Cinelandia meydanına ulaşıyorum. Brezilya ve Rio’nun en önemli tarihi ve kültürel miraslarından biri olan Tiyatro binası “Theatro Municipal” 1909 yılından beri ayakta. 1700 kişilik bir izleyici kapasitesine sahip, tiyatro ile birlikte opera ve konser organizasyonlarına da ev sahipliği yapmakta. Tüm çevresini dolaşırken en etkili detayları çatı kısmında yer alan yeşil yuvarlak kubbeler oldu. Dört bir tarafı heykeller ile süslenmiş , arka tarafında iki de saat bulunmakta. Bu yapının hemen yanı başında. Ulusal kütüphane ve Güzel Sanatlar Müzesi de yer almakta. Bir diğer tarihi yapı olan Metropolitana Katedrali , gökdelenlerin arasında kendini gösteriyor. 1676 yılından beri ayakta duran konik şeklinde yaklaşık 100 metre yüksekliğindeki yapı yaklaşık 20 bin kişilik. Corcovoda tepesinden kuşbakışı gördüğüm Maracana Stadyumu’nu yakından görmek için metro istasyonuna yöneliyorum. Yol üstündeki kuleleri ve kızıl rengiyle hemen dikkat çeken tarihi itfaiye binası çevresindeki eski ve yıkık harabe şeklindeki evlere inat yepyeni bir şekilde ayakta duruyor. Sanki daha dün inşa edilmiş gibi.

Brezilya’nın birçok spor dalında başarılı olmasının yanı sıra tartışmasız dünya futbolunda lider özelliğinden dolayı buraya kadar gelmişken 200 bin kişilik kapasitesi ile Dünyanın en büyük stadyumu ünvanını elinde bulunduran Maracana stadyumunu görmeden dönmek olmaz. Temeli atıldıktan on yedi sene sonra tam olarak bitirilen ve 1965 yılında açılan stadyum, kim bilir bugünlere kadar nice önemli maçlara ve futbolculara ev sahipliği yapmıştır…

7.Gün

02 Ocak 2010 Cumartesi

Doğa’nın Rio’yu şekillendirken, buraya özgü birbirinden farklı bir çok “kambur tepeler” oluşturması ve Brezilya’lıların bu tepeleri turizm açısından en etkin bir şekilde kullanmak için ulaşım araçları yapması sonucu kenti bir kuş misali kanatlarınızın altında görebiliyorsunuz. Corcovoda tepesi’nin ardından bu günü Rio’nun bir diğer ünlü tepesi olan; Portekizce “Pão de Açúcar”, İngilizce “Sugar Loaf” çıkmak üzere erken saatlerde otelden ayrılıyorum.

Sugar Loaf’a, orijinal teleferik 1912 yılında inşa edilmiş ve 1972-73 yılları arasında mevcut haliyle restorasyon görmüş ve teleferikler yenilenmiş. Sugar loaf tepesine ulaşmak için Urca kasabasına gelip, öncelikle denizden yüksekliği 220 metre olan Morro da Urca’ya teleferikle çıkıyorum. Burada Rio’nun harika manzarasını yeniden görebiliyorsunuz. Bu plato üzerinde, bir amfi tiyatro, restoran ve dükkanlar bulunmakta. Rio’nun kambur tepelerinin eteklerine sıralanmış, Copacabana, İpenama, Lebnon, Flamengo ve Botafogo plajları yine ayaklarımın altında ve bir hayli kalabalık. Daha uzaklara baktığımda. Guanabara Körfezi açıklarındaki beyaz tekneler ve yelkenliler fotoğraf açısından görsellik katıyor. Yaklaşık bir saat zaman geçirip, ikinci kez teleferiğe biniyorum. Bu kez 396 metre yükseklikteki Sugar Loaf tepesi beni bekliyor. Yine harika manzara eşliğinde teleferiğin sol ve sağından baktığımda uçsuz bucaksız Atlantik okyasunu kıyıları ve Rio’nun tüm güzellikleri gözlerimin önünde.

Dün gezdiğim Kurtarıcı İsa heykeli’ne bu kez tam karşıdan bakıyorum. Rio’yu 360 derecelik bir açıdan görebilmek gerçekten keyif verici ve Rio’nun olmazsa olmazlarından ve şansımdan hava pırıl pırıl. Bu harika manzara eşliğinde yüzlerce fotoğraf çekiyorum. Rio’ya inen uçaklar yine yanı başımdan geçiyor. Kim bilir benim gibi daha kaç gezgin bu harika şehir olan Rio de Janeiro’yu keşfetmeye geliyor. Manzara’ya doymak imkansız ancak güneş tam zirvede.

Teleferikler ile yeniden aşağıya iniyorum. Az önce kuşbakışı baktığım plajların kenarından ziyaretçilerine harika manzara sunan Sugar Loaf ve Marro Da Urca tepelerini fotoğraflıyorum. Botafoto plajı’nın yanı başındaki yürüyüş yolunda koşan ve spor yapan Rio’lular bana sokakların yaşamından güzel kareler sunuyor. Copacapana ve İpenama plajlarına göre daha sakin olan plajlar çevresindeki deniz ve yelken kulüplerine ayrılmış durumda. Bu kentin siluet’inde olmazsa olmazlarından biri kesinlikle “tatlı gezinti” anlamındaki Sugar Loaf yani buranın adıyla “Pão de Açúcar”…

Öğleden sonra gezi rotamda olmamasına rağmen küçük sarı tramvayı ile beni kendine çeken Santa Terasa kasabasına uğramak için otobüse biniyorum. Adeta kendin tüm sokaklarını dolaşarak, Santa terasa’ya ring servisi yapan minibüslere ulaşıyorum. Yaklaşık 1 saatlik yolculuk sonrası sandığımdan da kalabalık ve genelde grup halinde turisterin takıldığı küçük ve şirin cafe-bar’ların sıralandığı kasaba’ya ulaşıyorum. Farklı mimarilerde ki rengarenk evlerin arasından arnavut kaldırımlı tramvay yolunu takip ederek başlangıç durağına doğru yürüyorum. Beyoğlu, İstiklal Caddesi’nin adeta kıvrılmış ve daha sakin bir halini andırıyor burası. Son kıvrıma geldiğimde ise, tıka basa sarkmış insanlarla dolu sarı tramvay tüm hızıyla yanı başımdan geçiyor…

8.Gün

03 Ocak Pazar

Sabah erken saatlerde uyanıp, Copacabana ’da Atlantik Okyanusu açıklarından doğan güneşi son kez fotoğraflıyorum. Bu harika şehir Rio’dan hiç istemesem de ayrılma zamanı geldi. Gezimin başlangıç noktası olan ancak bugüne bıraktığım Brezilya’nın en büyük kenti Sao Paulo’ya geçmek için havaalanına hareket ediyorum.

Brezilya’nın başkenti Brasilia’dan daha büyük ve turizm konusunda Rio ile hep yarış içinde olan Sao Paulo, 12 milyonu aşan nüfusu ile Güney Amerika’nın en büyük kenti durumunda. Serra do Mar tepeleri üzerinde kurulu ve denizden 700 metre yükseklikte dev bir sanayi kenti. Brezilya’nın birçok konudaki üretimi Sao Paulo’da. Verimli topraklar ve kahve üretimi kurulduğu yıl olan 1700’lerden itibaren hızlı bir şekilde büyümesini sağlamış. Bugün New york, Tokyo, Seul, Meksiko ile birlikte dünyanın en büyük beş metropolü arasında yer almakta. Bu kentin turizm ve kültürel açıdan da birçok zenginliği bulunmakta. Rotamın ilk durağında kentin kalbi sayılan “Praça da Republica” Cumhuriyet Meydanı. Bu meydan katedral meydanı diye de bilinmekte. İlk olarak bu meydanın çevresinde bulunan Cathedral Sé (São Paulo Katedrali), Mercado Municipal (Tarihi Pazar) , Theatro Municipal (Tiyatro Binası) gezmeye başlıyorum.

İki kuleli Neo-gotik stiline sahip, 8 bin kişilik kapasiteli Cathedral da Sé, São Paulo’nun en büyük kilisesi. Yaklaşık kırk yıl süren inşaatı 1954 yılında tamamlanmış. Mimarisi her ne kadar neo-gotik tarzda olsa da kubbesinin yapımında Floransa Katedrali’nden esinlenilmiştir. Rio da olduğu gibi turistlerin akın ettiği bu mekanın yanıbaşında evsizler yerlerde ve dilencilik yapmakta. Katedral fotoğrafları ardından gökdelenlerin arasında sokak aralarında dolaşırken, şansımdan sadece pazar günleri açık olan ve buranın yerlilerinin elleriyle yaptıkları ağaç oyma ve yarı değerli taşları sundukları açık pazarın arasında buluyorum kendimi. Brezilya’nın tropik meyvelerini, baharat ve diğer ürünlerinin satıldığı Mercado Municipal yine buraya bir hayli yakın. Yine neo klasik ve 1933’lerden günümüze gelen bu yapı rengarenk camlarla çevrelenmiş. 2003 yılındaki restorasyonla bir etkinlik salonu ve asma kat eklenmiş. Bu asma katta çok farklı tadları sunan restoranlar bulunmakta.

Sao Paulo’nun bir diğer sanat merkezi olan, Tiyatro, Opera, Konser etkinliklerinin sahne aldığı, tarihi “Theatro Municipal” binası ve önündeki heykeller yine mimari açıdan güzel fotoğraf kareleri sunuyor. 1922 yılından bu yana Modern Sanat haftası’nda kullanılmakta.

Latin Amerika’nın bu mozaikler sunan devasa gökdelenleriyle tam bir finans merkezi olan Sao Paulo kentini birde yukarıdan günbatımında fotoğraflamak için Edifîcio Itâlia Gökdeleni’ne çıkıyorum. Dünyanın en büyük metropollerinden olan bu Latin Amerika kentinin tüm güzellikleri gözlerimin önünde. Tüm gezi boyunca bana hep güzel imkanlar veren gökyüzü ve güneş ile burada vedalaşıyorum. Fotoğrafın olmazsa olmazı ışık gezi boyunca hep yanımda olduğu için kendimi şanslı bir gezgin olarak hissediyorum. Yepyeni bir yeri daha kendi gözümle keşfetmenin verdiği mutluluk ile bir sonraki yolculuğumun, Himalayalar’ın eteklerindeki Nepal ve Hindistan mı? yoksa daha uzaklarda bulunan Tayland ve Kamboçya mı? olacağını şimdiden düşünmeye başlıyorum. Sao Paulo’dan ayrılarak İstanbul semalarına doğru yola çıkıyorum…

Aslinda Güney Amerika beni pek cekmezdi ama hem Türklerden vize istemeyen ülkelere öncelik verdigimden, hem de beraber gittigim arkadasim Metin’in yönlendirmesiyle Arjantin’i sectik. 28 Ocak 2010 da Frankfurt’tan kalkan ucagimiz 13 saat sonra Buenos Aires’e indi.

Havalimani sehir merkezine 25 km uzaklikta, bir kismi eski ama yeni bölümü de var. Neyse indik, taksiye bindik gidiyoruz..genc söför Türk oldugumuzu ögrenince basladi Galatasaray’dan, Hakan Sükür ve Hasan Sas’tan bahsetmeye…bakiyorum cocuk cok genc görünüyor, nereden biliyor bu isimleri diye düsünürken, adam megerse play station hastasiymis, oradaki oyunlardan biliyormus..
Hemen belirteyim, Türk ve Türkiye deyince hemen “Lübnan´´ ile karistiriyorlar. Bunun sebebi, 1800lü yillarin sonu ve 1900lerin basinda daha iyi bir hayat kurmak icin Avrupa’dan(özellikle Ispanya ve Italya’dan) yasanan kitleler halindeki göclerin yaninda Lübnan gibi ülkelerden de göcmenler gelmis, bunlarda kendilerini o zaman Osmanliligin verdigi etkiyle “türk´´ olarak tanitmislar, bu böyle kalmis, adamlar da her lübnanliyi türk sanmis. Konustuklarimizin cogu bunu böyle biliyordu, ama dogrusunu bilen de cikti.

Arjantin’e gidip te Tango izlememek olmaz, mutlaka gidin, bircok yerde ders te alinabiliyor. Ama o kadar vaktim yok diyorsaniz, hafta sonu La Boca semtindeki tango gösterisi olan restoranlardan birinde yemek yeyin orada izleyin derim.

Neyse otele yerlestik, yattik, kalktik,sabah kahvaltisi beklentimiz aslinda düsüktü ama yine de ne varsa yiyelim, kuvvetlenip öyle gezelim dedik. Kahvalti 07:00 de basliyormus, biz on dakika sonra indik, baktik, kahvalti salonu kapali, lobide bekleyin dediler, bes dakika sonra da cagirdilar, gittik, baktik bir masada üc-dört personel oturmus kahvalti ediyor. Yani önce personel, sonra müsteri felsefesini orda ilk kez görmüs olduk. Sonra “..acaba daha personel kalkmadan oturup yiyince ayip olmaz mi?´´ diye düsünsek te, büfeyi söyle bir gözden gecirince “..zaten yiyecek bisey yok, ayip olmaz..´´ deyip biz de yedik. Ama isyan edesim geliyor su kahvalti konusu acilinca. Tamam Türkiye’deki gibi sucuklu yumurta beklemiyoruz da, ne bu kardesim? Ne yiyor bunlar? Italya’da böyle, Ispanya’da yine ayni…bir kahve, birkac tussuz galete, kizarmis tost ekmegi, biraz yag ve recel(o da bazen!) Eger baba bir kahvaltiya rastladiysaniz tatli bir kruvasan da bulabilirsiniz bazen.
Neyse..iyi kötü mideyi doldurup otelden ciktik..

Ilk intibam söyle oldu; Italya ve Ispanya’ya gideniniz varsa bilir, Buenos Aires’teki binalar, caddeler, insanlar da üc asagi, bes yukari oradakiler gibi..Ama saatler gecip daha cok yer görünce anliyorsunuz ki aslinda ekonomik olarak cökmüs, gelir dagilimi asiri bozuk bir ülkeye gelmissiniz.En güzel caddelerde, parklarda, kaldirimlarda bir sürü evsiz barksiz insan yasiyor. Isin üzücü yani bunlar Avrupa’daki gibi alkolikler degil, aileli, coluk cocuklu insanlar. Bebekler, kücük cocuklar…dilenenler de cok, ama tabii bunlarin bir kisminin aslinda organize ceteler oldugunu anlamak zor degil.

Bir kismi geceleri cöp toplayarak gecimini sagliyor. Cöp deyince biraz acalim; aksam dokuz’dan sonra sokaklarin hali perisan. Insanlar siyah naylon cuvallardaki cöplerini kaldirimdaki agacin dibine koyuyor, sonra kismen köpekler, kismen cöp toplayicilari(cartoneros) gelip bu naylonlari parcaliyor, icindeki cöpler dagiliyor kaldirima. Iste ondan sonra kaldirimda ne ararsaniz var…kutular, karpuz kabugu, kagit parcalari…Ama sabahlari birsey kalmiyor(cöp kokusu haric), gece topluyorlar.

Sehirde ve insanlarinda biraz lackalik, biraz Avrupalilik var, karisik geldi bana. Bakiyorsunuz, insanlarin cogu beyaz, cok güzel giyimli bayanlar, iyi giyimli erkekler, ama onun yaninda parkta agac altindaki gölgede yatan cocuklu bir aile. Tüm zitliklar yan yana. Sehir gürültülü, ama Istanbul’da yasayanlar zorluk cekmez diye düsünüyorum.

Yollari genelde düzgün, kaldirimlar genis, kismen bakimsiz, yaya gecidi var deyip sakin gecmeyin ezilirsiniz. Belediye otobüsleri sanki otoyolda gidiyor gibi hiz yapiyor, sakin yaklasmayin! Araclar geceleri de isiklarini ya acmiyor, ya da sadece –nasil yapiyorlarsa- bir tanesini ve park isiklarini acip öyle dolasiyor. Dikkatimizi cekince taksiciye soruyoruz:“pozisyona göre..´´ diye acikliyor. Yani “sehir icinde her yer isikli, gerek yok´´ demeye getiriyor.“Iyi sen bilirsin..´´ deyip iniyoruz.

Sehrin en ünlü caddesi, meshur Avenida 9 Julio. Bu cadde ne kadar genis yaa, gecene kadar tekrar kirmizi yaniyor. 3-7-7-3 olmak üzere toplam 20 seritli, arada da üc kez yesillik ve kaldirim var. Obelisk heykelinin oldugu yer sehrin merkezi. Florida ve Lavalle caddeleri sehrin trafikten arindirilmis carsi caddeleri. Özellikle Florida’da iyi alisveris imkanlari var.

Konaklamak icin kitlaplara bakinca Sehir merkezi, San Telmo, Recoleta ve Palermo gibi sehirleri yaziyor. Bence en iyisi sehir merkezinde kalmak, diger yerlere yürüyerek veya taksiyle ulasim cok kolay.

San Telmo semti icin sehrin old city’si yaziyor, biz gittik, biraz yavan geldi, pek birsey yok, buradaki en önemli özellik, Pazar günleri Plaza Dorrego’daki antika esya pazari ve tango gösterileri. Biz pek birsey görmedik. Sonra bir de La Boca semti var. Buraya dogru gidince biraz isci kesiminin semtine geldiginiz belli oluyor.(Cantalara dikkat!) Buradaki Caminito Sokagindaki renkli evleri ve cevresini gezin, biraz tango dans gösterileri izleyin, her yerde para bayilin, hos bir yer.

La Boca’daki renkli evlerin hikayesi de ilginc. Burada eskiden beri oturan liman iscilerine o zamanlar para yerine artan mallardan verilirmis, en cok ta gemi boyasi verilirmis, onlar da ahsap ve sactan yapilmis evlerini rengarenk boyarmis, bu gelenek bu güne kadar kalmis, her yer rengarenk.

Futbol meraklilari icin ilave edeyim; Maradona’nin yetistigi Boca Juniors kulübünün ünlü stadi La Bonbonera’da hemen oracikta, gidin icini bir gezin ama 4-5.-€ civarinda giris ödeniyor. Turlu geziye katilmaya gerek yok, tur cok uzuyor, kendiniz gezin derim. Zaten stat ta biraz eskiymis.

Biz isi abarttik, bir de River Plate-Banfield macina gittik. River Plate’nin stadi El Monumental sehrin kuzeyinde, orada maci izledik, su andaki(Ocak 2010) Arjantin lig lideri kücük semt takimi Banfield, River Plate’yi 1-0 yendi,tüh dedik..eger Boca Juniors’un macina gitseydik, hem daha az ödeyecek, hem de 4 gol görecektik!! sanssizlik.

Ama maca rehber esliginde gidince Arjantin futboluyla ilgili epey bilgiler de edindik. Mesela artik simdi tüm iyi Arjantinli oyuncularin neden Avrupa’da oynadigini daha iyi anliyorum. Adamlar kendi liginde ortalama 200.000.-€ kazaniyorlarmis (1.ligdeki iyi bir oyuncu), Avrupada en az 5-10 mislini kazaniyorlar. Dedim ya ülke ekonomik olarak cökmüs durumda…ama iyi semtler de yok degil mesela Recoleta cevresinde ve Tigre civarindaki semtlerde zenginler yasiyor. Recoleta deyince buranin da adi cok geciyor kitaplarda. En ünlü yeri sehrin ortasindaki mezarligi. Ilginc anit mezarlar var, cabuk gezip cikarsiniz, bizi pek acmadi. Eee..mezarlik iste hic acar mi insani? Evita Peron’un da mezari burdaymis, biz bulamadik. Onun disinda Recoleta güzel, Fransiz mimarisi, güzel sokaklar, ama normal yerlesim yeri, o kadar, yakinlarda da büyükelcilikler ve genis parklar var. Son olarak turist olarak gezebileceginiz Palermo semti var. Burasi da üc-dört bölümden olusuyor ama turist olarak en ilginci Palermo Viejo diye dilinen Dizayn butiklerin, ve sokak arasi cafelerin yogunlastigi semt. Özellikle aksam saatlerinde Plaza Serrano’yu bulun ve oradaki cafelerde biraz oturun derim.Cok hos bir yer.
Tiyatro ve Opera severler icin Buenos Aires mutlaka ilginc bir sehir, bircok ihtisamli tiyatro binasi var(mesela Theatro Colon), ama bu konuda pek bilgim yok, o yüzden cabuk geciyorum.

Sahi bir de sehrin en modern semti Puerto Madero var. Burasi da cok modern olarak yeniden insaa edilmis liman semti. Kücük bir yat limani, restoranlar, uzun yürüyüs yollari…ile ilginc bir yer. Bir de onun da dogusunda, Buenos Aires’in acik denizle en yakin oldugu noktada cok büyük bir yesil alan var; Reserva Ecologica. Burada tamamen doga hakim, eger büyük sehir ortamini birakip fazla uzaga gitmeden yesillik ariyorsaniz, burasi tam aradiginiz yer. Yine haritadan bakinca bulursunuz, Puerto Madero’dan Reserva Ecologica’ya giderken, genis bir yaya yolu var, bunun üzerinde belli araliklarla büfeler var, buradan mutlaka biftekli bir sandvic alin, 30 cm uzunlugunda biftekli bir sandvic yaklasik 3.-€ ama iyi gidiyor dogrusu…

Gelelim et konusuna, malumunuz Arjantin dünyaya et ihracati ile ünlü. Nasil ünlü olmasin, 2,7 milyon km² büyüklügünde ülkede Türkiye’nin yarisi kadar insan yasiyor, onlarin da 10 milyonu zaten Buenos Aires’te. Geriye kalan arazilere de inekler ve koyunlar yayiliyor iste.
Biftek ve bonfile burada cok ucuz. Bol bol yeyin. Yanliz sebzeli birsey de aramayin, hep et yiyor bunlar. Biz de ilk et siparisimizi yaptigimizda, heyacan icindeydik, ne gelecek diye..sonra kocaman bir kap icinde bir et geldi, sanki yarim kuzu..“ufff´´dedik, “nasil yiycez bunu?´´ Sonra kesmeye basladik ama o anda deri kemerimi kesiyorum zannettim, bir hayal kirikligi, bir hayal kirikligi, anlatamam. Gelenin ücte biri kemik, ücte biri yag, diger ücte biri de kan kirmizisi pismemis bir et.Ne bileyim ben, uzaktan iyi görünmüstü. Neyse ugrastik didindik ama olmuyor, kesemiyoruz, yiyemiyoruz bu eti. Zor bela geri yollayip, tekrar pisirttik, öylece biraz yiyecek et bulduk ama düsünsenize Arjantine gelmissiniz et yiycez diye, ilk yemekte karsiniza ne cikiyor. Bi de masaya geldiginde tabagin resmini cektik bosu bosuna. Göstercez ya dönüste herkese; “baak, nasil ama et ?´´.
Neyse sonraki deneyimlerimiz genelde basarili oldu ve gercekten de bol et yedik.

Özellikle Lavalle Caddesinin dogusunda(Obelisk heykeline en yakin kisimlarinda) ucuz ve güzel restoranlar var.Buralara bir bakin derim.

Buenos Aires’lilerin bize en ilginc gelen özelliklerinden biri de aksam 22:00 den önce yemege oturmamalari oldu. Sehirde hersey gec saatte basliyor, ona göre. Gece yarisina dogru bakiyorsunuz insanlar tabagindaki eti kesmeye ugrasiyor hala. Arjantinlilerin Kalp-Damar hastaliklariyla aralarinin nasil oldugunu merak ediyorum dogrusu.

Cogu discolar gece 02:00 den önce acmiyor.“Bizim zamanimiz az, sabah erkenden gezmeye baslayayim, gece de ortama dalariz..´´ diyenlerdenseniz,o is kolay degil, aksama kadar 38 derece sicakta gezince yamuluyor insan. “gec kalkin, uykunuzu iyi alin, öyle cikin´´ derim.

Metro var ve cok ucuz, onun disinda taksiler de ucuz, Benzin Türkiye’nin yari fiyatina satiliyor, herhalde ondandir. Bir de bizim taksicilerimizin kulagi cinlasin, belki on kez taksiye bindik, bir tanesi bile kaziklamaya calismadi, numara yapmadi. Cok takdir ettim, bizim bu konudaki durumumuz cok rezil!!

Ne derseniz deyin, halkinin büyük bir kisminda Avrupalilik kültürü hakim, zaten cogu Arjantinli kendini Italyan veya Ispanyol kabul ediyormus.Eski görkemli yillarinda degiller ama yine de coguluk düzgün giyimli ve kibar. Tabii güvenlik sorunu var sehirde. O acidan sürekli tetikte olmakta yarar var. Belki Brezilya’nin büyük sehirleri gibi degil ama kapkac ve gasp olaylari nadir görülen olaylar degilmis.

Sahi gezilecek yerler arasina TIGRE’yi de mutlaka katin. Parana Nehrinin denize döküldügü yerde olusmus deltada kurulu bu kasabada nehirde bot turlari yapiliyor ve gitmeye deger.Buenos Aires’e 30 km mesafede, Retiro Tren garindan trenle gidebilirsiniz. Yanliz Buenos Aires deniz kenari olmasina ragmen hic sahili olmayan ilginc bir sehir. Parana ve Uruguay nehirlerinin deltaya getirdigi camurlu killi toprak, suyu sürekli kahverengi hale sokuyor. Hic mavi deniz görme imkani yok. Tüm körfez kahverengi.En yakin Sahiller sehrin 300 km güneydogusundaki Mar del Plata ve kuzeyinde mevcut. Yaz aylarinda buralar ana baba günü oluyormus, biz gitmedik. Yine eger zamaniniz yeterliyse yaklasik 1200 km kuzeydeki Iguazu Selaleleri asil görülecek yerler arasinda birinci sirayi aliyor ama biz gidemedik. Buenos airesin bir de sehir havaalani var buradan selalelere ic hat ucusu gidis dönüs 200.-€ civarinda ve 1,5 saat sürüyor.

Sahi biz bir de San Antonio de Areco’ya gittik ama o konudada size bir uyarida bulunayim. Burada Estancia lar var, buralar, eski ciftlik evleri, Gaucho denen kovboylar, at üzerinde gösteri yapiyor, ata binebiliyorsunuz, ve de tabiiki Asado(Mangalda Et) yeniyor. Güzel bir tur ama biz dedikki, ülkeyi tanimak icin otobüsle kendimiz gidelim. Neyse Retiro Tren Garinin kuzeyindeki otobüs garajina gittik( bizimkilere cok benziyor) , otobüsleri hep iki katli ve cogunda yanyana 4 degil, üc koltuk var. Neyse adam basi tek yön 5,5.-€ ya bilet aldik( tek yön 120 km), hem biraz sehir disini görüp, hem de güzel bir tur olacagi umuduyla yarim saat rötarla otobüse bindik. Iyi de oldu, biraz disarilari gördük. Disarilar daha issiz, Amerikanvari, genis yollar, genis araziler, tek katli, genis bahceli evler(Arazi bol ya!!), neyse vardik San Antonio de Areco’ya..ama megerse issizmi issiz bir kasabaya gelmisiz..git git yollarda allahin kulu yok, hepsi siestada..neyse sorduk sorusturduk, megerse bu Estancia’larda(Ciftlikler) gösteriler sadece belli günlerde oluyormus, o yüzden acentalarin turlari da belli günlerde oluyormus. Yine de girdik bir ciftlige, iki üc kisi var, uzaktan bize bakiyorlar…dedik“..abi biz bir bakip, cikcaz!´´ neyse 38 derece sicakta kimsenin bizi kovmaya “cikin lan ordan !!´´ demeye niyeti de yok, takati de..

Gelmisken biraz bakindik, bir iki Lama sevdik(bari lama gördük!!), gerci arkadasim Metin yaklasmadi tükürür diye. Ben yaklastim, sevdim biraz, , tükürmedi…türk oldugumu anladi herhalde.

Son olarak Arjantin’e gidip te Tango izlememek olmaz, mutlaka gidin, bircok yerde ders te alinabiliyor. Ama o kadar vaktim yok diyorsaniz, hafta sonu La Boca semtindeki tango gösterisi olan restoranlardan birinde yemek yeyin orada izleyin derim.

5 Günlük Buenos Aires izlenimlerim böyle, bilgi almak isteyenler etoprakyaran@gmail.com a yazabilirler.

Selamlar

Ercan Toprakyaran

[Gallery not found]

[View with PicLens]

İkisi de yanlış durakta inmemenin telaşını yaşıyorlardı. Pencereden dışarı baktıklarında gördükleri tek şey zifiri karanlıktı. Tren ilk iki istasyonda durdu. İnenler çoktu ancak yeni yolcu binmiyordu. Sırt çantalarını hazırlayıp kapıya doğru yöneldiklerinde karşılarındaki adam okuduğu kitabı kapadı ve “Rabat’a gitmek için burada mı aktarma yapılıyor?” diye sordu. Onlar da nerede olduklarını kestiremiyordu. Yapmaları gereken şey üçüncü durakta inip bir taksiye binmeleriydi. Tren yavaşlamaya başladı. Havaalanındaki görevlinin söylediği gibi üçüncü durakta trenden indiler.

Tren Bileti

Küçük bir istasyon binasının içinden geçip caddeye çıktıklarında etrafları taksi şoförleri yarafından sarılmıştı. İçlerinden biriyle anlaşmaktan başka çareleri yok gibiydi. Başında gri bir kasket ve açık renk bir pardesüsü ile karşılarında dikilen birine adresi söylediler. Adam Fransızca konuşuyor, onlar İngilizce yanıtlıyor, vücut diliyle ortak noktada buluşuyorlardı. Kırmızı renkli taksinin yanına geldiklerinde şoför anahtarını çıkardı. Kapıyı açtığında ön koltukta bir başka kişiyi farkettiler. Araca binmeden önce pazarlık yapıldı. Şoför 50 dirhem istedi, bizimkiler kabul etti. Fas’ın ilk kuralı olan ‘pazarlık’ ilkesini o an unutmuşlardı. Yaklaşık yarım saat süren yolculukta ilk kez Kazablanka’nın ara sokaklarıyla tanıştılar. Loş sokak lambaları kaldırımları aydınlatmaya yetmiyordu. Trafik kurallarının rafa kaldırıldığı bir kentin kendine özgü kurallarını uygulayan taksici bir an önce yolcularını söylenen adrese ulaştırıp istasyona geri dönmeye çalışıyor gibiydi. Bir yandan keskin direksiyon hareketleriyle önündeki yaya ve araç engellerini bir bir aşıyor, bir yandan da ön koltukta oturan, kim olduğu ve nereye gittiği anlaşılamayan arkadaşına hararetle birşeyler anlatıyordu. Caddelerde araç trafiği yoğundu ancak ara sokaklar bomboştu. Kaldırımlarda yürüyen, sokak tezgahlarında yemek yiyen, apartmanların yüksek pencerelerinden sokağı izleyen insanları gördüler. Bir süre sonra kalacakları otele çıkan bir kavşağa yöneldiler. Şoför eliyle oteli gösterdi. Fas yolcuları 50 dirhemi uzatıp araçtan indi.

Otelleri kentin en kalabalık alanlarından biri olan Place des Nations Unies meydanındaydı. Kaldıkları oda meydana bakıyordu. Çantalarını yerleştirip hala kalabalık olan caddelerin dar sokaklarına karışmak için aşağı indiler. Otelin görevlisine akşam yemeği için önerebileceği birkaç restoran sordular. Görevli hiç tereddüt etmeden önündeki kağıda birşeyler yazdı: Imilchil… Söylediğine göre yakınlarda biryerdeydi bu restoran ve yerel yiyecekler için ideal bir mekandı. Otelin kapısından çıkıp kendilerine söylenen adresi bulmaya koyuldular. Bir süre sonra kaybolduklarını farkettiler. Bu kayboluş yolculuk boyunca peşlerini bırakmayacak kaybolmaların ilkiydi. Birkaç kişiye ellerindeki kağıdı gösterip restoranı sorsalar da çabaları yetersiz kaldı. Saat 21:00’i geçmişti. Sokaklardaki kalabalık hala azalmamıştı. Restoranı ararken otelden epeyce uzaklaştıklarını da farkettiler. Geldikleri sokakları izleyip geri döndüler. Dönüşte birkaç restoranla karşılaştılar ancak onların amacı kendilerine tavsiye edilen Imilchil’de yemekti. Otelin karşısındaki caddenin başına geldiklerinde kendilerine söylenen tarifi tekrar hatırladılar: “İlk sokaktan düz git, ikinci köşeden sağa dön, havuzu görünce sola gir, karşındaki üçüncü bina…” Tarifi aynen ikinci kez uyguladıklarında bu sefer bambaşka bir yere çıktılar. İlk kayboldukları mekandan farklı bir sokaktı burası. Etrafta gece kulüpleri, cafeler, mağazalar vardı ama aradıkları restoranı ikinci denemelerinde de bulamamışlardı. Ellerindeki notu gösterdikleri kişilerden de olumsuz yanıtlar alıyorlardı. Otelin karşısındaki sokağa tekrar geldiler ve arama çalışmalarına üçüncü kez başladılar. Bu sefer caddede bulunan bir otopark görevlisine danışmaya karar verdiler ve ellerindeki kağıdı uzattılar. Adam Imilchil’i telaffuz etti ve kağıdı alıp kendisini takip etmelerini istedi. Dar sokaklarda hızlıca yürüyüp daha önce girmedikleri karanlık bir sokağa daldılar ve sokak kadar karanlık bir binanın önünde durdular. Adam kapıyı açtı ve içerde restoranı andıran bir mekan belirdi. Duvarda Imilchil tabelasını okuduklarında kendilerine tarif edilen yerde olduklarını anlayıp rahatladılar.

Mozaiklerle kaplı duvarları, kuzey Afrika motifleriyle süslü tavanı, süslemeli elişi masa ve sandalyeleriyle hayal ettikleri bir ortamdı burası. Menüden ne seçeceklerine karar veremeyince garsonu çağırıp yenebilecek en ünlü ve lezzetli yiyeceklerini istediler. Yemekten önce gelen salata ve ekmek açlıklarını hafifletmeye yetti. Birazdan önlerine gelen iki güveçte hala kaynamakta olan yiyeceğin kokusuyla kendilerinden geçtiler. Fas’ın en ünlü yiyeceği kuskusun değişik bir sunumuydu bu. Yaklaşık yarım saat aradıkları bu restoranda bir saat kadar kalıp otellerine geri döndüklerinde saat 23:00’ü geçiyordu.

Kazablanka sokakları

Kazablanka'nın labirentleri

Fas usulü krepli ve omletli güzel bir kahvaltıdan sonra Old Medina olarak bilinen tarihi kent merkezinden başladılar gezilerine. Mahalle sakinlerinin meraklı bakışları arasında dar ve oldukça karmaşık sokaklarda dolaştılar. Yerliler sanki her adımlarını izliyor gibiydiler. Video kamerasını doğrulttukları sokaklardaki insanlar bir anda yüzlerini kapatma telaşına giriyorlardı. Cami önünde bekleyen kalabalık bir kadın grubu da aynı tepkiyi verdi. Çekim yapmakta olan kahramanlarımızı yüksek sesle uyaran kadınların her halinden sinirli oldukları anlaşılıyordu. Belli ki görüntülerinin çekilmesini istemiyorlardı. Portre çekimlerini iptal edip genel görüntülerle yetindiler.

Hassan II Camii

Old Medina’nın dar ve birbirine benzeyen sokaklarında saatler geçiren kahramanlarımızın yolu bir anda Kazablanka’nın en ünlü camisiyle kesişti. 5 yıllık inşaat çalışmalarının sonunda 1993 yılında biten Hassan II Camii dünyanın üçüncü büyük dini yapısı olarak biliniyor. Tasarımında yerden ısıtma, otomatik kapı ve sürme çatı gibi günümüz teknolojisi kullanılmış. Caminin çatısı kubbe şeklinde değil düz olarak tasarlanmış, minaresi de kare şeklinde.

Hassan II Camii

Camiyi ancak belirli saatlerdeki turlara katılarak gezmek mümkün. Cuma günü olduğu için turlar erken bitmişti. Birazdan Cuma namazı başlayacaktı. Camiyi gezmek isteyen turistlerden 120 dirhem alındığını öğrendiler. Bu ücreti ödemeye razıydılar ancak bir sonraki tur için yaklaşık 4 saat beklemeleri gerekecekti. Bu kadar zamanı cami avlusunda geçirmek istemediler. Cuma namazı kılarak hem dini ibadetlerini yerine getirmeye hem de camiyi yakından incelemeye karar verdiler. Yelda yanında taşıdığı beyaz şalı başına bağlayıp kadınlar için ayrılan bölümden içeri girdi. Remzi namaz kılmak yerine camiye akın eden kalabalığı görüntülemeye başladı. Bu sırada içeri giren Yelda takip edildiğinin farkında değildi. Üst kata çıkarken arkasından bir kadın yaklaştı. Aralarında şu diyalog geçti:

Kadın: Pardon hanımefendi, Müslüman mısınız?
Yelda: Müslümanım.
Kadın: Nerelisin?
Yelda: Türküm.
Kadın: (Yol göstererek) Selamünaleyküm
Yelda: Aleykümselam
Bunun dışında Arapça bilmiyordu. Müslüman olduğunu söylemesi ve selam vermesi camiye girip namaz kılabilmesi için yeterliydi.

Caminin üst katındaki bayanlara ayrılmış yere çıkan Yelda elinde taşıdığı ayakkabılarını raflardan birine koyup yere oturarak dua edenlere katıldı. Bir yandan da caminin duvarlarını ve görkemli tavanını incelemeye koyuldu. Namazı tamamladıktan sonra caminin alt katındaki abdesthaneyi de ziyaret eden Yelda cami avlusunda Remzi ile buluştu. Gökyüzünü kaplayan gri bulutlar yağmuru nihayet getirdi. Islanmamak için caminin avlusundaki bir yapının altına sığınıp yağmurun şiddetinin dinmesini beklediler. Bu bekleyişleri yaklaşık yarım saat sürdü.

Kazablanka'nın çıkmaz sokakları...

Tarihi kent merkezinin (Old Medina) köhne sokaklarına girdiklerinde saat 14:00’ü gösteriyordu. Cuma namazından dönen esnaf dükkanlarını yeniden açmıştı. Sabahki sessizlik yerini yoğun bir karmaşaya bırakmıştı. Yürüyüşleri sırasında bir turist danışma ofisiyle karşılaştılar. Kentin haritasını almak için içeri girdiler. Sonunda bu karmaşık kentin sokaklarında rahat iz sürebileceklerini düşünüyorlardı. Görevliden aldıkları yanıt onları hayal kırıklığına uğrattı. Danışma ofisinde harita yoktu. Hatta görevliler bu soruyu duyunca hayatlarında ilk defa kendilerinden kent haritası istenmiş gibi tuhaf bir şaşkınlığa büründüler. Zürih’ten yanlarında getirdikleri Lonely Planet’in Fas kitabıyla yetinmek zorundaydılar.

Akşamüstü güzel bir kahve içmek için café aramaya başladıklarında ne kadar zorlu bir işe giriştiklerinin farkında değildiler. Erkek hakimiyetinin hüküm sürdüğü Kazablanka sokaklarında yoğun bir kahvehane kültürü vardı. Kimse kağıt ya da tavla oynamıyordu. Kahvelerini yudumlayıp sokağı seyrediyorlardı. Café ile kahvehanenin arasında birer mekandı bunlar. En önemli özelliği de oturanlar arasında kadın olmayışıydı. Bütün aramalarına karşın sokak üstünde bayan-erkek karışık müşterilerin oturduğu bir yere rastlayamadılar. Kahve içmeden yola devam edemeyeceklerinin de farkındaydılar. Sokaklardaki yürüyüşleri sırasında gözlerine kestirdikleri ve içinde hiç kadın olmayan bir cafeye daldılar. Siparişlerini verip beklemeye başladılar. Birazdan kahveleri geldi. Diğer müşterilerin bakışları altında kahvelerini içip yollarına devam ettiler.

Akşam otel çalışanları ile konuşurken laf arasında Marakeş’e gideceklerini ama her gezgin gibi plansız gezmeyi sevdikleri için rezervasyon yaptırmadıklarını söylediklerinde şaşkın bakışlarla karşılaştılar. Marakeş’in Noel ve Yeni Yıl nedeniyle çok kalabalık olduğunu, kalacak yer bulmanın zor olacağını o an farkettiler. Şanslarını denemekten başka yapacak fazla bir şey yoktu.

[Gallery not found]

[View with PicLens]

123►

Hadi Yolda – Ertesi güne Fas’ın başkenti Rabat’a giden trende merhaba dediler. Turistlerin çok fazla uğramadıkları Rabat, Kazablanka’ya trenle bir saat mesafede. Kent merkezinde trenden inip sokaklara karıştıklarında buranın Kazablanka’ya oranla daha temiz ve düzenli olduğunu farkettiler. Başkente yakışır geniş bulvarlarda, çiçeklerle bezenmiş kaldırımlarda Fransız kent planlamacılarının etkisi büyüktü.

Rabat’taki Old Medina değişik bir mekan olmasa da temizdi. En güzel bölüm “Kasbah des Oudaias” denilen okyanusa nazır tepelik bir bölgeydi. Alt kısımları mavi boyalı evler ve dar sokaklar film setlerini andırıyordu. Bu evlerin çoğunun Müslüman İspanyol mülteciler tarafından yapıldığını ve halen onların torunları tarafından da kullanıldığını öğrendiler. Dar sokaklardan çıkıp okyanus kenarına ulaşmak istediklerinde değişik bir engelle karşılaştılar: Mezarlık. Kentin bu en değerli bölgesi mezarlık olarak kullanılıyordu.

Ellerindeki kitaptan yollarını bulmaya çalışan kahramanlarımız bir süre sonra sahile ulaşmayı başardılar. Karşılarında engin bir okyanus uzanıyordu. Okyanusun rengi koyu kahverengiyi andıran çamur tonundaydı. Kuvvetli esen rüzgara aldırmadan sahilde yürüdüler. Rabat’ın ünlü deniz fenerini seyrederken bir yandan da uzun süreden sonra tekrar gördükleri okyanusun o esrarengiz ritmini dinlemeye koyuldular. İlerde bir kale olduğunu farkedip o yöne doğru yürüdüler. Yaklaşık yarım saat sonra sahilden 50 metre yükseklikteki kalenin surlarına ulaşmışlardı. Basamakları ağır ağır çıkarken bir yandan da karşılarında yükselen eski çağların önemli bir korsan kenti olan Sale’yi izliyorlardı.

Kalede bir süre oyalandıktan sonra Hasan Kulesi ve Muhammed V Mozalesi’ni ziyaret ettiler. Yol boyunca peşlerini bırakmayan tuvalet ihtiyacı Rabat’ta da kendini gösterdi. Tuvalet bulmak kadar bulduktan sonra içine girmenin de başlı başına dert olduğu bu durum yolculukları boyunca kahramanlarımızın peşini bırakmayacaktı. Mozole yakınlarında yerel kıyafetlerle su satan bir Faslı her ikisinin de dikkatini çekti.

Yanına yaklaşan Remzi adamın fotoğraflarını çekmek için kendisinden izin istedi. Onay aldıktan sonra fotoğraflar çekildi fakat hemen ardından adam kendilerinden 100 dirhem fotoğraf parası istedi. Yoğun geçen pazarlıklar sonucu 2 dirhemde anlaşma sağlandı.

Yelda: “Bir pastanede sipariş vermek ne kadar zor olabilir? Hiç düşünmediğiniz kadar. Özellikle de dilini bilmediğiniz bir ülkedeyseniz. Karnınız acıkmıştır. Vitrindeki nefis manzarayı farkettiğinizde içerden gelen pasta börek kokusu aklınızı başınızdan almaya yeter. Bu durumda ne yapılır? İçeri girip sipariş verilir. Ancak bu sanıldığı gibi kolay bir işlem değildir. Rabat’ın ana caddelerinden birinde bir pastane görünce dayanamadık. İçeri girdiğimizde mis gibi pasta kokuları başımızı döndürdü. Remzi ile kasadaki görevli arasında ilginç bir diyalog da başlamıştı o sırada:
R: (pasta ve börekleri göstererek) 2 tane şundan, 2 tane bundan, 1 tane de şundan. Bunları ısıtır mısınız?
Pastaneci: Yukarıda
R: (Tezgahın ardındaki mikrodalga fırını göstererek) Bunları orada ısıtır mısınız?
Pastaneci: Yukarıda
R: 2 tane de kahve istiyorum
Pastaneci: Yukarıda
R: (Yine anlamadıklarını düşünerek) 2 kahve
Bu arada sıra uzamaya başladığı için sıradakilerde koro halinde seslenirler: Yu-ka-rı-da…
Yukarıda bir kat olduğunun farkındaydık ancak biz beğendiğimiz yiyeceklerin hemen arkalarındaki fırında ısıtılıp, önlerindeki kahvelerden birer fincan istiyorduk. Ancak yoğun talep üzerine yukarıya yönelmek zorunda kaldık. Üst katta da ayrı bir mutfak ve çalışanların olduğunu o an farkettik. Yiyecekleri burada ısıtıyorlardı. Kahvenin de yine buradan sipariş edildiğini anladık. Alttaki fırın ve kahve ocağının ise ne işe yaradığını çözemedik.”

Kahvenin ardından sokaklarda biraz daha dolaşıldıktan sonra istasyona dönmeye karar verdiler. Treni beklerken akıllarına bir soru takıldı: Bir bölümünün Fas’ta geçtiği ve Brad Pitt’in de oynadığı Oskar ödüllü filmin adı neydi? Her ikisinin de beğenerek izlediği bu filmin adını gün boyu hatırlamaya çalışsalar da bunda başarılı olamadılar. Fimin adını Fas yolculukları boyunca hatırlayamadılar.

Otele dönüşte Marakeş’te kalacak yer konusunda bir gelişme olup olmadığını öğrenmek için danışmaya gittiler, aldıkları yanıt olumsuzdu.

[Gallery not found]

[View with PicLens]

123►

Hadi Yolda – 27 Aralık 2009, pazar gününe denk geliyordu. Güneşli sıcak bir sabah vakti otelin önünden bir taksiyle Casa Voyague tren istasyonuna gittiler. Marakeş’e ilk tren için 90 diremlik biletlerini alıp istasyonda yaklaşık bir saat beklediler. Oturdukları banktan tanıdık bir görüntüyü seyre başladılar. Kazablanka’ya gelen turistlerin çevresi bir anda taksi şoförlerince kuşatılıyordu. Deneyimli turistlerin şoförlerle pazarlığını seyretmeye koyuldular. Sistem kolay işliyordu. Önce gidilecek yer söyleniyor, ardından ödenecek fiyat konusunda pazarlık başlıyordu. İki tarafın söylediği fiyatın ortasında bir anlaşma sağlanıp taksiye yönelen yolcular Kazablanka’ya merhaba diyorlardı.

Hareket saati yaklaştığında trene yöneldiler. İki kişinin olduğu tenha bir kompartmanı seçip oturdular. Faslı bir kadın ve ihtiyar bir yolcuyla selamlaşıp yerlerini aldılar. Az sonra genç bir Japon turist de yanlarına geldi. Yaklaşık 3 saat süren bir yolculuktan sonra saat 13:00 gibi Marakeş’e vardılar.

Yelda: “İstasyona indiğimizde taksi konusunda tecrübeli sayılırdık. Kazablanka’da olduğu gibi etrafımızı saran şoförlerden birini gözümüze kestirip gideceğimiz yeri söyledik. Adam 50 dirhem istedi. Biz 20 dirhemde ısrar ettik. Sonuçta 30 dirheme anlaştık. Taksici konuşkan biriydi. Önceleri bizle ısrarla Arapça konuşmayı tercih etti. Nedenini sonra öğrendik. Remzi’yi Faslı sanmış. Ona ‘Bizden biri gibisin, tipin yabancı değil’ dediğinde Türk olduğumuzu söyledik. Taksici gideceğimiz noktaya kadar götürdü bizi. Rezervasyonumuz olmadığından önce kalacak bir yer bulmak gerekiyordu. Remzi araçtan indi ve Marakeş’in tarihi kent merkezinde nereye gideceğini bilmeksizin etrafına bakınırken yanıbaşında iki genç beliriverdi. Kalacak yer mi arıyorsunuz gibilerinden birşeyler soruyorlardı ki Remzi elindeki adresi gösterdi. Adreste internetten rastgele belirlenen bir Riyad’ın adresi yazılıydı: Riyad Nimbus. Burada tarihi yapılardan bazıları restore edilip 8-10 yataklı çok şirin misafir evleri haline dönüştürülmüş. Kente gelen yabancıların çoğu klasik oteller yerine bu tür otantik riyadları tercih ediyor. Gençler Riyad Nimbus’un yerini bildiklerini söyleyip Remzi’nin kendisini takip etmesini istediler.”

Remzi: “Riyad Nimbus’u yardımsız bulmak imkansızdı. Taksi belli bir noktaya kadar girebiliyor. Bundan sonra araç trafiğine kapalı dar sokaklardan oluşan labirentler dizisi başlıyor. Burada yabancı birinin bir adres bulması neredeyse imkansız. Sokakları ayıran belirli özellikler ya da isimler yok. Varsa da ben göremedim. Yardıma gelen gençleri bir adım geriden takip ediyordum. İzbe sokaklardan, iki kişinin yan yana geçemeyeceği boşluklardan geçip bir yerlere gittik. Çocuklar bir binanın önünde durdu ve tahta kapıyı yumruklamaya başladılar. Az sonra yaşlı bir adam beliriverdi kapının arkasından. Beni içeri aldı. Küçük bir avlu ve etrafında sıralanan odaların bulunduğu üç katlı bir binanın içindeydim. Birazdan 40 yaşlarında bir bayan geldi. Riyad’ın işletmecisiymiş. Yer olup olmadığını sordum. Bu gece gelmesi gereken iki misafiri rezervasyonlarını iptal etmiş. Bir gecelik yer olduğunu söyledi. Fiyat 50 euroydu. Tahmin ettiğim rakamın altında bir fiyattı bu. Odayı görmek istedim. Zemin katta tamamen yöresel renk ve eşyalarla düzenlenmiş son derece sıcak bir mekandı. Anlaştık. Taksiye dönüp Yelda’yı almak için dışarı çıktığımda iki genç kapıda beni bekliyordu. Geldiğimiz yoldan geri dönüp taksiye ulaştık. Gençler sırt çantalarımızı alıp bir el arabasına koydular. Amaçları vereceğimiz bahşişti. Onlar olmadan bu dar sokaklarda yolumuzu bulmamız zaten mümkün değildi.”

Yelda: “Remzi döndüğünde kalacak yeri bulduğu izlenimi vardı yüz ifadesinde. Aramızda şöyle bir diyalog geçti:
R: Bir iyi, bir kötü haberim var.
Y: İyi olandan başla.
R: Rezervasyon yaptıran biri son dakika iptal etmiş ve Riyad’da boş 1 oda var.
Y: Süper. Kötü haber ne?
R: Sadece bu gece yer var.
En azından bu gece başımızı sokabilecek bir yer bulmuştuk. Taksiciyle vedalaşıp kendisine 30 dirhem yerine 50 dirhem verdik. Yaklaşık yarım saat bizi beklemişti. Riyad Nimbus’a tek kelimeyle bayıldım. Çok şirin bir yer ve UNESCO tarafından koruma altına alınan Old Medina’nın surlarının içindeki alanda. Kalacağımız oda yüksek tavanlı, küçük bir pencereyle arka bahçeye, bir başka pencereyle de avluya açılıyor. Tuvalet odanın dışında. Avluda Raşide’nin bizim için hazırladığı naneli çaylardan yudumlarken bir yandan da diğer turistlerle sohbete başladık. Çölde üç gece geçiren dört kişilik bir Fransız aile yaşadıkları tecrübenin heyecanını bize anlatmaya çalışıyordu. Marakeş’te kalacağımız gün sayısı sınırlı olduğundan böylesine bir geziye katılma imkanımız yoktu. Marakeş’i keşfe hazırdık. Riyad’dan çıkışımızda Remzi ana kapı yerine diğer turistlerin kaldığı bir odanın kapısını açmaya çalıştı. Doğrusunu söylemek gerekirse her kapı birbirine benziyordu ve çıkış kapısını ayırd etmek gerçekten güçtü.”

Riyad Nimbus’a yerleştikten sonra hava kararmadan Marakeş’i keşfe başladılar. Riyadın işletmecisi Raşide’den Nimbus’un haritasını aldıktan sonra yolculuğa hazırdılar. Raşide onlara eşlik edip dar sokaklardan en yakın meydana kadar yol gösterdi. Bir yandan da ‘Geçtiğiniz her köşebaşını ezberleyin akşam dönüşte bu yoldan başka bir sokağa girerseniz Riyadı bulamazsınız’ diyordu.

Raşide'nin haritası

Raşide’nin nasihatini bir kenara yazdılar ancak ne anlama geldiğini gece yarısı Riyad’a dönerken daha iyi anlayacaklardı. Raşide onları bir meydana kadar eşlik etti. Ayrılırken ‘Bu meydanın adını unutmayın. Bab Tagzut. Kaybolursanız önce bu sur kapısının bulunduğu meydanı soracaksınız’ diye nasihat etti.

Remzi: “Bab Tagzut ile tanışmamız böyle başladı. Adını ilk kez Raşide’den duymuştum. Marakeş’te kaldığımız süre boyunca bu adı sık sık kullanacağımızı tabii ki bilmiyordum. Küçük bir meydan ve tarihi bir kapıdan oluşuyor Bab Tagzut. Hemen ardında araç trafiğinin başladığı sokaklar var. Marakeş’in merkezi ile bu meydanın yürüme mesafesi yaklaşık yarım saat.”

[Gallery not found]

[View with PicLens]

123►

Hadi Yolda – Bab Tagzut’tan Marakeş’in ünlü meydanı Jemaa El Fna’ya doğru yürümeye başladılar. Raşide’nin verdiği elle çizilmiş bir haritayı takip ediyorlardı. Yaklaşık yarım saat yürümelerine karşın meydana ulaşamamışlardı. Etrafta kalabalık artmıştı. Meydana yakın bir yerlerde olduklarının farkındaydılar ancak o büyük meydana bir türlü ulaşamıyorlardı. Yollarını sormak için yaptıkları birkaç teşebbüsten sonra sordukları kişinin önlerine düşüp onlara rehberlik etmeye çalıştığını farkettiler. Rehber istemiyorlardı sadece yolu tarif etseler yeterliydi ancak köşe başlarında bekleyen bu kişilerin gerçek işi kaybolan turistlere yol göstermekti. Yaklaşık 1,5 saatlik bir arayıştan sonra ünlü meydana ulaştılar. Karşılaştıkları manzara şaşırtıcıydı.

Yelda: “Meydana girdiğimizde hava kararmıştı. Ortalıkta yoğun bir telaş ve duman vardı. Yiyecek tezgahlarındaki mangallardan yükselen duman sanki meydanın tepesinde asılı kalmış gibiydi. Her yer ışıl ışıldı. Yemek satıcıları, kuru yemişciler, taze portakal suyu satanlar, ortamın neşesise neşe katan renkli yerel kıyafetleri ile turistleri eğlendirenler, farklı enstrümanlarla müzik yapanlar, etrafına toplanmış kişilere hikayeler anlatanlar… Anlayacağınız herkes hünerini almış gelmiş buraya, herkesin bir dinleyicisi, herşeyin bir alıcısı var. Önce yiyecek tezgahları arasında kısa bir tur attık. Karnımız acıkmıştı. Rastgele bir seçimle bir tezgaha oturduk. Marakeş’teki ilk gecemizde karnımızı bu tarihi meydanda balık ve deniz ürünlerinden oluşan yemeğimizle doyurduk. Satıcılar turistleri çekebilmek için akla gelmedik taktikler sergiliyordu. Kimi zaman dans ediyorlar, bazen de şarkı söylüyorlardı. Yediğimiz tezgahın numarası 117’ydi. Garsonlar hep bir ağızdan ‘One one seven goes to heaven’ diye bağırıp duruyorlardı.”

Yemeklerini yiyen kahramanlarımız meydanı keşfe başladılar. Yiyecek tezgahlarından uzaklaştıkça ortalık kararıyor, gölgeler birbirine karışıyordu. Gaz lambalarında yerde oturan müzisyenleri gördüler. Bazı kadınlar oturdukları iskemlede bayanların ellerini kına ile süslüyordu. Yelda’nın dikkatini çeken bu kadınlardan biri, onun meraklı bakışlarını farketti ve eline kına yapmak istedi. Önceleri kadını reddeden Yelda birazdan ikna olmuştu. Aralarında yine sıkı bir pazarlık başladı. Kadın sürekli para önemli değil sen desenini seç diyordu. Ancak Faslı satıcılar konusunda deneyimli kahramanlarımız önce pazarlığa başladılar. Sonunda kendilerinden istenen paranın üçte birini vermeye razı olup peçeli kına sanatçısının iskemlesine oturdular.

Meydanda ilginç gösteriler vardı. Bazıları ellerindeki sazlarla müzik yeteneklerini sergiliyorlar, bazıları hararetle birşeyler anlatıyordu. Hepsinin etrafında yoğun bir kalabalık oluşmuştu. Göstericileri merakla izleyenler Marakeş’in yerlileriydi. Turistik bir mekan olsa da buradaki gösteriler daha çok yerlilere hitap ediyordu. Yaklaşık bir saat boyunca meydanda dolaştılar. Oturup biraz dinlenmenin zamanı gelmişti. Gözlerine kestirdikleri bir cafenin terasına çıktılar. Bütün meydana hakim bir noktadaki bu café aynı zamanda turistlerin de uğrak yeriydi. Marakeş’te kaldıkları sürece bu mekan kahramanlarımızın da vazgeçemeyeceği bir alışkanlık haline gelecekti.

Remzi: “Keşfettiğimiz cafenin üçüncü katında geniş bir teras vardı. Cafeye girerken içkilerimizi almak ve paramızı peşinen ödemek zorundaydık. Kural böyleymiş. Riyad Nimbus’ta içtiğimiz naneli çaylardan ısmarladık. Su bardağı içinde bolca nane ve bir miktar çaydan oluşan bu içecek Faslıların en çok tükettiği ürünlerin başında geliyor. Çayın tadı fena değil ancak sunulan bardakların hali içler acısı. İlk servis edildiği andan itibaren yıkandığı söylemek güç. Dışında yapış yapış bir doku var. Belki de çaya tad veren unsurlardan biri! Çay bardakları genelde içlerinde şekerle geliyor. Yani şekersiz çay içme imkanı yok gibi. Buradaki çay aslında bahane. Cafenin manzarası buraya gelişimizin tek nedeniydi. Gece fotoğrafı için vazgeçilmez bir mekan. Bütün karmaşayı işte bu noktadan görüntülemek mümkün.”

Çaylarını yudumlayıp meydana indiklerinde geceyarısı olmuştu. Geldikleri yoldan Riyad Nimbus’a dönmek için meydanın kuzeyine yöneldiler. Ellerindeki haritayla meydandan çıkıp sokaklara daldıklarında nerede olduklarını ve nereye gideceklerini bilmiyorlardı: Kaybolmuşlardı. Kendi başlarına bu sokaklardan çıkamayacaklarını anlayıp yerlilerden yardım istediler. Ellerindeki haritayı kime gösterdilerse aldıkları tepki aynıydı. Önce anlamsız bakışlarla haritaya bakılıyordu. Aralarındaki konuşmalardan anlayabildikleri tek şey Bab Tagzut. Herkes aynı şeyi söylüyor ancak kimse yolu tarif edemiyordu. Birkaç denemeden sonra aldıkları tepki değişmeyince Riyadı bulamama korkusuna kapıldılar.

Yelda: “Birkaç yol tarifi denememiz başarısızlıkla sonuçlanınca telaşlanmaya başladım. Yolu kimse tarif edemedi. Dar sokaklarda yürürken bir polis kulübesiyle karşılaştık. Bab Tagzut dedik. Bab Tagzut dediler. İngilizce bilmiyorlardı. Haritayı gösterip nasıl gideceğimizi sorduğumuzda elimizden haritayı alıp derin bir tartışmaya başladılar. Hepsi kendince Bab Tagzut’a nasıl gidileceğini anlatıyordu birbirine. Ancak kimse bize birşey söylemiyordu. O kadar zor muydu şu Bab Tagzut denen meydana ulaşmak. Sonunda bir polis el işaratleriyle sağdaki sokağı gösterdi. Girdik sokağa ama bambaşka bir yere çıktık. Yaklaşık bir saatimizi karanlık sokaklarda geçirdikten sonra mucizevi bir şekilde bugün taksicinin bizi bıraktığı noktaya çıktık. Bundan sonrası kolaydı. Riyad’a geldiğimizde saat 01:00’e yaklaşıyordu.”

[Gallery not found]

[View with PicLens]

123►

Hadi Yolda – Sabah mutfakta pişen kreplerin kokusuyla uyandılar. Kahvaltı zamanı gelmişti. Terasa çıktıklarında nefis bir kahvaltı masası onları bekliyordu: Çay, kahve, sıcak süt, taze sıkılmış portakal suyu, tereyağı, çilek ve portakal reçelleri, bal, kızarmış ekmek ve Fas usulü krep… Bugün kendilerine yeni bir Riyad bulmaları gerekiyordu. Raşide onları yakındaki bir Riyad’a gönderdi. Henüz hizmete açılmamış bir Riyad. Belki de ilk müşterilerden olabilirlerdi. Fiyatta anlaştılar ve odalarına yerleştiler. Bu sefer tuvalet odanın içindeydi. Riyad da 8 oda daha vardı. İkinci katta avluyu gören bir odada kalacaklardı. Sokağa tekrar adım attıklarında dün gece yarım kalan macera yeniden başlamıştı. Yine kayboldular. Yine yollarını sordular ama yine meydanı bulamadılar.

Uzun uğraşlardan sonra meydana çıktıklarında öğle saatleri yaklaşmıştı. Meydanın akşamki kalabalığı yoktu. Yiyecek tezgahları yerlerinde değildi. Yılan ve maymun oynatıcıları her yerdeydi. Üstü açık bir otobüsle kent turu yapmaya karar verdiler. Garın önünden geçerken otobüsten inip Kazablanka tren seferlerini öğrendiler. Otobüsle kentin dış mahallelerini gördüler. Modern Marakeş’in eski Marakeş’ten farkını izlediler. Lüks villalar, beş yıldızlı oteller, geniş bulvarlar… Menara adı verilen bir vahaya gittiler. Kralların eskiden kullandıkları yemyeşil bahçelerin içindeki geniş bir havuzu keşfettiler.

Hava karardığında yine Marakeş’in tarihi meydanına döndüler. Bu sefer bir başka mekanda Fas’ın ünlü güveçlerinin tadına baktılar. Gecenin ilerleyen saatlerinde Riyad’a dönme zamanı geldiğinde dün yaşadıkları telaşı yeniden hissettiler.

Yelda: “Bu gece yolumuzu daha kolay bulabileceğimizi sanıyorduk ama yanıldık. Yine kaybolduk. Yolda bizim gibi kaybolan turistler çoğunluktaydı. Köşe başlarında bekleyen gençler bu turistlere yanaşıp yol göstermeye çalışıyorlar karşılığında da yüklüce bir miktar para talep ediyorlardı. Bunlarda biri yanımızda bitiverdi. Rehber istemediğimizi söyleyip ondan kurtulmaya çalışsak da çocuk inatçıydı. Önümüzden yürüyordu. Biz durduğumuzda o da duruyordu. Başka bir sokağa girip kaybolmayı da göze alamıyorduk. Sonunda Remzi çocuğa yaklaştı ve rehber istemediğimizi söyledi. Çocuk sizi buraya ben getirdim, bahşişi hakettim diyordu. İstediği rakam da 200 dirhem. Remzi boşver 200 dirhemi ben sana ancak sigara ikram ederim deyince çocuk bozuldu. Sigara sağlığa zararlı falan dedi. Sonunda 50 dirheme razı olmuştu ancak Remzi parayı vermemekte kararlıydı. Ona adres sormamıştık, yolu tarif etmemişti sadece önümüzden yürüyüp duruyordu. Laf neredensin muhabbetine geldi. Türk olduğumuzu öğrendiğinde Müslüman mısınız diye sordu. Evet yanıtını aldığında pek inanmışa benzemiyordu. Karanlık bir sokakta bilmediğimiz bir köşe başındaydık. Remzi’ye parayı ödemesi için işaret ettim ama o da inatçıydı ödememekte kararlıydı. Sonunda Remzi kesin bir dille çocuğu tersledi. Yolumuza devam ettik. Çocuk bizi takip etmedi. Ondan kurtulmuştuk. ”

Kurtulduklarını sandıkları gencin adı Abdülhak’tı. 18 yaşlarında Marakeşli bir genç. Her akşam Marakeş’in dar sokaklarında kaybolan turistlere yol göstererek harçlık kazanıyor. Onun yüzünü son kez gördüklerini sanan kahramanlarımız yanılıyordu. Ertesi akşam yine aynı saatlerde aynı köşe başında karşılaştıklarında Abdülhak’ın yanında arkadaşları da vardı. Selamlaştılar, bu sefer yardım talep etmedi. Zaten artık bizimkiler de Marakeş’in sokaklarını öğrenmişlerdi. Remzi çocuğu yanına çağırdı, biraz sohbet ettiler ve yollarına devam ettiler.

[Gallery not found]

[View with PicLens]

123►

Hadi Yolda – Marakeş’teki ikinci günlerinde Essaouira’ye (esavare) gittiler. Gelin damat ve kaynanadan oluşan bir İspanyol grup ile Finlandiya’dan gelip Fas’ı keşfetmeye çalışan takım elbiseli bir gençle yola koyuldular. Grup oldukça ilginçti. Belli ki gelin ile kaynana pek anlaşamıyordu. Hatta hiç konuşmuyorlardı. Genç adam annesiyle karısı arasındaki diyaloğu mesafeli de olsa yerine getirmeye çalışıyordu. Finlandiyalı elindeki kitaptan okuduğu bilgileri sürekli paylaşma telaşındaydı.

Yelda: “Yolda ilginç bir ağaçla karşılaştık. Ağacın dallarında keçiler vardı. Turistler için ideal bir fotoğraf karesi. Tabii karşılığında bahşiş bekleyen çobanı da unutmamak lazım. Yol boyunca Agran ağaçlarından üretilen sıvı yağ ve diğer ürünlerin sergilendiği turistik mekanlar dikkat çekiciydi.”

Essaouira’ya vardıklarında üç saatleri vardı. Önce kentin limanına girdiler. Onlarca balıkçı teknesi bir sonraki sefere hazırlanıyordu. Balıkçılar ağları istifliyor, oltalarını temizliyor, birbirleriyle sohbet ediyorlardı.

Mavi tekneler okyanusun dev dalgalarından yorulmuş gibiydi. Limandaki bir başka ilginç manzara martı ve kedilerin birbirlerini rahatsız etmeden kendi paylarına düşecek balıkları beklemeleriydi. Limanın ardındaki dalgakıranlarda yankılanan okyanus dalgalarına martıların çığlıkları eşlik ediyordu.

Yelda: “Marakeş’ten başlayan 1,5 saatlik yolculuktan sonra öğle saatlerinde Essaouira’ya ulaştık. 15. yüzyılda Portekizliler tarafından kurulan kentin ilk adı Mogador olmuş. 1541’de burayı kaybetmişler ve kasaba gerileme devrine girmiş. Beyaz binalar, mavi pencere ve kapılarla bezenmiş. Adeta bir masal şehri gibi. Rüzgarlı olduğu için sörf yapanların gözdesi, deniz kenarında güneşlenmek isteyenler çok sevmiyorlar bu rüzgarları. Kasabada balıkçılar mavi teknelerle okyanusa açılıyorlar. Tutulan balıklarda hemen orada satılıyor. Essaouira’nın Old Medina’sı diğer şehirlerdekilere göre daha düzenli ve temiz. Satılan ürünler de daha farklı, sanatsal ve modern. Yazlık giyecekler, sandaletler de okyanus kenarında olduğumuzu hatırlatıyor.”

Kenti 2,5 saatte gezen kahramanlarımız son yarım saatlerini yemeğe ayırdı. Gözlerine kestirdikleri bir balıkçı tezgahına yanaştılar. Kendi elleriyle seçtikleri balıklar ızgaraya gitti. Yemeği yerken bir İtalyan çiftle aynı masayı paylaştılar. Masadaki dörtlü balık yemekten fırsat bulduklarında sohbet etmeye devam ettiler.

Belirlenen saatte kendilerini buraya getiren minibüs şoförüyle buluştular. Birazdan İspanyollar geldi. Finlandiyalı burada kalmayı tercih etmişti. Dönüş yolu sanki biraz daha uzamış gibiydi. Güneş çorak tepelerin ardından batmaya hazırlanırken eşsiz bir manzarayı da aynı anda sergiliyordu.

Marakeş’e döndüklerinde hava kararmıştı. Her zamanki cafede çaylarını yudumlayıp buradan meydanı son kez seyrettiler. Gecenin ilerleyen saatlerinde tekrar Riyad’a dönme macerası başladı. Son gece farklı bir rota seçip ana caddeyi takip ederek Bab Tagzut’a ulaşmaya çalıştılarsa da bunu yine başaramadılar. Yolun ilk yarısını kaybolmadan aşsalar da Bab Tagzut yakınlarında Abdülhak’la karşılaşınca yine kayboldular.

Remzi: “Abdülhak tam bir kabus oldu. Marakeş’i Bab Tagzut ve Abdülhak adlarıyla anacağız. Bab Tagzut ulaşılmaya çalışılan ancak yaklaştığımızı sandığımızda daha çok uzağına düştüğümüz kapının adı, Abdülhak da bu kapının etrafında bekleyen ve üç gece sürekli karşılaştığımız Faslı gencin adı. Son gece ‘Hey Türk’ diye bağıran biri birden yolumuzu kesti. Tabi ki Abdülhak… Adını o gece öğrendim. O da zaten artık bize yol tarif etmek için kendini zorlamıyordu. Bahşiş koparamayacağını anlayıp sanki teslim olmuş gibiydi. Komik bir tipti Abdülhak. Son gece bize yine yolumuzu tarif etti ama para istemeden. Ben de ona bir iyilik yapayım dedim ve elimdeki istihbaratı onunla paylaştım. Bulunduğu köşeden ayrılmak üzereydi. ‘Buradan kımıldama arkadan gelen 6 kişilik bir turist grubu var ve yollarını bulmakta zorlanıyorlar’ dedim. Gülümsedi. Selamlaşıp yolumuza devam ettik. Ama ne yazık ki yine farklı bir sokağa dalıp son anda yine kaybolduk.”

[Gallery not found]

[View with PicLens]

123►

Hadi Yolda – Marakeş’teki üçüncü ve son günlerini Atlas Dağlarındaki Berberi köylerinde geçirmeye karar verdiler. Ourika Vadisi’ni ve bu vadiyi süsleyen köyleri gezdiler. Onların yaşamını yakından görme fırsatı buldular. Birlikte nane çaylarını içip sohbet ettiler. Kendilerine turistik eşya satmak isteyen satıcılardan ustaca kaçmayı başardılar.

Yelda: “Bugün kalabalık bir grupla yolculuk yapılacaktı. Remzi’nin en çok yapmak istediği şeydi bu; yerlilerin yaşadıkları yerleri yakından görmek. Evlerinde misafir olduk. Ortada avlu gibi küçük bir giriş, yanında hayvanların barınağı. Duş olarak kullanılan yuvarlak üstü kubbeli bölüm de avluya bakıyor. Tuvalet de bu katta. Üst katta mutfak, oturma odası, yatak odaları ve teras var. Basit bir hayatın tüm izlerine rastlayabilirsiniz. Berberi köyünden ayrılıp vadi boyunca akan nehrin bir kenarında mola verdik. Buradan bir şelaleye tırmandık. İlk başta kolay bir tırmanış gibi görünse de ilerde zorlandık. Özellikle de sudan kayganlaşan taşların üzerinden cambaz gibi geçerken bir anda Remzi görüntüden kaybolmuştu. Kayıp fotoğraf makinasının üstüne düşmüştü. Farkettiğimde iş işten geçmişti. Yardım bile edemedim. Ayağa kalktığında önce üstünü başını kontrol etti. Ardından da makinasının zarar görüp görmediğini anlamak için birkaç kare fotoğraf çekti. Herşey normal görünüyordu. Sırılsıklam ıslanmasının dışında…”

Şelaleden dönüşte gözlerine kestirdikleri bir restoranda mola verdiler. Fas’ın ünlü Tajine yemeğinin lezzetine varırken bir yanda hemen aşağıda akan nehrin güzelliğini seyre daldılar. Marakeş’in üç günlük yorgunluğunu bu cenneti andıran köşede giderdiler.

Marakeş’ten Kazablanka’ya dönüş

Kahramanlarımız bugün Kazblanka’ya geri dönecekti. Trenin hareket saati 17:00’ydi. Şoförün usta manevralarıyla 16:55’te garın önüne ulaştılar. Biletlerini alıp kapıdan geçtiklerinde tren görevlileri hareket işareti vermişti. Son anda kapıdan içeri girdiler. Tren Kazablanka’ya doğru hareket etmişti.

Yelda: “Trene yetişebilmek için şoförümüz canavar kesildi. Yol virajlıydı, bazı sollamalarda ve virajlarda kapıya sımsıkı tutunuyordum. Çılgın şoför sayesinde 17:00’daki Marakeş – Kazablanka trenine zar zor yetiştik! 140 dirheme birinci mevkiden alınan biletle kompartmana girdiğimizde derin bir nefes aldım. Trendeydik. Birinci ve ikinci mevkii kompartmanlar rahatlık açısından fark ediyor her ne kadar da kitaplarda çok fark etmediği yazılsa da. Birinci mevkii daha geniş ve numaralı yani boş yer aranmıyor. Ayrıca havalandırma çok daha iyi. Özellikle sıcak havalarda dikkat edilmesi gereken bir konu. Genelde birinci mevkiyi turistler tercih ediyor.”

Fas’a veda

Altı gün süren Fas gezisi 2009 yılının son günü Kazablanka havaalanında kazasız belasız noktalandı. Geriye kameralarındaki görüntüler ve eşsiz hatıralarla birlikte unutulmaz bir macera kaldı. Fas gezisinin yıldızı Marakeş’ti. Kazablanka’nın ismindeki romantizmini kentin sokaklarında bulamamışlardı. Kaldıkları otel dışında Kazablanka için olumlu bir izlenimleri yoktu. Rabat, klasik bir başkent görüntüsündeydi. Essaouira ve Atlas dağlarında geçen zaman gezinin bir başka ayrıcalığıydı.

Yorgunluklarını havaalanında uçak beklerken daha yakından hissettiler. Paris’e üç saat sonra ulaşacaklardı. Ancak beklemedikleri bir sürpriz onları bekliyordu. Uçak özellikle bebek yolcular için ayrılmış özel bir sefer yapıyordu. Her ikisinin farklı koltuklarda oturması da bu yolculuğun bir başka sürprizi oldu. 3 saat boyunca ağlayan çocuklardan korunmak için önlemini alan Yelda iPod’unun sesisi yükseltip gözlerini kapadı. Remzi çaresiz bir şekilde ağlayan onlarca bebek gürültüsüyle başbaşaydı. Kitap okumaya çalıştıysa da bunu başaramadı. Üçlü sıranın ortasındaki koltuğunda saatine bakarak bu korkunç yolculuğun sona ermesi için dakikaları saymaya başladı.

Fas’a gideceklere öneriler:

• Kazablanka’nın tarihi kent merkezini görün ama fazla zaman harcamayın
• Kazablanka’daki Hasan II Camii
• Marakeş’in sokaklarında gece yürüyüşleri
• Marakeş’te Old Medina’da bir Riyad’da kalmak
• Essaouira’da en az 2 gün kalmak
• Atlas dağlarını yakından görmek
• Berberi köylerine ziyaret
• 4 gün – 3 gece çöl turlarına katılmak

[Gallery not found]

[View with PicLens]

123►