3800m deki bu sehir terminali  sabahin bu  saatlerinde epey soguk, ellerim cebimde birazda useyerek tahta banklarda kivrilip oturmus sabahi beklerken karsimda bana dogru yuruyen tanidik bir yuz gorunce icim isindi bu kisi birkac gun once Colca kanyonu yuruyusumde konakladigim  kamp yeride tanistigim 8 aydir Guney Amerika yi gezen 4 ay daha gezecek olan Ingiliz  Danny idi.

Anlatacaklari tavsiyeleri o kadar  coktu gipta ettim dogrusu, gezileriyle ilgili sohbet ederken  bir yandan da sabirsizlikla ust kattaki restorantin acilmasini bekliyorduk 5.30 gibi ust kattan gelen yemek kokularini alinca hemen firlayip hem karnimizi hem useyen bedeni isitmak icin  parca etli patatesli kocaman kasede servis edilen puno corbalarindan siparis verdik. bizim gibi corbanin yaninda  ekmek aliskanliklari yok, zaten bol kepce ve doyurucuda. sabah 7 de Lapaza giden otobus turistlerle doldu. oglen  sulari Bolivya sinirinda giris islemleri yapmak icin bir kac otobus dolusu turist kafilesi olarak siraya girdik hizli bir islem yapiliyordu, Bolivya nin  Turklerden vize istemedigini biliyordum ancak sira bana gelince memur pasaportumu soyle bir evirdi cevirdi once hangi ulkeden oldugunu anlamadi, anlattim, koseye gecip beklememi soyledi, hayda yoksa yanlis bilgi mi aldim vize mi gerekiyordu diye dusunurken siradakiler azaldiginda  memurla baska bir masaya gecip vize gerekiyormu diye listeye bakti ve gerekmedigini kendiside gordu damlagandim ve gectim.

Danny nin de dedigi gibi aylardir gezerken bircok farkli milletten gezer ile karsilasmis ama  hic  bir Turk gezgin gormemis bunu ispatlamak icinde pasaportumu yuzume yaklastirip poz verdirttip beni  fotografladi, epey gulmustuk bu duruma.
 
Titicaca golunun yarisi Bolivya sinirlari icinde ilk durak gol kenarindaki Copacabana beldesiydi burada bir saat  durduk  otobusten  inip kalanlar oldu, Danny e bir kez daha hoscakal dedim  o bu durakta  kaldi, bende bu ufacik iki caddeden olusan gol kenar- sayfiye beldeyi 1 saatte gezip biraz fotografladim  bir dukkan kapisinda koca patlamis misir cuvalinin yanibasinda oturmus kucuk bir kizin fotografini cekerken bu kucuk hanimdan da epey azar isittim,  zaten o fotografta istemedigi icin hic de guzel bir poz olmadi, ondan sonra da bu ulkedeki halkin fotografalarinin cekilmesini pek sevmediklerine gezi boyunca sahit oldum ve  ogrendim

Lapaz a dogru ilerlerken Bolivya nin neden Guney Amerika nin Tibet idir- dediklerine hak verdim cografyasi  bir onceki yil gezdigim Tibet gibi izole yuksek ,ucsuz bucaksiz  platolari, kurak topragi, uzaklardan gorunen bir kac karli dag, yol boyunca tek tuk fakir gorunumlu koy, esmer tenli siyah uzun sacli kadinlariyla renkli kiyafetleriyle  gercekten Tibet e benziyordu.

Lapaz sehrine ogleden sonra 4 sularinda tepeden vardik ilk goruntu   daglar arasinda bir vadiye dolmus tikis tikis pek derli olmayan  varos bir goruntu  kolay kaybolacaginiz bir yer izlenimi veriyor. Yuksek modern binalarin arasinda koloniel tarzda birkac renkli bina dikkati cekenlerden

Bolivyanin cok ucuz oldugunu duymustum hadi dedim kendimi iyi bir otele atayim bari, son gunlerde peruda epey yol katedip gezmenin yorgunlugu baslamisti sanirim, otel guzeldi ama kahvaltisi pek de dirhem dirhem di ekmek  azicik recel meyve suyu kahveden ibaretti,  ricayla her sabah biraz tereyag ve yumurta istedim. Ilk aksam yerlesme yemekle gun bitti.
ikinci gun sehrin bir ucundaki Laluna vadisine gitmek icin yesil sari renkli 5o lerden kalma antika sehir otobusleriyle  yagmur sularindan sekil degistirmis erimis  kaya goruntulu ancak killi toprak olan kapadokyayi animsatan  vadiyi gezdim. ucuncu gunu sehri bolca arsinladim pazarlari gezdim insanlari izledim, merkez katedral civari panayir gibi, her yer seyyar satici  pazar dukkan,  meyva tezgahlarinda hazirlanan tadina doyulmayan meyve salatarindan ,tavalarda pisen alpaca etlerinden  bolca tattim, sanki tum sehrin ihtayaci buradan tek yerden cikiyor gibiydi .

Malzemeler siniflandirilmis, bir caddede kiyafet digerinde ucuz elektrikli malzemeler digerinde kirtasiye gibi,,, Bana 70 li yilarinda okul  kiyafetlerimizi malzemelerimizi almaya gittigimiz istanbul- Mahmutpasayi animsatti her sey var kalite dusuk fiat iyi. dorduncu gunumde sehrin tepelerinden birindeki sehir mezarligina ziyarete gittim o da nerden cikti demeyin buradaki mezarliklar cok farkli ust uste kucuk kutucuklar (krematoryum usulu) onleri cami ozenle suslenmis pazar gunu olamasi  nedeniyle ziyaretci akini vardi herkes  mezarlara yeni taze cicekleri koyuyordu ust uste apartman gibi

Kadinlarin  uzun orgulu saclarinin ustune kondurduklari Lorel -Hardy tipindeki sapkalar nasil oluyorda dusmuyor  bilmem, rengarenk etekli, sapkali kadinlar, cogu  ton ton yuzlu, yine fotograf cekmek buyuk eziyet, bir turistin yere serili yesil sebze tezgahi olan kadini fotograflamak isterken kadindan hem azar isittigini  hemde yesilliklerden cop olanlari  turistin kafasina kafasina atmaya basladigini gordum, yani dikkat edin hani olurda patatesci olsaydi ne olurdu bilmem. Bircok tezgahin basindada kadin var cok renkli giyimleriyle muthis kare yapiyorlar ama cekemiyorsunuzki iyi bir makinayla uzaktan abluka kurup cekmekten baska care yok.

Bolivya halkini Quecha, Aymara,melez halk olusturuyor bu dilleri ve ispanyolca konusuyorlar,Ulkenin adi Ispanyol boyundurugundan kurtaran Simon Bolivar  anisina verilmis.

Yillardir toparlayamadigi ekonomi problemleri ile yoksulluk icinde, yabanci yatirimcinin pek olmadigi, sadece bazi madenlerini  ihrac edebilen bir ulke halbuki ulke maden cenneti.Guney Amerika nin en fakir ulkerinden biri, hemen hemen tum hediyelik alis verisimi buradan yaptim diyebilirim, yerel halka biraz olsada katki payi verebildigim icin ufak bir huzur bile hissettim. sokaklarda koca tavalarda pisen alpaca etleri sosisleri acaip lezzetli cok ucuz karin doyurma yontemlerinden biri.
 
Aksam uzeri alis verisi yaptigim bir dukkandaki satici bayan yari ispanyol yari vucut diliyle  geceleri sokak aralarinda pek dolasmami soylemisti o siralar etrafata bir kac kapti kacti cetesinin dolastigini soyledi,  bende onu dinledim, o aksam harika kokteyler ictigim bardan cikinca otele taxi ile gittim, Bolivyalilar  yasal olmasada baskent saydiklari  Sucre  de bir hafta once  bazi politik  ve ekonomik protest  gosterileri yapmisti halk bir sekilde ses cikariyor  duyan varmi gorecegiz!
Hava iliman  17-22 C di iki gun ogleden sonra sakir sakir yagmur ardindan gunes cikiverdi gezmek icin ideal sicakliktaydi ne sicak ne soguk.

Ulkenin unlu tuz rezervi olan Uyuni golunu Che nin sehri Sucre ve  amazonlari kapsayan bolumunu gormedim zamanimin buyuk bolumunu Peruda gorecegim yerlere ayirmistim . Yinede bu ulkenin dokusunu az da olsa tadabildildim  diyebilirim, Halkin  hem koken dil, kultur bakimindan Perulularla cok ortak noktalari oldugunu da gordum

Lapazdan Cuzcoya direk ucak bulamiyorsunuz ancak Limaya oradan  tekrar geri Cuzcoya buda ucuz degil hem limaya git oradan tekrar geri don mantikli degildi lapazdan sabah 8 de kalkan otobuse atlayip aksam 9 gibi Cuzco sehrine vardim bir gun sonra  yapacagim inka Machu Picci 4 gunluk kapm ve trekking yolu gozumde tutuyordu.

Mel-Melahat Ozsimsek

Aralik 2007