Ayvalık’tan, Dikili’den, hele hele Assos’tan elinizi uzatsanız tutacakmışsınız gibi görünen Midilli, bizim buraların kokusunu içinde barındırıyor. Ara sokaklarda Cunda, kıyıda Ayvalık oluveriyor. En önemli fark, bizdekinin aksine onlar, “eski”yi korumuşlar zeytin ağaçlarına gözleri gibi bakmışlar.

Dikili’den  bir saatten daha az bir sürede ulaşılabiliyor, ama ana trafik Ayvalık’tan. 

Bir-iki günlük geziler için bile vize zorunluluğu insanı üzüyor. İki komşu arasında çeşitli girişimler yapıldı, ama bu konuda bir sonuca ne yazık ki varılamadı. Kim bilir kaç kişi iki adımcık yere vize zahmetine girmemek için gitmiyor, gidemiyor.

Bizim zeytinlikler her yıl yazlıkçıların gazabına uğrayıp azalırken, Midilli'deki 11 milyon zeytin ağacı bırakın azalmayı giderek çoğalıyor. Bu kez Kaz dağlarına, Assos’a uzansak dokunacakmış gibi oluyoruz. Kıyıda balıkçı teknelerinde büyük bir hareketlilik var. Balıkçılar ağlarını temizliyor. Teknelerde çalışanların hiçbiri yöre insanına benzemiyor. Sonra anlıyoruz ki çoğu Uzakdoğulu ve Afrikalı. Yalnız onlar değil "yabancılar", zeytin zamanı ada büyük bir göç trafiği yaşıyor. Dünyanın çeşitli yörelerinden insanlar zeytin toplamaya geliyor. Midilli Yunanistan'ın en önemli zeytinyağı merkezlerinden...

Tipik Grek mimarisi olduğu gibi korunmuş. Çeşitli renklere boyanmış kepenkleri, balkonlardan taşan rengarenk çiçekleriyle, rahat huzurlu bir görünümü var yörenin. Midilli dünyanın hiçbir yerinde bulunmayan nadir bitkileriyle de tanınıyor. En önemli sorun olan biyolojik arıtmayı da tamamlamışlar. Aslında ada zengin, Avrupa Birliği'nden altyapı ve koruma çalışmaları için alınan paralar onları daha da rahatlatıyor.

Midilli'nin arka sokaklarında kendimizi Ayvalık'da, Cunda'da sanıyoruz. Küçük meyhaneler, zeytinyağı, sabun satan dükkanlar, balıkçılar, mezeciler... Saat birden sonra ada "sus pus" oluyor. Tüm işyerleri kapanıyor, herkes o güzelim küçük bahçeleri olan ve begonvilleri sokaklara taşan evlerine koşuyor. Günbatımıyla birlikte yeni bir hayat başlıyor. Kıyıdaki diskoları gençler, arka sokaklardaki açık hava meyhanelerini orta yaşlılar ve yaşlılar dolduruyor.

Onların meyhane kültüründe kadınlar da var. Bazı masalarda kadınlar daha bile çok görünüyor. Uzo kadehleri tokuşturuluyor, müzik başlıyor.  Bir masadan "Üsküdar'a giderken"in Rumcası, diğer masadan başka tanıdık bir ezgi.

Yazdığı lirik şiirlerle yüzyıllar boyu unutulmayan Safo’nun yanı sıra yazarlar Eftaliotis, Mirivilis, ressamlar Theofilos, Panselinos, Elitis bu adada doğmuş veya yaşamışlar. Türk-Yunan dostluğu için büyük çaba harcayan Mikis Theodarakis de bir süre Komünist Partisi üyesi olarak adanın belediye başkanlığı görevini üstlenmiş.

Midilli, müzeler adası aynı zamanda; eski ve yeni arkeoloji müzelerinde prehistorik dönemden Roma dönemine kadar olan arkeolojik buluntular sergileniyor. 20. Yüzyıl’ın ünlü ressamlarının (Picasso, Matisse, Chagal, Miro) eserlerinin yer aldığı Teriade Modern Sanatlar Müzesi koleksiyonu Yunan verilerine göre eşsiz.  Midilli Bizans Müzesi, çok değerli dini hazine ve ikonaları çatısı altında toplamış. Vrissa Doğa Bilimleri koleksiyonu ve Sigri Fosilleşmiş Orman Müzesi de başlı başına ayrı bir değer olarak karşımıza çıkıyor. Osmanlı konakları da dimdik ayakta.

Safo'nun yüzlerce yıl önce yazdığı sevgi ve sevda şiirleri hükmünü sürdürüyor adada. İki komşunun dostluk çabaları da suyun iki yakasında büyük destek buluyor. Bir de şu vize sorunu olmasa…