|
Sosyal Güvenlik: Avustralya’da, sosyal güvenlik sistemi emeklilik (superannuation) dışında primsiz olup, bütün yardımlar devletçe karşılanmaktadır.
Sağlık konusu, hastalık sigortası hariç sosyal güvenlik kapsamı dışında ve devlet (medicare) tarafından karşılanmaktadır.
Sosyal güvenlik, Federal Hükümetin sorumluluğunda olup, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı tarafından yürütülmektedir. Bakanlık sosyal güvenlik hizmetini eyaletlerde “Centrelink” (Sosyal Güvenlik Kurumu) aracılığıyla yürütmektedir. Centrelink, kişilere bir merkezden sosyal güvenlik ödemeleri hakkında bilgi ve yardım sağlayan ve iş bulmalarına yardımcı olan bir devlet kuruluşudur. Avustralya sosyal güvenlik sisteminin dört temel özelliği vardır. •Sosyal güvenlik yardım ve hizmetleri, ülkede daimi ikamet hakkı olan herkesi kapsamaktadır. •Yardım için ilgili kişiden işverenden prim alınmamakta, masraflar genel bütçeden karşılanmaktadır. •Sosyal güvenlik aylık ve ödeneklerinin miktarı, ilgilinin Avustralya’da ya da Avustralya dışında başka bir ülke veya ülkelerden elde ettiği gelirlerin miktarı ve/veya sahip olduğu malvarlıklarının değer gözönüne alınarak tespit edilmektedir. Bu tür gelir ve malvarlıklarının belirli bir düzeyi aşması halinde aylık ve ödemelerin miktarı azaltılır ve belli bir üst sınırı aşması halinde ise tamamen kesilmektedir. •Bazı sosyal güvenlik ödenekleri için öngörülen sürelerin hesaplanmasında, ilgilinin Avustralya’da ikamet ettiği süre gözönüne alınmaktadır.
Sosyal Güvenlik Yasasında öngörülen sosyal güvenlik yardım ve hizmetleri; Yaşlılık aylığı, Maluliyet Destek Aylığı, Dul Aylığı, Hastalık Ödeneği, Aile Yardımı, Analık Ödeneği başta olmak üzere çok çeşitli ödeneklerden oluşmaktadır. Bunlardan şu anda 3000 Avustralya Doları olan Analık Ödeneği, Temmuz 2006 tarihinde 4000 Avustralya Doları’na, Temmuz 2008’de de 5000 Avustralya Dolar’ına yükseltilecektir. Çocuk yetiştirme masraflarında ailelere yardımcı olmak üzere yapılan hükümet ödemelerinden, aile yardımı; her ailenin ihtiyacına bağlı olarak yapılmakta ve her ödenti de farklı miktarlarda olmaktadır. Ana ödentiler şunlardır: -Aile Vergi Yardımı A Kısmı: Çocuk yetiştirme masraflarında yardımcı olur ve çocuk başına ödenir. - Aile Vergi Yardımı B Kısmı: Tek ebeveynli aileler veya bir ana geliri olan iki ebeveynli aileler içindir. -Çocuk Bakım Yardımı: Onaylanmış ve/veya kayıtlı bakım yerlerine devam eden çocukların çocuk bakım masraflarına yardımcı olur. -Doğum Yardımı: Yeni doğan bir bebeğin masraflarına yardımcı olmak üzere bir defalık yapılan ödentidir. -Aşı Yardımı: Çocuklarını aşılattırdıktan sonra ebeveynlere yapılan bir defalık bir ödentidir. En küçük çocuk 6 yaşına girdiğinde iş aranması istenecektiri ama en küçük çocuk 8 yaşına girene kadar ebeveynlik ödeneği alma hakkı bulunmaktadır. Bundan sonra Newstart Ödeneği gibi başka bir gelir desteği almak için başvuruda bulunmak gerekecektir. Sosyal güvenliğin bir başka boyutu da, emeklilik (superannuation) konusudur. Bir iş sahibi olup, yanında eleman çalıştıran herkezin emeklilik ile ilgili yükümlülükleri bulunmaktadır. Bu kapsamda işveren ve çalışan kişi tanımları yapılmış, ödenmesi gereken prim miktarı belirlenmiştir. Buna göre, belirli bazı istisnaların dışında, işverenin ödemesi gereken prim miktarı hesaplanmakta ve bunun ödenmemesinin ciddi cezai yaptırımları bulunmaktadır. Bunun oranı ücretin % 9’u olup, bu kesintinin işveren tarafından yapılarak yatırılması gerekmektedir
Avustralya vatandaşı olmamakla birlikte, Avustralya’da devamlı ikamet izni olanlar için de bu kapsamda bu ödemenin yapılması gerekmektedir. Ödemenin yapılmamasının cezası ise 11.000 Avustralya doları (şirketlerde ise 55.000 Avustralya doları) , iki yıl hapis veya her iki cezanın birlikte uygulanması şeklindedir.
Öte yandan çalışanların hastalık, kaza gibi durumlarla karşılaşmaları halinde mağduriyetlerini önlemek amacı ile “Workcover” olarak nitelendirilen bir uygulama bulunmaktadır. Bu kapsamda ödenmesi gereken primler ve ayrıntılı bilgiler (http://www.workcover.nsw.gov.au/default.htm ) internet sitesinde yer almaktadır.
Eğitim ve Kültür
Avustralya’da eğitim ile ilgili olarak bu sektörün Avustralya ekonomisi için önemini belirtmekte fayda vardır. Avustralya Dış işleri Bakanlığının yaptığı açıklamaya göre yabancı öğrencilerin 2005–2006 yılı itibariyle ülke ekonomisine katkısı 10.1 milyar Avustralya Dolarıdır. Öte yandan bu dönemde yüksek eğitim (HED), Meslek Eğitimi (VET Vocational Education and Training), İngilizce (ELICOS), okullarda bulunan üğrenciler ve diğer öğrenciler olmak üzere Avustralya’da bulunan tüm yabancı öğrenci sayısı da 383,818 olarak açıklanmıştır.
Avustralya’da, okulların idaresi ve ödeneği de dahil olmak, ilk ve orta eğitim ve öğretimden esas itibariyle eyalet ve bölge hükümetleri sorumludur. Federal Hükümet, yüksek öğrenim kurumlarının finansmanından doğrudan sorumlu olup, ilk ve orta öğretim okullarının finansmanına da katkıda bulunmakta, ayrıca, eyalet ve bölge hükümetlerinin özel ihtiyaçları için yardımlar sağlamakta, finansal destek dışında Avustralya genelinde eğitim ve öğretim alanındaki milli bütünlüğü ve tutarlılığı geliştirme konusuna da katılmaktadır. Avustralya eğitim standartları, dünyanın önde gelen standartları ile başa baş gitmektedir. Bu, federal hükümet ve devlet kontrolünün, Avustralya okullarının her seviyesinde etkili olmasının bir sonucudur. Eğitim sistemini de dört sınıflandırma altında yapmak mümkündür. 1- İlkokullar 2- Ortaokul ve liseler 3- Mesleki ileri teknik eğitim ve gelişim okulları (TAFE - Technical and Further Education) 4- Üniversiteler
Avustralya okul sistemi, devlet okulları ve özel okullardan oluşmaktadır. Pek çok özel okul, dini veya etnik gruplarla işbirliği içinde kurulmuştur. Okullardaki eğitimle ilgili en önemli sorumluluk, devlet ve yerel hükümete aittir. Eğitim sistemi, küçük farklılıklar dışında bütün Avustralya'da temel olarak aynıdır. Örneğin Batı Avustralya, Güney Avustralya, Queensland ve Northern Territory bölgelerinde, yedi yıllık ilköğretimin ardından beş yıllık ortaöğrenim gelmektedir. New South Wales, Victoria, Australian Capital Territory ve Tasmanya’da ise öğrenciler altı yıllık ilköğretimin ardından altı yıllık ortaöğrenimi tamamlamaktadırlar. Her iki sistemde de öğrenciler, ortaöğrenimlerini tamamladıktan sonra mesleki eğitime veya üniversiteye devam etme hakkına sahip olmaktadır. Eğitim-Öğretim ve Gençlik İşleri Bakanlığı, ülke çapındaki eğitim politikalarından sorumludur. Bu, idari anlamda eyaletler arasında ancak küçük farklılıkların oluşmasına izin veren merkezi bir organizasyondur. Eğitimde, bu şekilde bir milli çizginin benimsenmesinin en büyük faydası, eğitimin esnek ve taşınabilir olmasını mümkün kılmasıdır. Bir başka deyişle, Victoria'da liseyi bitiren birisi eğitimine Tasmanyia'da kolaylıkla devam edebilmektedir. Avustralya'da üniversite öncesi eğitim, bir yıl anaokulu ve onu takiben 12 yıllık ilkokul ve ortaöğrenim olarak toplam 13 yıldır. Avustralya'da mecburi eğitim süresi ise 10 yıldır. Öğrenciler on ikinci yılda (lise eğitiminin son yılı), hükümet tarafından tasdik edilen bir sertifika için çalışırlar. Bu sertifika rekabete dayalıdır ve Avustralya'daki bütün üniversiteler ve mesleki eğitim ve öğretim kurumları tarafından tanınmaktadır. Avustralya'nın milli eğitim çerçevesi müfredat konularını sekiz geniş kategoriye ayırmaktadır: İngilizce; matematik; yabancı diller; sağlık ve beden eğitimi; sosyal ve çevresel çalışmalar; bilim; teknoloji; sanat. Bu geniş çerçevenin içine pek çok konu dahildir. Konu seçimleri okuldan okula değişmektedir. Avustralya’da 6–15 yaş grubu için okula gitmek zorunludur. Çocukların çoğu okula 5 yaşında başlamaktadır. Her Eyaletin kendi kuralları vardır. Avustralya’da bulunan okul sayısı 9612’dir. Bu okulların 6902’si kamu, 2710 tanesi ise özel okuldur.
Yargı-Huku sistemi
Avustralya’da bağımsız bir yargı bulunmaktadır. Kanun Sistemi, İngiliz “Common Law” sistemini takip etmektedir. Ceza alanında en alt seviyede “Magistrates` Court” veya “Court of Summary Jurisdiction” bulunmaktadır. Ceza davalarının çoğu buralarda görülmektedir. Daha ciddi suçlara ise, “District Court” veya “County Court” ‘da bakılmaktadır. Bu ara – üst düzey mahkemeler ve “Supreme Court”; birlikte “Yüksek Mahkemeler (High Court)” olarak nitelendirilmektedir. Yüksek Mahkemelerde görülen bütün davalar bir hakim ve jüri önünde yargılanmayı gerektirmektedir. Daha sonraki aşama olan “ temyiz ” konusunda ise eyaletlerin farklı uygulamaları bulunmaktadır. En son temyiz mercii Yüksek Mahkeme olup, üyeleri Devlet Başkanı sıfatı ile Genel Vali tarafından atanmaktadır.
Avustralya’nın Ekonomik Göstergeleri
GSMH : 720 milyar USD (2006) Kişi Başına Milli Gelir: 34.907 USD (2006)1 GSYİH (cari fiyatlarla): 755 milyar USD (2006) GSYİH artış oranı (cari fiy): %7.4 (2006) Kişi başına GSYİH: 36.604 USD (2006) Enflasyon oranı : % 3,3 (2006)
GSYİH'nin Sektörel Dağılımı (2006) Tarım: % 3,4 Sanayi: % 25,4 Hizmetler: % 71
|