Çünkü bugün 5 Nisan...
Çünkü bugün Qingming (Çing ming) Günü... Yani Mezar Süpürme Günü…

Çin geleneğinde, insanların mezar ziyareti yaptıkları 3 önemli gün var.
Birincisi ölüm yıldönümleri.
İkincisi Çin takviminin 7.ayının 15. gününe denk gelen Hortlak (ya da Hayalet) Günü. Üçüncüsü ve en önemlisi ise Çingming Günü.

Çingming Günü, her yıl ilkbahar gündönümünden 2 hafta sonra kutlanıyor ve genelde 4-5-6 Nisan günlerine denk geliyor.

Çinliler, her yıl bu önemli günlerde yakınlarının mezarlarını ziyaret ediyorlar. Çünkü onlar ölümü, yaşamın sonu olarak düşünmüyorlar.
Onlara göre, ölen insan da aslında “mevcudiyetini” kaybetmiyor. Görünüşte beden yokoluyor ama “ruh” yokolmuyor.
Sadece mekan değiştiriyor.

Bu nedenle mezar ziyaretleri, bu dünyada yaşayanlarla, öteki dünyada yaşayanların bir tür buluşma ve görüşme vesilesi...

Ziyaretlerde önce ortalık temizleniyor ve çiçeklerin bakımı yapılıyor. Mezarlar iyice süpürülerek ölenlerin anısına taze çiçekler bırakılıyor. Bunun ardından da mezara yeni toprak eklenip yeni ağaçlar dikiliyor.

Çinlilere göre, ölen atalarının ruhları bu dünyayı, daha doğrusu kendilerini ve ailelerini gözlemeye devam ediyor. Bu nedenle, ziyaretin bir amacı da bu dünyadan göçüp gideni öbür dünyada rahat ettirmeye çalışmak...
Mezarlara bırakılan yiyeceklerin, içeceklerin, tütsülerin ve paraların nedeni de aslında bu...  
Böylece hem sevgili atalarını mutlu etmiş hem de ailenin bereketini, dirliğini, düzenini sağlamış oluyorlar.

Tabii ki, bu geleneğe uyarken aşırıya kaçanlar da yok değil.
Bazıları mezarlara sadece kağıttan paralar kesip bırakırken, bazıları kendini tutamayıp kartondan yapılmış dev limuzinler, dev ekran televizyonlar, bilgisayarlar ve kredi kartları bırakıyor.
Hatta “erkek mevtalar” için bırakılanlar arasında kartondan kesilmiş kadınlar bile bulunuyor.


Bu önemli günde ziyaret edilen bir diğer mezar ise Sarı İmparator’un mezarı...
Sarı İmparator ya da Çince adıyla Huang Di, bütün Çinlilerin ortak atası sayılıyor ve Çin birliğinin kurucusu kabul ediliyor.
Her yıl bu tarihlerde, aralarında yurtdışından gelen Çinlilerin de bulunduğu yüzbinlerce insan, Shaanxi eyaletinin Huangling kentinde toplanıp büyük törenlerle atalarını anıyorlar.  

Ama artık Çingming Günü’nde mezar ziyareti de, teknolojiye ve yeni hayat tarzına ayak uydurmuş durumda.

Çin’de bir süredir siber mezartaşlarına sanal çiçekler bırakılıyor, ölen büyüklere internet üzerinden mesajlar gönderiliyor.
Bu amaçla hizmet veren www.babaoshan.com.cn, www.qingming.com.cn, www.qingming.net, www.netor.com gibi internet siteleri de, yılın bu özel günlerinde ziyaretçi rekorları kırıyorlar. Bu sitelerin günlük tık sayısı 5-6 milyonu buluyor.

Bu sitelere, genellikle kullanıcı adı ve şifre alıp üye oluyorsunuz. Ve yakınınıza ait bir sayfa açıp ona ait fotoğraf, biyografi, video klip ne varsa siteye yüklüyorsunuz. Daha sonraki bir tarihte siteye girişinizi yaptıktan sonra da ölmüş büyükleriniz için ayırttığınız sanal mezarı ziyaret etmiş oluyorsunuz.
Bu sanal ziyaret sırasında önünüze açılan sayfadaki ikonlara tıklayarak mezara siber çiçekler, mumlar, şaraplar, meyveler, tatlılar bırakıyorsunuz.
İsterseniz mezarı çiçeklerle donatıp tütsüler yakıyor ve tüm bu işlemler sırasında fonda, kaybettiğiniz yakınınızın sevdiği müzikleri çalıyorsunuz.
Ya da sevdiğinizin yaşadığı öbür dünyaya bu dünyadan fotoğraflar gönderip, yanına da iki satır birşeyler karalıyorsunuz.


Ama tabii, böyle bir günde yalnızca akrabalarınız ve yakınlarınız için değil, sevdiğiniz ama tanımadığınız diğer insanlar için de birşeyler yapma ihtiyacı hissedebilirsiniz. Mesela ünlü sanatçılar için...
Örneğin, geçen yıllarda bu internet siteleri üzerinden Çingming Günü’nde en fazla online mesaj gönderilenlerden birisinin, birkaç yıl önce intihar eden Hongkonglu pop şarkıcısı ve aktör Leslie Cheung Kwokwing olduğu biliniyor.

Aslında bu yeni tip teknolojik anmaları, yani bu dünyadan göçüp gidenleri mezarlıklarda değil de siberalemde “ziyaret etmeyi” Çin Yönetimi de destekliyor.
Nedeni ise, mezarlıklarda birbiri üstüne yığılan çiçeklerin ve gelişigüzel istiflenen “armağanların” çevre kirliliğini artırıyor olması…
Yakılan mumların ve tütsülerin neden olduğu yangınlar ise işin başka bir boyutu…


Çünkü Çingming Günü’nde en sık uygulanan geleneklerden birisi, ölmüşlerin öbür dünyadaki maddi rahatını sağlamak için, kağıttan kesilmiş paraların yakılması...
Zaten cenaze töreni sırasında da yalnızca kağıt paralar değil, önceden özenle hazırlanmış kağıttan giyim eşyaları, kağıttan arabalar, kağıttan evler de yakılıyor.

Çingming Günü’nde tabii ki hayvanseverler de unutulmuyor.
Pekin’de 3 yıldır faaliyette olan Boai Banlu evcil hayvan kremetaryumu, her ay 30-40 kedi ve köpeğe kremasyon işlemi uyguluyor. Yani yakıp, öğütüp kül haline getiriyor.
Belirli bir ücret ödeyenler için de yakılan hayvanların küllerini muhafaza ediyorlar. İsteyenler burada küçük bir alan satın alıp ağaç dikiyor, yanına bir taş konduruyor.
Her Nisan ayında burayı ziyaret eden hayvan sahipleri de sevgili dostlarının mezarını temizliyorlar. Taşın önüne bir demet çiçek bırakıyor ve diktikleri ağacı suluyorlar.


Evet…
Çin, 1 milyar 300 milyonu aşan nüfusunu doyurup onlara iş bulmaya çalışırken ölmüşlerini de unutmuyor. Öldükten sonra gömülüp toprak olanları da, yakılıp kül olanları da bir vesileyle mutlaka anmaya gayret ediyor.
Çünkü onların yukarılarda bir yerlerde kendilerini gözlediğini, yokolanın sadece bedenleri olduğuna inanıyor.

Zaten Anadolu’nun ermişi Yunus Emre de yüzyıllar öncesinden aynı şeyleri söylememiş mi?
Ölürse tenler ölür, canlar ölesi değil diyerek…


Volkan ACAR