Skip to content

Narrow screen resolution Wide screen resolution Auto adjust screen size Increase font size Decrease font size Default font size default color brick color green color
Uzaklar.com:ANA SAYFA arrow YAZARLAR arrow Ertan GÜN arrow Kanada ve Çinli göçmenler
Kanada ve Çinli göçmenler PDF Yazdır E-posta
Ertan Gün   

Kuzey Amerika’nın işgücü, uzun yıllar Afrika’dan getirilen esirlerle karşılanıyordu.

Esaretin yasaklanması ile ABD ve Kanada hükümetleri yeni arayışlara girdiler.

Ucuz işgücüne yönelik ‘Göçmenlik’ teorisi ile gözler Uzakdoğu’ya dikilmişti: Lakin Çin, yurttaşlarının yurtdışı göçüne izin vermiyordu.

Ne var ki, Afyon Savaşı’ında Çin yenilince: Hong Kong 100 yıllığına İngilizlere bırakılıyor ve 1842 Nanking Barış Anlaşması’na “Çin yurttaşlarına göçmenlik izni” de ekleniyordu.

[ Afyon Savaşı: Çin hükümetinin, afyon alımını yasaklamasına karşılık, İngiltere’nin 1839’da ilan ettiği savaş. Savaş sonrası Çin tazminat ödemenin yanısıra, limanlar, adalar ve ticari ödünler vermek zorunda kalmıştı. Ayrıca, 1858’de Şangay’da yapılan anlaşmayla Çin’e yapılan afyon ihracatı yasallaşı.]

1788 sonrası tek tük gelenleri saymaz isek, Nanking Barış Anlaşması ile birlikte Çinlilerin Kuzey Amerika macerası da başlamış oldu:

İlk kez ABD’ye altın madenlerinde çalıştırılmak üzere getirtilen Çinliler, madenler azaldıkça, British Columbia madenleri için Kanada’ya geçmişler.1858 yılında Kanada’ya bu şekilde girenler; “İlk Çinli Göçmenler” olarak biliniyor. Bu dönemde çalışan Çinlilere yasal ücretlerin yarısından da azı ödenmiş. Madenlerin tükenmesiyle birlikte, birçoğu Çin’e geri dönmüş. Kalıp da, Kanada toplumuna karışanlardan ise bugün pek iz yok.

İkinci göçmen akımı, British Colombia’yı diğer eyaletlere bağlayacak olan “Kanada Pasifik Demiryolu” tasarısı ile geliyor. Çin’den getirtilen 15 bin civarında göçmen, 1880 yılında yapımına başlanan ve beş yıl süren demiryollarında, dinamitleme işlerinde, yarım yevmiye ile çalıştırılıyorlar. Demiryolunun tamamlanmasından sonra, binlerce Çinli iş bulabilmek umuduyla, Kanada’nın dört bir yanına dağılıyor.

İşverenler, bu ucuz işgücünü diğer alanlarda da istihdam etmeye çalıştıkça, Kanada’lı işçiler tepki veriyorlar. Sınıf bilincinin henüz oluşmadığı bu dönemde, başta Çinliler olmak üzere tüm göçmenlere karşı ırkçı tutumlar gelişiyor. Kanada’nın beyaz ırkına karşı Çinlilerin tehdit oluşturduğu, iddiaları ortaya atılıyor.

İşçi ile işveren arasında kalan hükümet, soruna, bir yasayla çözüm buluyor: Yasaya göre, Çinli göçmenler sadece, Kanadalıların yapmak istemedikleri temizlik ve ev hizmetleri gibi işlerde çalışabilecekti. 

Öte yandan Kanada’ya Çinli gelişini önlemek için, Çinli başına 50 dolar “Kelle Vergisi” konuyordu. Vergiye rağmen Çinli göçmen akımının önü kesilmeyince; “Kelle Vergisi” aşamalı olarak, 1901’de önce 100 dolara,1903’te de 500 dolara yükseltiliyordu. CBC arşivlerine göre; dönemin Kanada’sındaki 500 doları bir Çinli iki yılda kazanıyordu.

Aynı yıllarda bir başka yasal yaptırım ise: Yetişkin erkek dışındaki Çinlilerin, Kanada’ya girişine izin verilmemesiydi. Girenlere de vatandaş olmaları yasaklanmıştı. Ayrıca, Çinlilerin Kanadalılarla evlenme ve cinsel ilişki kurmalarına karşı yasalar çıkartılmıştı.
 
Kelle Vergisi, Kanada hazinesine 23 milyon dolar nakit akıtmıştı. Kanada hükümeti 1 Temmuz 1923’de, ilk bakışta ayrımcılığa karşı algılanabilecek bir adım attı: 1885’den beri Çinliler’den alınan “Kelle Vergisi” ni kaldırdı.Yerine, “Çin Göçmenlik Yasası” nı yürürlüğe koydu. Kelle Vergisini kaldırmakla birlikte, Kanada tarihinde ilk kez bir ırkın göçmenliğini yasaklayan bu yasa; Çin asıllı Kanadalılar tarafından daha sonra “Humiliation Day / Aşağılama Günü ” olarak anılacaktı.

II. Dünya Savaşı sonrası gelişen İnsan Hakları Hareketi, Kanada’yı ırkçı politikalarını terketmeye zorladı. Birleşmiş Milletler ve İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi ile yıllardır ayrı kalan ailelerin birleşmesi sağlandı. Kanadalı Çinlilere yurttaşlık hakkı tanındı. “Çin Göçmenlik Yasası” 1947’de kaldırılmasına rağmen, Çinliler ancak yirmi yıl sonra (1967) diğer göçmenlerle aynı kıstaslarda değerlendirildiler.

 



 

New York Sokaklarında

New York

Bir kenti yazmak, o kentte hissedilenleri anlatmak her zaman kolay olmaz. Hele bir de yazacağınız kent, yaşadığınız kent değilse o kenti bütün sokaklarıyla...

Hayallerim ve Gerçekler: Küba

Kuba

Nedendir bilmem içimde bir ses, sürekli olarak yeni seyahat planları yaparken Küba, Küba, Kübaaaa  diye fısıldayıp duruyordu.

S.Miguel Kalesi

S.Miguel Kalesi adını aldığı tepe üzerinde , Atlantik Okyanusu'na, Mussolu adasına ve Luanda'ya çepeçevre hakim noktada, 1575 yılında inşa edilmiş.