Çin Yeni Yılı kutlamaları, bizdeki bayramlara, Hristiyanların da Noel'ine benzer şekilde kutlanıyor. Bu bayramın önemi, bütün ailenin biraraya gelmesini sağlaması... Yılbaşı gecesi aynı sofrada oturup aynı yemeği paylaşmak ise Çinlilere göre Yeni Yıl'ın en önemli olayı.

Hareketlenme, büyük kentlerde haftalar öncesinden başladı. Herkesin tek amacı vardı: "memleketine" gidebilmek... Otobüsler, uçaklar, trenler yüzlerce ek sefer düzenlediler. Televizyonlar, günlerce gişe önlerinde uzun kuyruklar oluşturan insanların görüntülerini yayınladılar. 150 milyondan fazla tren bileti satıldı. Ve milyonlarca insan yollara düşüp bu bayramı ailesiyle birlikte karşılamaya çalıştı.
Ana-baba evini ziyaret edecekler hediyelerini, özelikle de meyve sepetlerini unutmadılar. İçinde her tür meyvenin olduğu, jelatinle sarılmış, kırmızı kordelalarla süslenmiş sepetler, manavların ekstra gelir kaynağı oldu, fiyatlar bir anda 2-3 katına çıktı.

Üzerlerine özlü sözler yazılmış kırmızı renkli kağıtlar Yeni Yıl'ın olmazsa olmazları arasındaydı. Uzun-ince bu şeritler, evlerin işyerlerinin giriş kapılarının sağına ve soluna asıldı. Kapıların üzerlerine ve pencerelere ise fu (şans) işaretleri yapıştırıldı.
Yılbaşı yemeği zengin sofralarda yenildi, ailecek maciang ve iskambil oyunları oynandı. Ertesi sabah kahvaltıda da haşlama Çin mantısı (şue ciao) paylaşıldı. Herkes birbirinin yeni yılını kutladı ve iyi dileklerini sundu.

Bayram süresince, hemen herkes "memleketine" gittiği için birçok dükkan kapalı kaldı. Büyük parklarda ve tapınaklarda panayırlar kuruldu. Aileler çocuklarını, gençler sevgililerini alıp buralara koştular. Oyunlar oynandı, oyuncaklar, süs eşyaları alındı, kurulan sahnelerde geleneksel gösteriler izlendi, yenildi, içildi...

Yani, bu Yeni Yıl'ın gelişi de önceki yıllardakiyle aynı şekilde kutlandı.

Ancak bu yılki kutlamaları, önceki yıllardan ayıran çok önemli bir değişiklik vardı. O da havai fişek yasağının kalkmış olmasıydı.

Evet, 12 yıl önce güvenlik ve gürültü gerekçesiyle konulan havai fişek yasağı bu yıl Pekin'le birlikte 22 büyük kentte daha kaldırılmıştı. Nedeni ise, vatandaşların yıllardır bu durumdan yakınmalarıydı. Büyük bir çoğunluk, bunun binlerce yıllık bir gelenek olduğunu ve Çinlilerin en önemli bayramı sayılan bu günü, geleneklere uygun bir şekilde kutlamak gerektiğini düşünüyordu. 

Yasağın kalkmasıyla birlikte, Pekinliler havai fişek dükkanlarına adeta hücum ettiler. Hemen her Pekinli, parasının yettiğince birşeyler alıp patlatmaya çalıştı. Yeni Yıl'ın başlamasından 1 hafta önce başlayan satışlar, yeni yılın 15. gününe (12 Şubat) yani Fener Bayramı'na kadar sürdü.

Pekin'deki 2000'den fazla dükkan, çeşit çeşit, rengarenk havai fişeklerle doldu. Ve halkın yıllar süren havai fişek açlığını karşılamaya çalıştı.

Havai fişeklere talebin çok fazla olacağı önceden hesaplandığı için, 100'den fazla dükkana 24 saat satış yapma ruhsatı verildi. Ve bu sürede 7 milyon dolar tutarında havai fişek satıldı.

Bir hafta öncesinden tek tük duyulan patlama sesleri Yeni Yıl gecesine hazırlık gibiydi. Yılbaşı gecesi meydanlar, parklar, yol kenarları, evlerin önü insanlarla doluydu. Çatapat, havai fişek, kızkaçıran... Ses çıkartan, patlayan cinsinden aklınıza ne gelirse hepsi vardı. Patlama sesleri, sabahın ilk ışıklarına kadar sürdü. Bütün gece Pekin'in her tarafından rengarenk ışıklar yükseldi. Geçen yıllarda kaçak olarak, tek tük patlatılan havai fişekler, bu yıl polis arabalarının önünde birbiri ardınca patlatıldı.
Ama asıl şölen 12 Şubat gecesi oldu. Fener bayramı'na denk gelen bu gün, aynı zamanda havai fişeklerin son patlatılacağı gün olduğu için, Pekin görkemli bir kapanışa tanıklık etti. Pekinliler yılların acısını bu gün çıkarmış gibiydiler. Saatler süren patlamalar, Pekin'i tam bir bayram yerine çevirdi.
 
Yeni Yıl'da havai fişek patlatmak çok eski bir Çin geleneği. Çinliler bunun, eski yılın kötü olaylarını ve şanssızlıklarını kovmaya yaradığını düşünüyorlar.
Bu konuda pek çok değişik efsane var. Ama en yaygın olan hikaye, havai fişek geleneğinin kökenini şöyle anlatıyor: Binlerce yıl önce sahildeki bir balıkçı köyünde insanlar Yeni Yıl kutlamalarına hazırlanırken hep aynı felaketle karşılaşırlarmış. Niyen adı verilen ve kurda benzeyen bir yaratık yılın bu günlerinde köye gelir ve insanları kaçırır, parçalar ve yermiş. Bütün köye korku salan bu yaratık, insanları evden dışarı çıkamaz hale getirmiş. Bir süre sonra köylülerden birisi, bu yaratığın gürültüden ve kırmızı renkten korktuğunu keşfetmiş. Önceleri ateşler yakılmış, tenekeler davullar çalınmış bu canavarı defetmek için... Bu adet, bir süre sonra patlayıcı kullanmaya dönüşmüş ve havai fişekler patlatılmaya başlanmış. O gün bugün de, her Yeni Yıl gelişinde, havai fişek patlatmak Çin'de adet halini almış.

Yaşlı Çinlilerin anlattığına göre; hayatın ucuz, gelirin düşük, olanakların kısıtlı olduğu "eski güzel günlerde", herkes Yeni Yıl için birşeyler biriktirmeye çalışır, yılboyunca mahrum kaldıklarını bu günlerde tadar, bu günlerde yeni bir şeyler alırlarmış. Eğlencesi, lüksü, gösterişi olmayan, birbirinin aynı geçen ve hatta bir dönem herkesin aynı elbiseyi giydiği o monoton günlerde, Yeni Yıl tam bir eğlence vesilesiymiş.
Ama artık ne özel yiyecekler, ne yeni kıyafetler ne de (parası olanlar için) yurtdışında tatil o kadar da ulaşılmaz değil.

İnsanlar artık dostlarıyla arkadaşlarıyla kağıt oynayıp sohbet etmiyor, yılbaşı gecesini televizyon karşısında geçiriyor. Çin mantısı, yılbaşı yemeği olma özelliğini hala korusa da, birçok insan artık evde kendisi yapmak yerine marketlerden satın almayı tercih ediyor. Bir dönem, Çin'de açıklık politikasının mimarı diye bilinen Deng Şiaoping'in bile yılbaşı gecelerinde mutfağa girip mantıyı kendi elleriyle yaptığı düşünülürse, sanırım bu geleneğin anlamı daha iyi anlaşılır.

Şimdilerdeyse, birçok Çinli, yılbaşı yemeklerini de dışarıda yemeye başladılar. Yeni yıl ziyaretlerinin yerini ise telefon aramaları, kısa mesajlar ya da e-mailler aldı.
İşte bu nedenlerden dolayı yaşlılar, "Nasıl olsa herşey akıl almaz bir hızla değişiyor, eski alışkanlıklar terkediliyor. Hiç olmazsa havai fişek geleneğimizi yaşatalım ki, biraz olsun Yeni Yıl'ın gelişini kutladığımızı anlayalım" diyorlar.

Ne dersiniz?
Haksız sayılmazlar değil mi?