Yaşadığımız şehrin "tarihi ve turistik" yerlerini ziyaretle başlamıştık işe. O haftasonu da yolumuz Pekin'in en ünlü sembollerinden olan bu büyük tapınağa düşmüştü. Şehrin güneyinde yeralan bu büyük alandaki mekanların tümünü gezip, görülecek yerleri görmüş, çevredeki parkın içinden dönüşe geçmiştik. Parkı dolduran Çinli kalabalığın çoğu gençler ve orta yaşlılardı. Karın nadiren yağdığı, kışın havanın genelde kapalı olduğu bu kentte, böyle bir havayı bulmuş olan aileler ‘tek' çocuklarının ellerinden tutmuş, yürüyüş yaparak güneşin tadını çıkarıyorlardı. Yeşillikler arasındaki taş yolların kenarına sıralanmış banklarda ise sevgililer sohbet halindeydi.

Doğrusu biraz garipsemiştik. Geldiğimizden bu yana kısa bir süre geçmiş de olsa, Pekin'in bir "yaşlı şehri" olduğunu az çok biliyorduk. Tamam, çimlerin üzerinde piknik yapmalarını ya da mangal yapmalarını beklemiyorduk. Ama, sabahları parklarda toplanıp taiqiquan yaptıklarını, evlerden ziyade sokaklarda, parklarda zaman geçirdiklerini duyduğumuz yaşlıları burada niye bu kadar az görmüştük ? Binlerce ağacı barındıran bu geniş alanda gördüğümüz yaşlıların sayısı niye neredeyse parmakla sayılacak kadar azdı ? Yoksa sabah sporundan sonra hemen evlerine koşarak televizyon karşısına mı geçmişlerdi ?

Tapınağa giriş yaptığımız kuzey kapısına yaklaşırken kulağımıza bazı sesler çalınmaya başladı. Konserlerde duyduğumuz seslere benzemiyordu ama bu seslerin şarkı söyleyen insanlara ait olduğu kesindi. Biraz daha yaklaştıkça farkettik ki sesler tek bir kaynaktan çıkmıyordu, şarkıları birden fazla koro seslendiriyordu. "Uzun Koridor" diye anılan yere geldiğimizde ise bizi şaşırtan bir manzarayla karşılaştık ve kadınlı erkekli yüzlerce yaşlı Çinliyi yüksek sesle şarkı söylerken bulduk.
Nispeten küçük olan bu alanı, hıncahınç dolduran kalabalıktaki en büyük grubun üyeleri, ellerinde sıkı sıkı tuttukları kağıtlardan şarkı sözlerini okuyarak "şef"lerine uyum sağlamaya çalışıyorlardı. Bu grubun dışındaki üçerli-beşerli onarlı-yirmişerli başka gruplar da bu büyük etkinliğe katılmışlar, her bir köşede kendi yeteneklerini sergiliyorlardı. Kimi gruplarda bir kişi akordeon çalıyor diğerleri şarkı söylüyor, kimi gruplar ise küçük çaplı bir orkestra oluşturmuş, önlerinde notalarıyla "enstrümantal müzik" icra ediyorlardı. Yerden biraz yüksekçe ve sadece üzeri kapalı olan bu "koridorun" her metrekaresini yaşlılar doldurmuştu. Müzikle uğraşanlar dışında, (artık daha sonra iyice alışacağımız üzere) iskambil oyunları, taş oyunları (weiqi, mahjong) ve diabolo oynayanlar da mekan olarak burayı seçmişlerdi.

Hemen hepsi emeklilik yaşındaki insanların buluştuğu bu yerde, olayı yalnızca izlemekle yetinenler ise alışık olmadıkları böyle bir olay karşısında bulunan bizim gibi yabancılar ile genç yaştaki Çinlilerdi.

Sonradan, bu ‘sivil toplum hareketi'nin ilk çıkış yerinin Yasak Şehir'in hemen arkasında bulunan Jingshan Park olduğunu öğrendik. Geçen ay bir Pazar gittiğimiz bu parkta da, saat 10'a doğru yaşlı bir adam kurduğu küçük bir düzenekten müzik yayınına başladı. Sabah erkenden gelerek "performans" saatlerini bekleyen yaklaşık onlarca insan da, ellerindeki nota kağıtlarını okuyarak büyük bir uyum içinde müziğe eşlik etmeye koyuldular.

Öğrendiğimize göre, bu küçük meydanı dolduran insanların söyledikleri şarkıların çoğu gençlik tutkuları üzerine... Pazar dışında Çarşamba sabahları da toplandıklarını söyleyen bu grubun verdiği küçük konser, öğlene doğru izleyicilerin alkışlarıyla sona erdi.

Tiantan'da Pekin Operası'ndan emekli sanatçılar çoğunlukta olmasına karşın, burada ağırlık amatörlerde... Ayrıca bu parktaki katılımcılar sadece yaşlılar değil her yaştan Pekinliler. Bazı küçük gruplarda, tempo tutanların oluşturduğu bir halkanın içinde Ankara Misket'ine benzer oyunlar oynayan iki kişi varken; hemen ileride küçük bir ses düzeninden yayılan müziğe uyarak büyük bir ciddiyet içinde dans edenleri de görebiliyordunuz.

Yazılanlara göre, bu gönüllü etkinliğin tarihi 1992'ye kadar uzanıyor. Bu tarihten önce (şehrin başka yerlerinde de sıkça gördüğümüz gibi), başka bir ‘hoca' toplanan insanlara dans öğretmekte bazen de şarkı söyletmektedir. O dönemde sayıları bir düzineyi geçmeyen bu gruba, Jingshan Park'ta gördüğümüz Wu Ruhuang da akordeonuyla eşlik etmektedir. Dans hocasının sağlık problemleri başgösterip parka gelemez olunca Wu, insanların şarkı söylemeyi dansa tercih ettiklerini görür ve yavaş yavaş büyüyen bu gruba şarkılar söyletmeye devam eder. Bazen Pekin dışından gelenlerin de katıldığı bu etkinliğe yalnızca, Wu'nun ayağını kırıp ameliyat için Şanghay'a gittiği 4 haftalık bir dönemde ara verilir. Hava sıcaklığının -12 dereceye düştüğü 1998'de bile, 400 kişilik bir kalabalığı toplamayı başarmış olan Jingshan Park'taki bu öncü grup, diğer parklardaki benzer etkinliklerin kendilerinden sonra ortaya çıktığını söylüyor.

Giderek "yaşlanan" bir ülke olan Çin'de, başkent Pekin'in nüfusunun yaklaşık % 15'ini yaşlılar, yani 60 yaş üzerindekiler oluşturuyor. Sayıları 2 milyona yaklaşan ve çoğu kadın olan bu insanların dörtte birine yakınının da eşi terk-i diyar eylemiş durumda. Ancak, her daim hareket halinde olduklarını gördüğümüz bu yaşlı insanlar, yalnızlıklarını başkalarıyla paylaşarak azaltmış gibi görünüyorlar.

Ne diyelim? Türkiye'de büyük şehir hayatının insan ilişkilerini zayıflattığını görenler, sağlıklı yaşlanmanın böyle de bir yolu olduğunu görüp belki benzer bir girişimi ülkemizde de uygulamayı düşünürler.

FOTOĞRAFLAR