Ancak bu davete yalnızca 12 hayvan icabet eder ve ilk gelen fare olur. Peşinden öküz, kaplan, tavşan, ejderha, yılan, at, koyun, maymun, horoz ve köpek gelirler. En son gelen ise domuzdur. Bunun üzerine imparator da, bu 12 hayvanın ismini Çin takvimindeki her bir yıla dağıtarak onları onurlandırır. Ve böylece Çin'de yılların hayvan adlarıyla anılma geleneği de başlamış olur.

9 Şubat 2005 tarihinden itibaren tüm dünyadaki Çinliler Maymun Yılı'nı bitirdiler ve Horoz Yılı'na girdiler. Biz de sonradan gelme bir Pekinli olarak bu dönemi burada yaşayıp gözlemledik. İşte izlenimlerimiz...

İngilizce kaynaklarda "Chinese New Year" olarak geçen bu bayramın Çince adı Chun Jie (çün ciye) yani Bahar Bayramı. Çünkü Çin'de yeni yılın gelişi aynı zamanda baharın müjdecisi olarak da kabul ediliyor. Ve Batı dünyası için 31 Aralık gecesi neyi ifade ediyorsa Çinliler için de yeni yıldan önceki gece (bu yıl 8 Şubat gecesi) o kadar önemli kabul ediliyor. Ama gördüğümüz kadarıyla Bahar Bayramı kutlamaları, daha çok bizdeki Kurban ve Ramazan Bayramı kutlamalarını andırıyor.

Her yıl Ocak sonu ya da Şubat başına denk gelen Bahar Bayramı döneminde kutlamalar bir gece ya da günle sınırlı tutulmuyor. Yeni yılı ailecek birlikte karşılamak ise bu kutlamaların en başta gelen şartı. Dolayısıyla Çin'de iç ve dış turizmin en canlı olduğu dönem de Bahar Bayramı dönemi.

Geleneksel olarak 12. ayın 23'ünden (yani bu yıl 1 Şubat'tan) itibaren hazırlanmak gerektiği için, Pekin'de de kutlama hazırlıkları günler öncesinden başladı.

Caddelere, sokaklara, binalara kırmızı fenerler asıldı. Evler, işyerleri, devlet daireleri, kırmızı renk ağırlıklı olarak geleneksel yöntemlerle süslendi. Aynı tip süsler, şans ve mutluluk dilekleriyle tapınaklara, semt pazarlarına, lüks alışveriş merkezlerine de asıldı. Yıllara adını veren diğer hayvan figürleri de görülmekle birlikte, Horoz Yılı'na girdiğimiz için en gözde figür tabii ki horoz figürüydü. Aklınıza gelebilecek heryerde altından, ahşaptan, plastikten, kağıttan, taştan ve her çeşit materyalden yapılan horozlar vardı. Maket horozlara geleneksel Çin kıyafetleri giydirildi.

Sebze, meyve, çiçek fiyatları aniden yükseldi. Manavlar ve çiçekçiler en çok iş yapan esnaflar oldular. En güzel meyveler sepetlere doldurulup, kurdelalarla süslendi. Çünkü anne-baba evini ziyaret ederken bir sepet meyve götürme geleneği, Pekin'in merkezinde bile hala sürüyor.

Artık çoğunluğu el yapımı olmasalar da Çin kağıt kesme sanatının en güzel örnekleri, popüler yeni yıl desenleri, kırmızı fenerler ve Çin düğümleri de diğer süsler arasındaydı. Bu nedenle süs satan dükkanların önünde kuyruklar oluştu. Yol kenarları, parklar yemyeşil çiçeklerle süslendi. Kurumuş ağaçlar rengarenk yapay yapraklarla canlandırılmaya çalışıldı.

Ayda 700-800 yuan kazanan göçmen işçiler de, sayısı 100.000'e yaklaşan dolar milyonerleri de Horoz Yılı'nın kendilerine şans getirmesi dileğiyle, bütçelerine göre hazırlıklarını yaptılar.

Alışveriş sırasında insanlar, "şin niyen kuay la" diyerek karşılıklı yeni yıl kutlamalarında bulundular.

Büyükler çocuklara, patronlar çalışanlarına, evliler bekarlara kırmızı zarflar içinde yeni yıl şans paraları verdi (çocuklara 100 yuan, büyüklere sembolik 10 yuan).
Evlerin ve işyerlerinin kapılarına fu, kapıların her iki yanına da iyi dilek ve mutluluk belirten kısa şiirler asıldı.

Geçen yıl olduğu gibi bu yıl da en fazla gördüğümüz simge, Çincede şans anlamına gelen fu karakteriydi. Hemen her kapıda ve pencerede fu asılıydı. Bazıları bunu düz asarken bazıları da ters çevirerek astılar.

Sözcüklerle oynamayı seven Çinliler için bunun şöyle bir anlamı var: Sizin ters astığınız fu'yu gören misafiriniz "fu dao le" der, yani fu'yu ters asmışsın. Ancak dao sözcüğü varmak, gelmek sözcükleriyle eşsesli olduğu için "fu dao le" şans geldi anlamına da gelir, böylece yeni yılı şanslı geçirmiş olursunuz.

Şehir içinde patlatılması yasak olmasına karşın, günler öncesinden havai fişekler patlatılmaya başlanarak kötü ruhlar korkutulup kovuldu, eski yıl uğurlandı ve yeni yıla hoşgeldin dendi. Mahalle aralarında havai fişek atmak için yeterli alan bulamayanlar ise çatapatlarla yetindiler.

8 Şubat gecesinde havai fişek sesleri sabaha kadar kesilmedi. Ama bu yılbaşı gecesinde, patlama sesleri dışında Pekin ölü bir kent gibiydi. Pazarlar, alışveriş merkezleri, mağazalar erkenden kapandı. Herkes işini bir an önce bitirmeye çalıştı ve bisikletine, arabasına atlayıp hızlı hızlı evine doğru yola koyuldu.

Ve Çinliler, yılbaşı gecesi yemeğini aileyle evde yemek adetini yerine getirdiler. Bu nedenle o gece Pekin'de lokantaların çoğu kapalıydı. Açık olan yerlerse ya tümüyle boştu ya da sadece birkaç müşteriye evsahipliği yapıyordu. Evlerdeki bu büyük aile yemeğinin başmisafiri ise tabii ki cavzı yani Çin mantısıydı.

Tatil döneminde birçok mağaza ve alışveriş merkezi kapalı kaldı. Yabancıların alışveriş yaptığı marketler ise geç açıp erken kapattılar. Pekin trafiği ilk defa bu kadar rahattı. Sabah ve akşam saatlerinde her zaman tıkanık olan yollar bomboştu. Gidecek yer bulamayan ve tatilini Pekin'de geçirenler, açık buldukları yerlere hücum ettiler. Bu nedenle İkea gibi bazı merkezler haftasonu kapılarını açınca, önlerinde uzun kuyruklar oluştu.

Resmi tatil olan 7 gün süresince büyük parklarda panayırlar kuruldu. Aileleriyle buralara akın eden Pekinliler oyuncaklar, süslemeler, çiçekler satın aldılar. Sevgililerine ya da çocuklarına verecekleri hediyeleri kazanmak için küçük kafeslere, tabaklara halka attılar. Yeteneklerini kanıtlamak isteyenler havalı tüfeklerle ateş ederek balonları patlatmaya çalıştılar, Yao Ming'e özenerek basketbol potalarına toplar fırlattılar ya da futbol toplarıyla Red Bull kutularını devirmeye çalıştılar.

Acıkanlar Çin makarnası da yediler, kalamar şiş de... Türk dönerinin de tadına baktılar, domuz çevirmenin de...

Dolunayın tepede olduğu yeni yılın 15. günü (yani 23 Şubat gecesi) bayram kutlamalarının doruk noktasına ulaşması gerekiyordu. Çünkü resmi tatil bitmiş olsa da 15. gün Fener Bayramı olarak biliniyor. Ama bu yıl nedense Fener Bayramı büyük kutlamalara sahne olmadı. Ne parklarda herhangi bir etkinlik düzenlendi, ne de caddelerde fenerler yakıldı. Bunun nedeni belki o gece yağan lapa lapa kar, belki de geçen yılki kutlamalar sırasında bir köprünün çökmesiyle 37 kişinin ölmesiydi. Ama bunun dışında bol bol, aile birliğini ve mutluluğu ifade eden yüen şiao (pirinç unundan yapılma küçük yuvarlak tatlı) yendi.

Çincede horoz anlamına gelen ji sözcüğü hayırlı ve mübarek anlamlarına da geldiği için, Horoz Yılı'nda doğanların şanslı olacağı söylendi.

Peki büyük bir değişim içindeki Çin'de yeni yıl dönemi tümüyle geleneksel adetlere uygun mu geçti? Aile bütünlüğünü simgeleyen Bahar Bayramı döneminden hiç mi şikayet edilmedi? Teknolojideki gelişmeler kutlamaları hiç mi etkilemedi?
Olmaz olur mu?

İşte eski köyün yeni adetleri, şikayetler ve olumsuzluklar...

Yeni yıl tatilini yurtdışında geçirenlerin sayısı geçen yıla göre % 10'dan fazla artış gösterdi.

Bu bir haftalık dönemde gönderilen SMS sayısı 100 milyonu aştı.
Genç kuşak, artık yedişer günlük sabit 3 bayram dönemi yerine (1 Mayıs İşçi Bayramı, 1 Ekim Cumhuriyet Bayramı ve Yeni Yıl) esnek tatil tarihleri istediğini belirtti. Ve aşırı kalabalık, artan fiyatlar ve bilet bulamama stresiyle karşılaşmak istemediğini söyledi.

Yapılan bir araştırmada Pekinlilerin %50'sinin yeni yıl ziyaretleri sırasında yeni (ya da en azından temiz) giysiler giymenin gereksiz olduğunu düşündükleri saptandı.

Gazetelerde, yeni yıl kutlamaları sırasında her iki eli tutarak el sıkışmanın artık iyice unutulduğu yazıldı.

Hükümetin yasaklamasına karşın, birçok memurun kırmızı zarflar içinde (yeni yıl şans parası adı altında) rüşvet aldığı söylendi.

Kutlamaların geleneksek içeriğinin kaybolmaması için, diğer yüzlerce kentte olduğu gibi Pekin'de de havai fişek yasağının kaldırılması gerektiği savunuldu. 
 
Evet, Çin'de bir yeni yıl daha böyle geçti.

Horoz Yılı'nın dünyaya barış, insanlara mutluluk getirmesini dileyelim ve yazımızı (Çin'de konuşulan Çinceyle) işleriniz rast gitsin diyerek bitirelim:

Gong xi fa cai !

Yazıyla ilgili fotoğraflar burada